Cuốn sổ trực của cô y tá dã chiến

Chiếc tủ gỗ trong nhà bà chỉ có một ngăn luôn được khóa cẩn thận.

Bên trong không phải vàng bạc.

Cũng không phải giấy tờ quan trọng.

Chỉ có một cuốn sổ bìa nâu đã sờn mép.

Đó là cuốn sổ trực của những năm bà làm y tá tại một bệnh xá dã chiến trên tuyến Trường Sơn thuộc Quảng Bình cũ.

Ngày ấy, bệnh xá chỉ là vài căn hầm đào sâu vào sườn núi.

Giường bệnh được ghép bằng tre.

Thuốc men vô cùng thiếu thốn.

Bông băng phải giặt sạch để dùng lại.

Nhiều dụng cụ y tế được khử trùng bằng nồi nước sôi đặt trên bếp củi.

Thế nhưng mỗi khi có thương binh đưa vào, không ai kêu thiếu.

Mọi người chỉ nghĩ làm sao cứu được người.

Trong cuốn sổ, bà ghi rất ngắn.

Ngày.

Giờ.

Tên đơn vị.

Tình trạng thương binh.

Thuốc đã sử dụng.

Chỉ vài dòng.

Nhưng phía sau mỗi dòng chữ là một cuộc chiến giành giật sự sống.

Có đêm bệnh xá tiếp nhận hơn ba mươi thương binh.

Người bị mảnh bom.

Người bị sức ép.

Người sốt rét nặng.

Bà cùng các đồng đội gần như thức trắng.

Có lúc đôi tay run lên vì quá mệt.

Nhưng vẫn phải khâu từng vết thương dưới ánh đèn dầu leo lét.

Bà nhớ nhất một chiến sĩ rất trẻ.

Cậu bị thương ở vai.

Trong lúc thay băng, cậu lấy từ túi áo ra một chiếc kẹo cứng đã chảy méo.

Cậu cười:

"Em để dành."

"Mai khỏi sẽ ăn."

Bà cười theo.

Nhưng sáng hôm sau.

Cậu không qua khỏi.

Chiếc kẹo ấy được bà gói lại trong mảnh giấy nhỏ.

Đặt vào cuốn sổ trực.

Đến nay vẫn còn nguyên.

Nhiều năm sau, gia đình người chiến sĩ tìm được nơi bà sinh sống.

Họ mang theo tấm ảnh của anh lúc còn nhỏ.

Bà lặng lẽ mở cuốn sổ.

Lật đúng trang có tên anh.

Rồi trao lại chiếc kẹo đã khô cứng.

Người mẹ ôm món quà nhỏ ấy mà bật khóc.

Bà cũng không cầm được nước mắt.

Bởi sau ngần ấy năm.

Cuối cùng kỷ vật của người lính đã trở về với gia đình.

Ngày nghỉ hưu, đồng nghiệp khuyên bà nên gửi cuốn sổ vào bảo tàng.

Bà chỉ nói:

"Rồi sẽ gửi."

"Nhưng cho tôi giữ thêm ít năm."

"Tôi vẫn còn muốn đọc lại."

Mỗi dịp tháng Bảy, bà lại mở cuốn sổ.

Không phải để nhớ những ca cấp cứu.

Mà để nhớ từng khuôn mặt.

Nhớ tiếng gọi "chị y tá".

Nhớ những cái bắt tay vội vàng.

Nhớ những lời hẹn gặp lại còn dang dở.

Đứa cháu gái học ngành y từng hỏi:

"Bà có sợ máu không?"

Bà mỉm cười.

"Ngày ấy."

"Điều bà sợ nhất..."

"...không phải máu."

"Mà là không cứu kịp."

Câu trả lời khiến cô cháu lặng người.

Bởi chỉ một câu nói đã gói trọn trách nhiệm của những người thầy thuốc trong chiến tranh.

Cuốn sổ trực hôm nay đã úa vàng.

Nhiều dòng mực không còn rõ.

Nhưng từng trang giấy vẫn mang theo hơi thở của một thời gian khó.

Nơi những người y tá trẻ đã dùng cả kiến thức, lòng dũng cảm và tình thương để giành giật từng mạng sống giữa mưa bom.

Họ không trực tiếp cầm súng ngoài mặt trận.

Nhưng mỗi người được cứu sống lại là thêm một người tiếp tục chiến đấu.

Thêm một niềm hy vọng được giữ lại.

Và cũng chính từ những cuốn sổ trực giản dị ấy, lịch sử đã lưu giữ một phần thầm lặng nhưng vô cùng cao đẹp của những năm tháng hoa lửa trên quê hương Quảng Bình cũ.