CUỐN SỔ NHỎ VÀ MƯỜI MỘT NĂM TUỔI TRẺ CỦA NGƯỜI LÍNH LÊ QUANG ĐIỀU

Có những kỷ vật càng cũ lại càng khiến người ta muốn giữ gìn. Không phải bởi chúng còn nguyên vẹn, mà bởi trong những vết sờn, những trang giấy đã ngả màu của thời gian, có một phần đời của người sở hữu chúng.

Với cựu chiến binh Lê Quang Điều, sinh năm 1957, có lẽ một cuốn sổ nhỏ là một kỷ vật như thế.

Cuốn sổ không mang dáng vẻ của một món đồ quý giá. Nó không được đặt trong tủ kính, cũng chẳng cần một nơi trang trọng để người ta phải ngắm nhìn. Nhưng mỗi khi được mở ra, những trang giấy cũ dường như không còn là giấy nữa. Chúng trở thành cánh cửa đưa người lính năm nào trở lại một quãng đời đã cách hôm nay hơn nửa thế kỷ.

Năm 1974, khi tuổi đời còn rất trẻ, ông Lê Quang Điều lên đường nhập ngũ.

Đó là một cuộc chia tay mà có lẽ đến tận bây giờ, những người đã từng trải qua mới hiểu hết được ý nghĩa của hai chữ “lên đường”. Bởi bước chân người lính khi ấy không chỉ rời khỏi một mái nhà. Đó còn là bước chân rời khỏi những ngày tháng tuổi trẻ bình thường để bước vào một cuộc đời hoàn toàn khác.

Phía sau là quê hương.

Phía trước là những tháng năm chưa biết sẽ dài bao lâu.

Và trong hành trang của người lính trẻ, bên cạnh những vật dụng cần thiết, có một thứ rất nhỏ nhưng lại đủ sức chứa đựng những điều lớn lao: một cuốn sổ.

Có thể hôm nay, nhìn những trang giấy ấy, người ta sẽ thấy chúng thật bình thường. Nhưng với người lính của năm 1974, một cuốn sổ có thể là nơi để giữ lại những điều không muốn quên.

Một ngày tháng.

Một cái tên.

Một địa chỉ.

Một dòng ghi nhớ.

Hay đơn giản chỉ là vài nét chữ được viết xuống trong một khoảng thời gian nào đó.

Bởi khi con người ở xa quê, ký ức đôi khi trở nên mong manh. Người ta sợ một cái tên sẽ quên, một ngày tháng sẽ quên, một kỷ niệm sẽ phai. Và thế là họ viết.

Viết để nhớ. Viết để giữ. Viết để một ngày nào đó, nếu được trở về, mình vẫn còn có thứ để mở ra và nhận ra mình của những năm tháng cũ.

Những năm trong quân ngũ cứ thế trôi qua.

Cuốn sổ nhỏ đi cùng người lính qua tháng năm. Nó có lẽ đã chứng kiến những ngày vui, những ngày khó khăn, những khoảng thời gian nhớ nhà và cả những khoảnh khắc người lính phải tự nhắc mình tiếp tục bước về phía trước.

Nỗi nhớ nhà của người lính thường không ồn ào.

Nó giống như một dòng nước ngầm.

Không nhìn thấy, nhưng cứ âm thầm chảy dưới lòng đất.

Có thể giữa một ngày bình thường, chỉ một điều rất nhỏ cũng khiến quê nhà hiện lên trong tâm trí: một âm thanh quen thuộc, một khoảng trời, một mùi hương, hay đơn giản là cảm giác muốn được ngồi lại bên những người thân yêu.

Những lúc như thế, cuốn sổ có thể trở thành nơi người lính gửi vào đó nỗi nhớ của mình.

Không cần những lời quá dài.

Bởi có những nỗi nhớ càng sâu lại càng khó viết thành lời.

Mười một năm.

