CUỐN NHẬT KÝ ĐI QUA LỬA ĐẠN
Câu chuyện về bác sĩ Đặng Thùy Trâm – người con gái Hà Nội gửi lại tuổi hai mươi ở chiến trường Quảng Ngãi
Có những cuốn sách được viết để xuất bản, nhưng cũng có những trang giấy chỉ được viết cho chính mình. Thế rồi, vượt qua chiến tranh, thời gian và khoảng cách, chúng lại tìm được đường trở về với quê hương. Hai cuốn nhật ký của liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm là một câu chuyện như thế.
Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942 tại Huế, lớn lên ở Hà Nội trong một gia đình trí thức có truyền thống ngành y. Tháng 7/1966, sau khi tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, chị không chọn ở lại Thủ đô để làm giảng viên hay công tác tại một bệnh viện lớn. Người nữ bác sĩ trẻ tình nguyện tham gia chiến trường miền Nam. Sau gần ba tháng hành quân, tháng 3/1967, chị đến Quảng Ngãi và được phân công phụ trách bệnh xá Đức Phổ.
Giữa chiến trường ác liệt, công việc của Đặng Thùy Trâm không chỉ là chữa trị thương binh. Chị còn phải tìm thuốc, tìm lương thực, tổ chức nơi trú ẩn và di chuyển bệnh xá mỗi khi địch đánh phá. Có những lúc thiếu thốn đến mức người bác sĩ phải đứng trước sự sống và cái chết của bệnh nhân mà gần như không có đủ phương tiện để cứu chữa.
Nhưng trong những ngày tháng khốc liệt ấy, chị vẫn viết nhật ký. Từ ngày 8/4/1968 đến ngày 20/6/1970, những trang viết ghi lại chiến tranh bằng một góc nhìn rất con người: có lý tưởng, có nỗi nhớ gia đình, có những mất mát, những phút yếu lòng và cả quyết tâm đứng dậy sau mỗi lần đau đớn.
Ngày 22/6/1970, trên đường đi kiếm thức ăn cho thương binh, Đặng Thùy Trâm lọt vào ổ phục kích và hy sinh khi chưa đầy 28 tuổi. Chị ra đi, để lại những trang nhật ký mà khi ấy không ai biết chúng sẽ có một hành trình đặc biệt đến thế.
Sau khi chị hy sinh, hai cuốn nhật ký rơi vào tay một người lính Mỹ. Chúng suýt bị đốt, nhưng Fred Whitehurst đã giữ lại. Ông mang theo những cuốn sổ ấy qua nhiều năm và tìm cách trả chúng về cho gia đình Đặng Thùy Trâm. Năm 2005, sau 35 năm lưu lạc, những trang nhật ký cuối cùng trở về Việt Nam.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Sự trở về ấy khiến hàng triệu người xúc động. Bởi người đọc nhận ra phía sau hình ảnh một nữ bác sĩ anh hùng là một cô gái rất đỗi đời thường: biết nhớ nhà, biết yêu thương, biết đau trước sự hy sinh của đồng đội nhưng vẫn lựa chọn ở lại với bệnh nhân và chiến trường.
Ngày nay, những trang nhật ký ấy không chỉ kể lại một cuộc đời. Chúng kể về cả một thế hệ thanh niên đã sống trong những năm tháng khốc liệt nhưng vẫn giữ được lòng nhân ái và niềm tin.
Đặng Thùy Trâm đã không trở về từ chiến trường. Nhưng cuốn nhật ký của chị đã trở về thay chị.
Và có lẽ, đó là điều đẹp nhất của ký ức: một người có thể nằm lại giữa thời hoa lửa, nhưng những điều họ tin tưởng vẫn tiếp tục sống trong trái tim những người đến sau.
