Cựu chiến binh Nguyễn Hữu Lệ 1950
Tôi còn nhớ rất rõ chiều ngày hôm ấy, gió từ con sông thổi tới mát rượi. Tôi cùng ông mình ngồi bên bờ sông, mái tóc bà của ông đưa nhẹ theo gió. Tôi lúc đó chỉ là một đứa trẻ lớp năm tò mò hỏi: "Ông ơi, thời trẻ ông đánh nhau ở đâu vậy?" Ông khừng lại lần đầu thấy đôi mắt ông sầu đến thế, giống như chứa cả một bài thơ cũ.
Một lúc sau ông nói với tôi: Ở thành cổ Quảng Trị, 81 ngày ngày đêm cháu ạ. Tôi tròn mắt. Tận 81 ngày ạ? Ông có sợ không ạ? Ông cười nhìn tôi vì nhưng đáy mắt lại có chút man mác buồn. Sợ chứ? Nhưng nếu sợ mà bỏ cuộc thì ai sẽ đứng lên bảo vệ đất nước tươi đẹp của ta? Ông kể rằng năm ấy đêm vượt sông Thạch Hãn là bước chân đầu tiên dẫn ông vào Cuộc chiến dài như một kiếp người. Nước sông lạnh buốt, đạn pháo hai bên nổ như sấm. Xé đôi bầu trời, mỗi lần hỏa châu soi sáng mặt sóng. Ông lại thấy vài chiếc mũ cối, vài cánh tay vẫy lên rồi chìm dần xuống. Lúc đó ông chỉ mới đôi mươi,
-Nhiều đồng đội bơi cùng ông, nhưng không qua được bờ bên kia, cháu ạ. Giọng ông khản lại. Tôi im lặng, tay nắm chặt tay ông. Khi vào thành cổ, ông bảo chẳng còn gì nguyên vẹn, tường đổ, gạch vụn. Đất đai bị bọn sới lên đến chẳng nhận ra đâu là giao thông hào, đâu là tên nhà cũ nữa. Mỗi ngày pháo đập xuống hàng ngàn quả, những người lính trẻ như ông, sống giữa ranh giới sinh tử, mong manh như tấm lụa. Cơm không có nhiều, nước không còn ờ nước còn thiếu hơn. Có hôm ông với đồng đội chia nhau nửa gói lương khô, thấy cối hứng nước mưa mà uống. Vậy mà ai cũng cười tươi, cứ bảo nhau còn sống là tốt rồi! Ông kể đến người đồng độ thân nhất của ông là chú Đỗ. Nó hiền lắm. Lúc đi chỉ mới 18, 19 tuổi. Nó còn học ở bách khoa đấy. Hễ rảnh, nó lại lâm làm thơ rồi pha trò cho mọi người cười nói. Rồi nó hy sinh. Hy sinh ngày thứ 80, chỉ còn một ngày nữa mà. Xong ông nhìn lại, mắt đỏ hoe, mang theo cả vùng trời ký ức. Rồi ông nói tiếp. Hôm đó pháo nổ tung trời. Ông chạy đi tìm, chỉ thấy cái mũ cối và chiếc khăn tay bạn gái nó đưa ở hố bom. nụ cười của ấy nó dành cho ông. Vậy mà lần cuối cùng thật. Tôi dần thấy tầm mắt mình nhóe đi, sống mũi cay xè lại càng nép vào ông hơn. Ông vẫn kể. Người ta nói thành cổ là nơi mà bom bão đạn nhưng với tuổi ông đó còn là nơi gửi gắm lại thanh xuân, tuổi trẻ và cả những người bạn.
Qua câu chuyện của ông nội, tôi càng thấy trân trọng nền hòa bình và biết ơn quá khứ của mình. Chính vì quá khứ đau buồn đó, ta lại càng phải biết sự quý trọng, sự giá trị của những thứ ta được hưởng thụ. Tôi tự hứa với mình phải sống đoàn kết, có trách nhiệm và đặc biệt là cố gắng học tập để tiếp tục phát triển và giữ gìn đất nước này.