Từ 1974 đến 1985, tuổi trẻ của ông Lê Quang Điều đi qua trong màu áo người lính.

Mười một năm ấy không chỉ là một khoảng thời gian được tính bằng con số. Đó là một phần đời. Là quãng thời gian một chàng trai trưởng thành, thay đổi và mang theo những trải nghiệm mà có lẽ cả cuộc đời sau này cũng không thể nào quên.

Rồi năm 1985, ông xuất ngũ.

Sau những năm tháng xa nhà, người lính trở lại cuộc sống đời thường.

Có những thứ thay đổi theo thời gian.

Con người cũng thay đổi.

Nhưng cuốn sổ vẫn còn đó.

Nó giống như một mảnh ký ức được thời gian cất hộ.

Bao nhiêu năm trôi qua, trang giấy có thể ngả màu, nét chữ có thể không còn mới, nhưng những điều được gửi vào đó vẫn có một sức sống riêng.

Bởi ký ức không đo bằng tuổi của giấy.

Ký ức được đo bằng những gì con người đã sống.

Ngày hôm nay, khi nhìn lại cuốn sổ, có lẽ điều người cựu chiến binh nhìn thấy không chỉ là những dòng chữ của quá khứ. Ông còn nhìn thấy một phiên bản khác của chính mình – một người lính trẻ của năm 1974, với tuổi đời còn rất trẻ, mang trong mình những suy nghĩ, những nỗi nhớ và những ước mong của một thời.

Thời gian có thể lấy đi sức trẻ.

Có thể khiến mái tóc đổi màu.

Có thể làm những bước chân chậm lại.

Nhưng không thể xóa khỏi con người những gì đã được khắc sâu trong ký ức.

Bởi vậy, cuốn sổ nhỏ ấy không chỉ là một vật dụng cũ.

Nó là nhân chứng thầm lặng của mười một năm tuổi trẻ.

Nó không biết nói, nhưng mỗi trang giấy đều như đang kể một câu chuyện.

Câu chuyện về một chàng trai rời quê năm 1974.

Câu chuyện về một người lính đã đi qua những năm tháng quân ngũ.

Câu chuyện về những nỗi nhớ được giữ lại bằng nét chữ.

Và câu chuyện về ngày trở về năm 1985.

Có lẽ, điều xúc động nhất không nằm ở việc cuốn sổ đã cũ đến đâu. Điều đáng quý là sau từng ấy năm, nó vẫn được giữ lại.

Bởi khi một người giữ một kỷ vật suốt nhiều thập kỷ, họ không chỉ giữ một món đồ.

Họ đang giữ lại một phần đời của chính mình.

Cuốn sổ ấy giống như một chiếc neo nhỏ thả xuống dòng sông thời gian. Dòng sông cứ chảy, mang theo tuổi trẻ, mang theo năm tháng, mang theo những đổi thay của cuộc đời. Nhưng chiếc neo vẫn ở đó, níu lại một phần ký ức để mỗi khi ngoảnh nhìn, người cựu chiến binh vẫn có thể nhận ra mình đã từng là một người lính trẻ như thế nào.

Và có lẽ, đó cũng là điều mà những thế hệ hôm nay cần hiểu khi đứng trước một kỷ vật của người lính.

Đừng chỉ nhìn nó như một cuốn sổ cũ.

Hãy nhìn nó như một trang lịch sử có nét chữ của một con người.

Bởi lịch sử không chỉ nằm trong những cuốn sách lớn. Lịch sử đôi khi nằm trong một cuốn sổ nhỏ, trong một nét chữ đã phai, trong một kỷ vật được nâng niu qua năm tháng.

Và khi cuốn sổ của người cựu chiến binh Lê Quang Điều được mở ra, điều hiện lên không chỉ là quá khứ.

Đó là một thời tuổi trẻ đã gửi lại cho đất nước, để hôm nay được trở về trong ký ức của một người lính và trong sự biết ơn của những thế hệ đi sau.