Cuốn sổ tay cháy xém

Trong ngăn tủ cũ kỹ đặt sát cửa sổ, ông Vũ Quang Bình vẫn cẩn thận giữ một cuốn sổ tay đã cháy xém các góc. Những trang giấy úa vàng, nhiều dòng chữ đã nhòe đi vì mưa rừng và thời gian. Với ông, đó không chỉ là cuốn nhật ký chiến trường, mà còn là ký ức về những người đồng đội mãi mãi không trở về. Năm 1971, ông Bình là chiến sĩ thông tin hoạt động ở chiến trường miền Đông Nam Bộ. Công việc của ông là truyền đạt mệnh lệnh và giữ liên lạc giữa các đơn vị. Mỗi ngày đều phải di chuyển liên tục giữa rừng sâu, đối mặt với bom đạn và phục kích bất cứ lúc nào. Trong ba lô của ông lúc nào cũng có một cuốn sổ nhỏ. Mỗi tối hiếm hoi được nghỉ ngơi, ông lại ghi vài dòng về cuộc sống chiến trường: tên đồng đội mới quen, những trận đánh vừa đi qua hay đơn giản chỉ là cảm giác nhớ nhà. Ông kể: “Hồi ấy chúng tôi không biết ngày mai còn sống không, nên muốn ghi lại điều gì đó để sau này còn nhớ.” Một buổi chiều, đơn vị của ông bị máy bay địch bất ngờ tập kích bằng bom napalm. Lửa bùng lên dữ dội giữa rừng. Mọi người phải lao xuống hầm tránh bom. Khi trận đánh kết thúc, nhiều ba lô và vật dụng cá nhân đã cháy rụi. Chiếc ba lô của ông cũng bị bén lửa. Quần áo, võng tăng gần như hỏng hết. Nhưng khi mở ra, ông thấy cuốn sổ tay vẫn còn sót lại vài trang cuối. Những trang ấy ghi tên những người đồng đội vừa hy sinh trong trận đánh hôm đó. “Có người mới hôm qua còn ngồi nói chuyện với mình,” ông nghẹn giọng. “Sáng nay đã không còn nữa.” Sau chiến tranh, ông Bình trở về quê làm cán bộ xã. Cuộc sống bộn bề khiến nhiều thứ đổi thay, nhưng cuốn sổ tay ấy chưa bao giờ rời khỏi ông. Mỗi dịp tháng Bảy, ông lại mang cuốn sổ ra đọc. Từng cái tên trong đó như đưa ông trở về những cánh rừng năm xưa, nơi những chàng trai tuổi đôi mươi đã gửi lại tuổi trẻ cho Tổ quốc. Ông nói chậm rãi: “Chiến tranh qua lâu rồi, nhưng chúng tôi sống thay cả phần của những người đã nằm lại.”