Cuốn sổ "Nam Tào" của lính và những con số không bao giờ quên

"Sự sống và cái chết trên chiến trường nhiều khi chỉ là những gạch đầu dòng vội vã. Nỗi sợ lớn nhất không phải là hi sinh, mà là bị lãng quên trong những trang giấy nhòe nát."

Ngày xưa, đại đội ông có đồng chí tên Cần làm y tá kiêm ghi chép quân số. Cứ sau mỗi trận đánh, trong khi anh em mệt lả ôm súng ngủ gục dưới giao thông hào, thì anh Cần lại lọ mọ thắp cái đèn pin bọc vải đỏ, mở cuốn sổ tay nhàu nhĩ ra ghi ghi chép chép. Tụi ông hay trêu đó là cuốn sổ "Nam Tào".

Anh ấy cẩn thận ghi lại từng cái tên: Đồng chí A hi sinh ngày... giờ... chôn tại tọa độ... Đặc điểm nhận dạng... Những con số, những cái tên viết bằng cây bút máy hay tắc mực, nhiều chỗ nhòe đi vì mồ hôi và cả nước mắt của người chép. Có trận thương vong nhiều quá, anh Cần ghi không xuể, vừa gạch tên đồng đội vừa khóc nấc lên thành tiếng.

Hôm trước lên xã, ông lướt qua bàn làm việc của các cháu cán bộ. Thấy trên máy tính hiện lên rành rọt từng thư mục, nào là Bảng theo dõi các Nghị quyết, rồi những file Theo dõi kế hoạch công việc của địa phương, được sắp xếp ngăn nắp, rõ ràng từng hàng từng cột.

Tự nhiên ông thấy chạnh lòng nhớ anh Cần. Cái thời buổi công nghệ số này, mọi thứ được lưu trữ kiên cố, khoa học và minh bạch quá. Tụi ông ngày xưa chỉ ước có một cái "bảng theo dõi" đàng hoàng, không bị mưa rừng làm ướt, không bị pháo bầy làm rách, để những cái tên đồng đội ngã xuống được giữ gìn trọn vẹn, không ai trở thành vô danh. Các cháu bây giờ đang dùng những công cụ hiện đại nhất để quản lý, xây dựng quê hương, đó là sự tiến bộ mà thế hệ đi trước phải đổ bao xương máu mới đổi về được.