Cuốn sổ anh nuôi và những vệt gạch xóa nhòe máu

"Nỗi đau của người cầm súng đánh giặc là thấy đồng đội ngã xuống. Còn nỗi đau của anh nuôi là dọn bữa cơm ra mà người ăn vĩnh viễn không trở về."

Trong đại đội ông, có bác Toàn làm anh nuôi, tính cẩn thận lắm. Bác ấy có một cuốn sổ nhỏ ghi chép nhân khẩu từng trung đội để chia cơm, chia muối. Trận phòng ngự năm 72 ác liệt quá, sáng hôm ấy bác Toàn hì hụi nấu một nồi cơm độn khoai to tướng, dặn anh em: "Ăn no lấy sức, tối về tao phần nguyên nồi cháy băm mỡ béo ngậy nhé!"

Nhưng chiều hôm đó, đại đội bị phục kích. Đi năm mươi người, lúc lết về hầm chỉ còn chưa tới ba mươi.

Bác Toàn bưng rổ cơm cháy ra, nhìn đội hình rách nát, khét lẹt mùi thuốc súng mà đôi tay run lẩy bẩy, rổ cơm rơi uỵch xuống đất. Đêm ấy, dưới ánh đèn hột đỗ, ông thấy bác Toàn mở cuốn sổ chia cơm ra, lấy cây bút chì đỏ gạch đi từng cái tên không bao giờ còn ăn cơm đại đội được nữa. Vừa gạch, nước mắt bác ấy vừa rỏ xuống, nhòe cả mặt giấy. Nồi cơm hôm ấy ế hơn một nửa, nhưng chẳng thằng nào nuốt trôi.

Hôm nọ ghé qua ủy ban xã, nhìn liếc qua màn hình máy tính của các cháu cán bộ, ông thấy có cái bảng tính ghi chữ Chấm cơm xã Gia Phú được làm rất cẩn thận, chi tiết từng hàng từng cột, ai ăn ai nghỉ đều rõ ràng. Tự nhiên ông mỉm cười mà sống mũi lại cay. Cái việc "chấm cơm" thời bình nó mang ý nghĩa của sự no ấm, của sự chăm lo đời sống anh em cán bộ một cách tươm tất, đủ đầy. Sẽ không còn những vệt gạch đỏ nhòe nước mắt vì bom đạn, mà chỉ có sự gắn kết, san sẻ trong những bữa ăn trưa rộn rã tiếng cười của những người đồng nghiệp cùng chung tay xây dựng quê hương.