Trong căn nhà nhỏ tại thị xã Phước Long, ông Nguyễn Văn Ngoan (sinh năm 1941) bồi hồi nhớ lại những năm tháng thanh xuân oanh liệt. 50 năm đã trôi qua, nhưng ký ức về trận đánh mở màn cho đại thắng mùa Xuân 1975 vẫn vẹn nguyên trong tâm trí người lính già.
Thời khắc lịch sử rực lửa Là người trực tiếp cầm súng trong chiến dịch Đường 14 - Phước Long, ông Ngoan nhớ như in từng mốc thời gian gay cấn. Đúng 5 giờ sáng ngày 26/12/1974, quân ta nổ súng tiến công, đến 15 giờ cùng ngày đã làm chủ hoàn toàn khu vực Đồng Xoài, cô lập tỉnh lỵ Phước Long. Dù địch điên cuồng lập hệ thống đồn bốt dày đặc ở Sơn Giang, Suối Dung, Nhơn Hòa... để phòng thủ, nhưng không cản được bước tiến của quân ta. Rạng sáng ngày 6/1/1975, lực lượng chủ lực phối hợp với quân dân địa phương đồng loạt tổng tấn công. “Đến 9 giờ sáng ngày 6/1/1975, lá cờ chiến thắng của quân ta tung bay trên nóc Dinh tỉnh trưởng. Và đến 19 giờ cùng ngày, Phước Long hoàn toàn giải phóng” – ông Ngoan tự hào kể lại bước ngoặt lịch sử bẻ gãy tuyến phòng thủ của địch. Nỗi day dứt khôn nguôi thời bình Đi qua bom đạn, mong muốn lớn nhất của ông Ngoan là thấy đất nước độc lập. Đứng giữa thời bình, nhìn quê hương phát triển, ông vô cùng mãn nguyện. Thế nhưng, sâu thẳm trong lòng người cựu chiến binh vẫn có một khoảng lặng đau đớn khi nghĩ về những người đồng đội đã ngã xuống. Giọng ông chùng xuống nghẹn ngào: “Điều kiện chiến tranh khắc nghiệt, không có đủ hòm, anh em hy sinh chủ yếu chỉ được gói trong những tấm nylon tạm bợ, có khi còn không có, phải vùi vội xuống những hố đất đào vội giữa rừng”. Sau ngày giải phóng, ông Ngoan lại tiếp tục khoác ba lô tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam. Thời gian trôi qua, địa hình thay đổi, hầu hết anh em trong đơn vị năm xưa đến nay vẫn chưa được quy tập về nghĩa trang. “Điều day dứt lớn nhất của tôi là anh em đã đổ xương máu, mà mình vẫn chưa thể đưa họ về yên nghỉ tại nghĩa trang. Đó là một lỗi lớn của những người còn sống như chúng tôi” – ông chia sẻ trong xúc động.
