Cuốn Sổ Trực Đêm

Ông Phạm Ngọc Sơn nhớ rất rõ mùa mưa năm 1973, khi đơn vị đóng quân bên một sườn đồi để bảo đảm thông tin liên lạc cho sở chỉ huy. Ở tổ trực của ông có anh Nguyễn Đình Khoa, quê Hà Tĩnh. Anh là người cẩn thận, mỗi ca trực đều ghi vào một cuốn sổ nhỏ: giờ nhận ca, tình trạng đường dây, thời tiết và những sự việc xảy ra trong đêm. Ông Sơn từng hỏi: "Việc gì phải ghi kỹ thế?" Anh Khoa mỉm cười: "Hôm nay ghi để ca sau dễ theo dõi. Sau này biết đâu lại thành kỷ niệm." Có những trang sổ chỉ vỏn vẹn vài dòng: "20 giờ 15: Mưa lớn, đường dây vẫn thông." "01 giờ 40: Khắc phục xong điểm đứt trên sườn đồi." Những dòng chữ giản dị ấy phản ánh công việc thầm lặng của những người lính thông tin, những người ít khi xuất hiện nơi tuyến đầu nhưng luôn giữ cho mệnh lệnh được truyền đi kịp thời. Một đêm cuối tháng 10 năm 1973, đường dây bất ngờ bị gián đoạn sau một trận pháo kích. Anh Khoa xung phong cùng ông Sơn mang dụng cụ đi kiểm tra. Sau gần một giờ lần theo tuyến dây giữa trời mưa, họ phát hiện một cột gỗ bị đổ. Hai người vừa dựng lại cột thì tiếng pháo lại vang lên. Anh Khoa đẩy ông Sơn xuống một hố đất ven đường rồi quay lại giữ cuộn dây không bị cuốn trôi theo dòng nước. Loạt đạn tiếp theo rơi xuống. Khi đồng đội tìm đến, anh Khoa đã hy sinh. Ngày hôm sau, ông Sơn quay lại lán trực. Trên bàn vẫn còn cuốn sổ mở ở trang cuối. Dòng ghi chép cuối cùng được anh Khoa viết trước khi lên đường: "21 giờ 10: Đường dây mất tín hiệu. Tổ đi kiểm tra." Trang giấy ấy dừng lại mãi mãi ở đó. Sau ngày đất nước thống nhất, ông Sơn cất giữ cuốn sổ trong một túi ni-lông để chống ẩm. Đến năm 2017, trong một buổi họp mặt cựu chiến binh, ông mang cuốn sổ đến. Những người từng trực cùng anh Khoa lần lượt lật từng trang. Có người nhận ra chính nét chữ của mình ở những dòng bàn giao ca trực. Có người lặng lẽ lau nước mắt khi đọc lại tên những đồng đội đã không trở về. Sau buổi gặp mặt, ông Sơn quyết định trao tặng cuốn sổ cho phòng truyền thống của đơn vị. Trên trang đầu, ông viết thêm một dòng: "Những trang sổ này không chỉ ghi giờ trực, mà còn ghi lại trách nhiệm, lòng dũng cảm và tuổi thanh xuân của một thế hệ." Đến nay, mỗi lần trở lại đơn vị cũ, ông đều ghé xem cuốn sổ được trưng bày trong tủ kính. Ông thường nói với các chiến sĩ trẻ: "Có những cuốn sách kể về những trận đánh lớn. Còn cuốn sổ này kể về những con người bình dị đã âm thầm giữ cho mạch thông tin không bao giờ bị đứt. Họ không mong được ghi tên vào lịch sử, nhưng chính họ đã góp phần làm nên lịch sử." Đối với ông Phạm Ngọc Sơn, cuốn sổ trực đêm là minh chứng rằng trong thời hoa lửa, mỗi công việc, dù thầm lặng đến đâu, cũng đều mang trong mình ý nghĩa lớn lao đối với sự bình yên của đất nước hôm nay.