Cựu chiến binh Nguyễn Đức Ngạn (SN 1957)

Cựu chiến binh Nguyễn Đức Ngạn, người lính từng ngồi trên xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975, nay ở tuổi gần 70 vẫn còn đó những ký ức hào hùng không thể nào phai mờ. Ông nhập ngũ tháng 10/1974 khi tròn 17 tuổi, được biên chế vào Trung đoàn 273, Sư đoàn 341, Đại đội 9, Tiểu đoàn 3, làm nhiệm vụ bộ binh. Đầu năm 1975, đơn vị của ông hành quân từ Quảng Bình vào miền Đông Nam Bộ theo đường 9 Nam Lào, xuyên qua Attapeu (Lào) và vượt ngã ba Đông Dương để tăng cường lực lượng cho cuộc Tổng tấn công giải phóng miền Nam. Sau ba tuần hành quân gian khổ giữa mưa rừng, nắng gió khắc nghiệt, ông cùng đồng đội được giao nhiệm vụ giữ chốt trên đường 14, ngăn chặn quân địch rút chạy từ Tây Nguyên. Tại đây, những trận đánh ác liệt diễn ra liên tiếp, và cũng chính nơi đó, biết bao đồng đội của ông đã mãi mãi nằm lại. Rời khỏi điểm chốt, đơn vị tiếp tục tham gia đánh chi khu quân sự Chơn Thành rồi tiến vào Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Tối 25/4/1975, Đại đội 9 nhận lệnh tổng tấn công – một nhiệm vụ sống còn mà nhiều người biết rằng có thể không còn cơ hội trở về. Trong đêm ấy, ông mặc bộ quần áo mới, lặng lẽ sắp xếp ba lô, gửi gắm những kỷ vật cuối cùng cho gia đình như một lời vĩnh biệt. Là người giữ khẩu trung liên, chuẩn bị bắn phát súng mở màn, ông gần như thức trắng đợi giờ hành quân. Rạng sáng 26/4/1975, đơn vị tiếp cận Trảng Bom, đào hầm cách mục tiêu khoảng 700m. Đúng 5 giờ, pháo công kích bắt đầu, sau 15 phút, pháo sáng bắn lên, lệnh tổng tấn công được phát ra. Ông cùng đồng đội ào lên tiến thẳng vào trung tâm chi khu, đạn pháo từ phía địch dội xuống dồn dập, nhưng nhờ hỏa lực chuẩn bị kỹ lưỡng, quân địch bị tổn thất nặng, tạo điều kiện cho bộ binh xông lên. Trong trận đánh này, ông đích thân bắt sống một lính địch và cùng đồng đội làm chủ hoàn toàn chi khu Trảng Bom – trận đánh ông nhớ nhất, không chỉ vì chiến thắng mà còn vì những mất mát không thể đong đếm. Đến 16 giờ cùng ngày, sau khi chiếm được chi khu, đơn vị rút về hậu cứ. Tối 29/4/1975, Tiểu đội 3 của ông được lệnh lên xe tăng tiến thẳng vào Sài Gòn. Trên đường hành quân, một tình huống nguy hiểm bất ngờ xảy ra: một viên đạn bắn trúng quả B40 treo trên xe tăng, làm bật mẻ và bốc khói. Trong khoảnh khắc sinh tử, đồng đội Nguyễn Đức Côi đã dũng cảm ôm quả đạn nhảy xuống xe, mang ra xa, cứu sống cả tổ. "Nếu lúc đó nó nổ, có lẽ không ai còn sống" – ông Ngạn xúc động kể lại. Ít phút sau, xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập, lá cờ giải phóng tung bay trên nóc dinh. Ông nhớ mãi cảnh tượng hôm ấy: một biển người tràn ngập đường phố, cờ hoa đỏ rực trời, gương mặt ai cũng rạng rỡ hạnh phúc, và giọt nước mắt vỡ òa trong niềm vui chiến thắng. 12 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, ông cùng đồng đội phối hợp với Lữ đoàn 22 tăng thiết giáp tiến vào Dinh Độc Lập, khép lại cuộc Tổng tiến công mùa Xuân lịch sử. Nhưng có lẽ kỷ niệm khiến ông xúc động nhất không chỉ là khoảnh khắc chiến thắng, mà còn là bữa cơm đầu tiên sau ngày giải phóng. Sáng 1/5/1975, đơn vị diễu binh quanh thành phố, đến 11 giờ trưa, họ dừng lại ăn cơm tại một nhà hàng. Bữa cơm đơn sơ với cơm trắng, thịt kho trứng và rau muống luộc, nhưng khi bưng bát cơm lên, ai cũng rưng rưng nước mắt. Đó là những giọt nước mắt của niềm vui thống nhất, của sự xúc động khi được ăn một bữa cơm bình yên sau bao ngày cầm súng, nhưng cũng là nỗi đau khi nhìn lại đội hình đại đội: từ 120 người chỉ còn gần một nửa. Họ khóc vì đồng đội đã nằm xuống, vì những người bạn không còn cơ hội được thưởng thức hương vị của hòa bình. Chiến tranh kết thúc, ông được điều ra Bắc, tiếp tục học tập, công tác rồi trở về quê nhà Hà Tĩnh lập nghiệp. Cuộc sống yên ổn, nhưng ký ức về chiến trường chưa từng rời xa. Ở tuổi gần 70, mỗi dịp tháng Tư về, ông lại sống dậy những hình ảnh Sài Gòn năm 1975: những dãy nhà cao tầng, ánh điện sáng trưng, cờ hoa rợp trời, và hình ảnh cô gái biệt động đi xe gắn máy dẫn đường cho đơn vị tiến vào nội đô. Trên mình ông, vết thương chiến tranh vẫn còn đó, tổn hại sức khỏe 17%, tai bị ù và đau nhói mỗi khi trái gió trở trời – nhưng với ông, được sống, được trở về đã là hạnh phúc vô bờ. Tuy nhiên, sâu thẳm trong trái tim người lính già là một nỗi trăn trở day dứt khôn nguôi: biết bao đồng đội của ông vẫn đang nằm lại đâu đó trên chiến trường, nhiều người chưa tìm thấy hài cốt, chưa được về với gia đình, quê hương. Ông bày tỏ mong ước rằng các cơ quan chức năng tiếp tục nỗ lực tìm kiếm, quy tập để những người đã hy sinh có thể trở về, và những người còn sống như ông có dịp thắp nén nhang tri ân. Chiến tranh đã qua đi nửa thế kỷ, nhưng hành trình tìm lại đồng đội với ông vẫn chưa kết thúc – đó là ước nguyện luôn thường trực, và cũng là nỗi đau không thể nguôi ngoai trong lòng người lính năm xưa. Với ông Nguyễn Đức Ngạn, ký ức ngày 30/4 không chỉ là niềm tự hào về chiến thắng vĩ đại của dân tộc, mà còn là lời nhắc nhở rằng hòa bình hôm nay đã được đánh đổi bằng máu xương, bằng tuổi trẻ và bằng cả những mất mát không thể nào bù đắp. Và trong dòng chảy bất tận của thời gian, hình bóng những đồng đội chưa trở về vẫn luôn sống mãi trong trái tim ông, như một ngọn lửa tri ân bất diệt.