Cuốn sổ chép bài hát và lời dặn dò dưới giao thông hào

"Chết chóc cần kề, con người ta bộc lộ những thứ chân thật nhất. Không có lời hô hào đao to búa lớn nào đâu, chỉ có những lời dặn dò mộc mạc, vụn vặt đến xé lòng."

Thằng Tường nằm cạnh ông trong giao thông hào ở chiến dịch Đường 9 - Nam Lào là một cậu lính trẻ măng, mới học hết lớp 7, viết chữ còn sai chính tả be bét. Nó thích hát lắm, có một cuốn sổ nhỏ tí xíu bọc bằng lá chuối khô, đi đến đâu nghe được bài hát nào hay là nhờ anh em chép lại để học thuộc.

Trận ấy địch phản kích mạnh, xe tăng nó bò lên sát sạt mép hào, khạc đạn đại liên ràn rạt. Thằng Tường dính một phát đạn mảng văng vỡ nát vùng bụng. Y tá bò đến băng bó nhưng lắc đầu bó tay vì vết thương quá rộng, máu ra không cầm nổi.

Nó nằm nghiêng, hơi thở cứ rít lên từng hồi trong lồng ngực. Bàn tay lấm bùn của nó run rẩy thò vào túi áo ngực, lôi ra cuốn sổ chép bài hát nhỏ xíu, dúi vào tay ông. Nó không trăn trối gì về lý tưởng hay sự nghiệp vĩ đại. Nó chỉ thều thào, giọng đứt quãng vì bọt máu trào ra ở khóe miệng:

"Anh... anh cầm lấy. Trong này... em chép bài 'Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây' mà chưa thuộc hết lời. Sau này... ngày hòa bình... anh về qua nhà em ở Hải Hậu... anh đưa cho cái Thắm, bảo em... em hứa hát cho nó nghe mà không kịp nữa rồi..."

Nó nhắm mắt, cuốn sổ trên tay ông ướt đẫm máu.

Chiến tranh tàn nhẫn ở chỗ đó, nó tước đoạt đi những ước mơ giản dị nhất, dập tắt những bài hát chưa kịp cất lời của những người thanh niên đang ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời.

Ông kể ra những câu chuyện này, không phải để gieo rắc sự bi thương, mà để thế hệ sau hiểu được cái giá của chữ "Bình Yên". Những mồ hôi, nước mắt của các cháu đổ xuống trên những cánh đồng, trên bàn làm việc hay trong những nỗ lực xây dựng quê hương hôm nay, chính là cách đẹp nhất để trả món nợ ân tình với những người đã nằm lại trong lòng đất mẹ.