Cuốn sổ "Đi B" và những điều chưa nói của người lính Quảng Trị

Câu chuyện về ông Lê Văn Bôi và những kỷ vật thời chiến - một cuốn sổ đi B lưu giữ những tâm tư giấu kín trước lúc bước vào chiến trường sinh tử.

Những người lính khi bước chân vào chiến trường miền Nam (đi B) thường phải để lại tất cả những gì thuộc về quá khứ, từ tên thật, quê quán cho đến những tấm ảnh gia đình, những cuốn nhật ký. Đó là quy định bảo mật để nếu lỡ hy sinh hoặc bị địch bắt, quê hương và người thân của họ không bị trả thù. Ông Lê Văn Bôi (bí danh Kim Sơn, quê Triệu Phong, Quảng Trị) cũng không phải là ngoại lệ.

Trước ngày vượt tuyến, ông đã cẩn thận gói ghém toàn bộ những kỷ vật của tuổi trẻ: một cuốn sổ tay sờn gáy ghi chép những bài thơ tình tự sáng tác, vài bức ảnh chụp chung với những người bạn học và một lá thư gửi mẹ chưa kịp dán tem. Ông gửi chúng lại cho Ủy ban Thống nhất Trung ương, mang theo một bí danh mới và tiến thẳng vào màn mưa bom bão đạn. Trong cuốn sổ ấy, ông không viết về sự sợ hãi cái chết, mà viết về nỗi khắc khoải nhớ nhung nồi cá kho của mẹ, nhớ con đường đất sét trơn trượt mùa mưa ở làng quê nghèo.

Hàng chục năm sau, khi hòa bình lặp lại, những kỷ vật ấy mới nằm trong danh sách hàng vạn "Hồ sơ đi B" được lưu trữ và tìm đường trở về với chính chủ hoặc gia đình liệt sĩ. Khi chạm tay vào cuốn sổ úa vàng, ông Bôi đã bật khóc. Những kỷ vật ấy như những thước phim quay chậm, đánh thức những mảnh ký ức ngủ quên về một thời trai trẻ bi tráng. Nó là minh chứng cho thấy, đằng sau lớp áo lính sắt đá và những chiến công vang dội, họ cũng chỉ là những con người bình thường, yêu gia đình thiết tha và mang trong lòng những nỗi buồn rất nhân loại.