Cựu Chiến Binh Nông Đình Đề: Người Lính Già Vọng Về Những Trận Đánh Biên Giới Lịch Sử
Ông Nông Đình Đề, người dân tộc Tày, sinh năm 1928, trú tại thôn Khắc Đeng, xã Đại Đồng, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn. Dù đã ở tuổi xưa nay hiếm, gần cả thế kỷ, ông vẫn giữ được sự tinh anh và minh mẫn, đặc biệt là khi nhắc về những trận chiến ác liệt ngay trên quê hương mình. Ông là một nhân chứng sống cho những năm tháng hào hùng của dân tộc tại vùng biên giới phía Bắc.
Nhập Ngũ Sớm, Trưởng Thành Qua Khói Lửa Chiến Tranh
Ông Đề đã xung phong đi bộ đội từ rất sớm, khi mới tròn 17 tuổi vào ngày 1 tháng 3 năm 1945. Sau quá trình huấn luyện quân sự, ông được biên chế vào Trung đoàn 28 (sau này đổi phiên hiệu thành Trung đoàn 174), thuộc lực lượng chủ lực của ba tỉnh Cao - Bắc - Lạng. Tại đây, ông đã có cơ hội trực tiếp tham gia vào nhiều chiến dịch quan trọng.
Ký Ức Về Chiến Dịch Biên Giới Thu-Đông 1950:
Đối với ông Đề, Chiến dịch Biên giới Thu-Đông năm 1950, đặc biệt là những trận đánh trên Đường số 4, là những ký ức không thể nào quên. Ông hồi tưởng lại lời của Trung đoàn trưởng Đặng Văn Việt, người đã mô tả Đường số 4 như một "thiên nhiên xếp đặt, giăng bẫy sẵn, tạo cửa tử" để quân ta mai phục và đánh bại quân Pháp.
Địa thế hiểm trở: Ông Đề nhấn mạnh địa thế hiểm trở của Đường số 4, đặc biệt là đoạn đèo Bông Lau - Lũng Phầy thuộc huyện Tràng Định. Nơi đây có núi non dựng đứng, khe sâu thăm thẳm, với con đường đèo vắt ngang sườn núi, trở thành "cửa tử" lý tưởng cho các trận đánh phục kích.
Những trận đánh ác liệt: Ông Đề trực tiếp tham gia hoặc chứng kiến nhiều trận đánh lớn nhỏ trên tuyến đường này trong suốt những năm 1947-1950. Ông kể lại chi tiết về cách quân ta tổ chức công sự kéo dài hàng km, chuẩn bị địa bàn súng cối, bazooka để "đón đánh" các đoàn xe quân sự của Pháp.
Trận đánh Phja Khóa - Đông Khê: Một trong những ký ức sâu sắc nhất của ông là trận đánh đồn địch tại Phja Khóa - Đông Khê. Ông mô tả chi tiết kế hoạch bí mật tấn công, việc sử dụng thang dây để leo lên đỉnh núi đá Yên Ngựa, sự bất ngờ của quân địch khi đang ngái ngủ, và chiến công tiêu diệt gần hết địch, chiếm được đồn. Ông cũng nhắc đến sự dũng cảm của những người lính trẻ như đồng chí Hoàng Văn Mỏng và Bế Chu Lang trong trận đánh này.
Trận đánh ngày 25/3/1949: Ông nhớ lại chiến tích của Trung đoàn 147 phối hợp với đơn vị khác phục kích và phá hủy 53 xe địch, thiêu rụi 10 vạn lít xăng, diệt 250 lính Âu-Phi trên đoạn đường từ Thất Khê lên Đông Khê.
Trận đánh ngày 3/9/1949: Ông tiếp tục nhắc đến chiến công của Trung đoàn 174 phối hợp với bộ đội địa phương và dân quân du kích, tiêu diệt 217 lính Âu-Phi và bắt sống 37 tên địch trên đèo Bông Lau - Lũng Phầy.
Bài Học Từ Chiến Trận:
Ông Đề đúc kết lại bài học quý báu mà những người lính năm xưa tâm niệm: “Hẩu tả pha xòng xéng” (tiếng Tày, Nùng nghĩa là "đánh giỏi vẫn sợ phục sẵn", "có mạnh vẫn sẽ bị bất ngờ"). Bài học này đã giúp họ luôn cảnh giác, đề cao cảnh giác và áp dụng hiệu quả trong nhiều trận đánh sau này.
Vai Trò Của Dân Quân và Hậu Phương:
Ông Đề cũng không quên nhấn mạnh sự đóng góp to lớn của lực lượng dân quân du kích và bà con nhân dân địa phương. Bà Đặng Thị Kiều Vân, Bí thư Huyện ủy Tràng Định, đã bổ sung thêm rằng, ngoài tham gia chiến đấu, địa phương còn phát động quyên góp "hũ gạo kháng chiến", huy động dân công vận chuyển lương thực, đạn dược, cứu thương, tạo nên sức mạnh tổng hợp.
Ý Nghĩa Lịch Sử:
Chiến thắng Biên giới Thu-Đông 1950 có ý nghĩa chiến lược quan trọng, làm phá sản kế hoạch quân sự, chính trị của thực dân Pháp, khai thông 750km đường biên giới Việt-Trung và phá vỡ thế kìm kẹp của địch đối với căn cứ địa Việt Bắc. Huyện Tràng Định hoàn toàn giải phóng vào tối 10/10/1950, và sau này, nơi đây đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Ông Nông Đình Đề, với 65 năm tuổi Đảng, là một cán bộ tiền khởi nghĩa đã tham gia nhiều trận đánh trên Đường số 4. Sau khi rời quân ngũ, ông còn đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong tỉnh Lạng Sơn, luôn giữ vững phẩm chất của người đảng viên, người chiến sĩ cách mạng.
Câu chuyện của cựu chiến binh Nông Đình Đề là một lời nhắc nhở chân thực về những gian khổ, hy sinh và tinh thần chiến đấu anh dũng của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến giành độc lập.
