Cuốn sổ tay của một người mẹ giữa chiến tranh

Lê Thị Riêng sinh năm 1925 tại Bạc Liêu. Từ nhỏ, bà đã phải chịu nhiều mất mát và sớm tham gia hoạt động cách mạng. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, bà trở thành một trong những cán bộ lãnh đạo tiêu biểu của phong trào phụ nữ miền Nam.

Nhưng phía sau hình ảnh một nữ cán bộ kiên cường là một người mẹ luôn đau đáu về hai đứa con trai Minh Chánh và Chí Công. Vì hoàn cảnh chiến tranh, hai con của bà được đưa ra miền Bắc. Từ đó, người mẹ và những đứa con sống xa nhau trong những năm tháng mà ngày đoàn tụ chưa biết bao giờ mới đến.

Trong một cuốn sổ tay nhỏ hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Lê Thị Riêng đã ghi lại những tâm sự dành cho các con. Cuốn sổ chỉ có một số trang được viết, nhưng những dòng chữ ấy đã trở thành chứng tích đặc biệt về tâm hồn một người phụ nữ giữa chiến tranh.

Có một trang bà viết về ước mơ được gặp lại hai con trong ngày đất nước thống nhất. Đó là một ước mơ rất bình dị: được trở về, được ôm con vào lòng và không phải tiếp tục chia xa.

Nhưng chiến tranh không cho bà cơ hội thực hiện điều ấy.

Tháng 5/1967, Lê Thị Riêng bị bắt. Sau nhiều tháng bị giam giữ, đến Tết Mậu Thân năm 1968, bà cùng một số đồng chí bị đưa lên xe với lý do chuyển trại. Khi xe đến khu vực ngã tư Hồng Bàng - Tổng Đốc Phương ở Sài Gòn, những người trên xe bị sát hại.

Lê Thị Riêng hy sinh khi chưa một lần được gặp lại hai con.

Ngày nay, cuốn sổ tay của bà vẫn được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia lưu giữ. Nó khiến câu chuyện về Lê Thị Riêng trở nên đặc biệt: giữa một cuộc chiến tranh lớn lao, bà vẫn là một người mẹ nhớ con, một người vợ nhớ chồng và một người phụ nữ mong ngày gia đình được đoàn tụ.

Ước mơ của Lê Thị Riêng không thành hiện thực đối với riêng bà. Nhưng ngày thống nhất mà bà chờ đợi cuối cùng đã đến với đất nước.