cuốn sổ không ghi tên

Ngày hòa bình lập lại, người ta tìm thấy trong căn hầm cũ một cuốn sổ đã ngả màu vàng.

Trang bìa không ghi tên.

Chỉ có dòng chữ được viết bằng mực tím:

"Nếu ai đọc được cuốn sổ này, xin hãy kể rằng chúng tôi đã từng sống rất đẹp."

Tháng Bảy năm 1968.

Giữa cánh rừng Trường Sơn, có một tiểu đội gồm mười người.

Họ đến từ khắp mọi miền đất nước.

Người là sinh viên Hà Nội.

Người là nông dân Thái Bình.

Người là chàng trai miền Tây chưa từng thấy núi.

Họ khác nhau về quê quán, giọng nói, ước mơ.

Nhưng đều gọi nhau bằng hai tiếng thân thương:

Đồng đội.

Trong tiểu đội, Đức là người nhỏ tuổi nhất.

Mỗi tối, khi mọi người ngủ, cậu lại lấy cuốn sổ ra viết.

Không phải nhật ký chiến đấu.

Mà là những điều rất đỗi bình thường.

"Hôm nay anh Hòa chia cho mình nửa củ khoai."

"Anh Dũng lại vá áo giúp cả tiểu đội."

"Anh Phúc nhớ con gái mới ba tuổi, cứ nhìn ảnh mãi."

"Mưa rừng lạnh thật, nhưng ngồi sát nhau thì không còn lạnh nữa."

Đức viết:

"Chiến tranh có thể lấy đi nhiều thứ, nhưng không lấy được tình người."

Một đêm, đơn vị nhận lệnh giữ con đường huyết mạch.

Nếu con đường bị cắt, hàng nghìn tấn lương thực sẽ không thể đến tiền tuyến.

Bom địch trút xuống suốt nhiều giờ.

Đất đá lấp kín mặt đường.

Vừa san xong một đoạn, bom lại đánh sập đoạn khác.

Cả tiểu đội thay nhau xúc đất, lấp hố.

Không ai rời vị trí.

Không ai than mệt.

Họ chỉ nói với nhau một câu:

— Đường phải thông trước khi trời sáng.

Đến gần sáng.

Một quả bom nổ chậm nằm ngay giữa con đường.

Chỉ cần đoàn xe đi qua, tất cả sẽ tan thành tro bụi.

Người công binh đang ở cách đó hàng chục cây số.

Không còn thời gian.

Đức nhìn quả bom.

Rồi nhìn đồng hồ.

Chỉ còn chưa đầy mười phút nữa, đoàn xe sẽ đến.

Cậu quay sang tiểu đội trưởng.

— Cho em thử.

Tiểu đội trưởng lắc đầu.

— Nguy hiểm lắm.

Đức cười.

Nụ cười hiền như cậu vẫn cười mỗi tối.

— Nếu không có người thử... thì cả đoàn xe sẽ gặp nguy hiểm.

Mọi người đứng nín thở.

Đức bò từng chút một đến gần quả bom.

Mồ hôi chảy ướt cả đôi bàn tay.

Cậu nhẹ nhàng tháo từng chốt.

Từng sợi dây.

Không ai dám thở mạnh.

Một phút.

Hai phút.

Ba phút...

Rồi...

Tiếng "tách" khẽ vang lên.

Quả bom được vô hiệu hóa.

Cả tiểu đội chưa kịp reo mừng thì một loạt bom khác lại trút xuống.

Khói bụi mù mịt.

Khi màn khói tan đi...

Đức đã nằm lại giữa con đường mà mình vừa cứu.

Đoàn xe vẫn kịp vượt qua trước bình minh.

Con đường được giữ vững.

Chiến dịch thành công.

Sau chiến tranh, cuốn sổ của Đức được trao lại cho gia đình.

Người mẹ già mở từng trang giấy.

Bà không thấy những chiến công.

Không thấy những lời ca ngợi.

Chỉ thấy tên của những người đồng đội được viết bằng tất cả yêu thương.

Ở trang cuối cùng, Đức viết:

"Nếu mai này mình không trở về, đừng buồn quá."

"Bởi điều hạnh phúc nhất của tuổi trẻ không phải là sống bao lâu."

"Mà là được sống vì một điều lớn hơn chính mình."

Cuốn sổ khép lại.

Nhưng câu chuyện ấy vẫn còn mở.

Mỗi thế hệ sinh ra trong hòa bình đều đang viết tiếp những trang còn dang dở bằng sự biết ơn, bằng trách nhiệm và bằng cách sống xứng đáng với những người đã nằm lại.

Đó là ý nghĩa sâu sắc nhất của thời hoa lửa anh hùng—một thời mà những con người bình dị đã biến tuổi trẻ của mình thành nền móng cho tương lai của cả dân tộc.