cựu chiến binh Phùng Văn Toàn

Ông Phùng Văn Toàn là một cựu chiến binh đã trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ và đầy gian khổ của dân tộc. Năm 1970, khi đất nước đang trong giai đoạn ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông Toàn đã tình nguyện nhập ngũ và trực tiếp tham gia chiến đấu ở chiến trường miền Nam. Ông đã chiến đấu kiên cường qua những năm tháng bom đạn ác liệt cho đến ngày toàn thắng, non sông thu về một mối. Không dừng lại ở đó, khi Tổ quốc lần nữa đứng trước hiểm nguy do chiến tranh biên giới phía Bắc bùng nổ vào năm 1979, ông lại tiếp tục lên đường, sẵn sàng cầm súng bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng. Là một người lính đã vào sinh ra tử, đã chứng kiến quá nhiều cảnh đồng đội nằm xuống ngay bên cạnh mình, ông thấu hiểu hơn ai hết giá trị của sự sống và ý nghĩa của sự hy sinh. Và rồi, may mắn thay, ông là một trong số ít người sống sót trở về sau những cuộc chiến đẫm máu với thân thể lành lặn – một niềm hạnh phúc không chỉ riêng ông mà còn là của cả gia đình và dòng tộc.
Năm 1992, sau bao năm xa quê hương Vĩnh Phúc, ông Toàn quyết định đưa cả gia đình vào vùng đất mới Đắk Nông để lập nghiệp, xây dựng cuộc sống mới nơi cao nguyên đầy nắng gió. Nhưng trong sâu thẳm trái tim người lính già, ông luôn canh cánh một nỗi niềm day dứt về những đồng đội đã mãi mãi nằm xuống. Chính vì vậy, ông đã tình nguyện viết đơn xin được nhận công việc quản trang tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Đắk Nông – nơi hơn 500 liệt sĩ đang yên nghỉ, trong đó có hơn 200 phần mộ vô danh chưa xác định được lai lịch. Đối với ông, dù chưa từng gặp mặt những người đang nằm xuống ở đây, nhưng họ đều là đồng đội của ông, cùng chung lý tưởng và đã ngã xuống vì sự bình yên của Tổ quốc. Ông tự nguyện dành phần đời còn lại của mình để làm một điều thật ý nghĩa cho những người đã khuất, đó là canh "giấc ngủ" cho đồng đội, để họ không bao giờ bị lãng quên.
Gần suốt thập kỷ qua, cứ đều đặn mỗi ngày, dù nắng mưa hay gió bão, ông Toàn đều có mặt ở nghĩa trang để làm công việc quen thuộc: quét dọn nhà tưởng niệm sạch sẽ, tỉa tót cây cảnh xanh tốt, lau chùi kỹ lưỡng từng tấm bia mộ, thay hoa và thắp nén hương thơm lên từng phần mộ. Vào những ngày mồng Một và ngày Rằm hàng tháng, ông cùng vợ lại chuẩn bị mâm cỗ chỉnh tề, thắp hương khói cho tất cả các liệt sĩ, không phân biệt quen hay lạ, có tên hay vô danh. Đặc biệt, trong bối cảnh đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, thành phố Gia Nghĩa phải thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16, nhiều gia đình thân nhân ở xa không thể trở về thăm viếng và thắp nén nhang tri ân. Cảm nhận được nỗi buồn và sự day dứt của những người ở lại, ông Toàn và vợ đã càng dành nhiều thời gian hơn để chăm chút, lau dọn cẩn thận từng ngôi mộ, bày biện các mâm lễ chu đáo, như muốn gửi một thông điệp đến các gia đình: ở đây vẫn có người thay họ giữ gìn và tưởng nhớ những người thân yêu đã mất. Nhiều gia đình liệt sĩ ở các tỉnh phía Bắc xa xôi như Cao Bằng, Thái Nguyên, Tuyên Quang, vì khoảng cách địa lý quá lớn, vì điều kiện kinh tế còn khó khăn hoặc vì tuổi cao sức yếu không thể đi lại, đã tin tưởng gọi điện thoại nhờ ông làm thay họ công việc thờ cúng, tổ chức giỗ chạp, chăm sóc phần mộ người thân một cách chu đáo nhất. Ông nhận lời và làm tròn trách nhiệm ấy như một người thân thực sự, bởi với ông, đây không chỉ là công việc mà còn là món nợ ân tình mà người sống phải trả cho người đã khuất.
Những việc làm đầy nhân văn và lòng biết ơn sâu sắc của ông Toàn đã không chỉ là câu chuyện riêng tư mà nhanh chóng tạo thành một sức lan tỏa lớn trong cộng đồng, đặc biệt là với thế hệ trẻ tỉnh Đắk Nông. Theo chia sẻ của Phó Bí thư Tỉnh đoàn Đắk Nông, anh Trương Văn Bình, hình ảnh ông Toàn hàng ngày lặng lẽ bên những ngôi mộ đã thắp lên trong lòng đoàn viên thanh niên ngọn lửa của lòng yêu nước và truyền thống uống nước nhớ nguồn. Vào các dịp Tết Nguyên đán, ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 hay những ngày lễ trọng đại của đất nước, các bạn trẻ lại tự nguyện kéo nhau đến nghĩa trang, chung tay cùng ông dọn dẹp, cắm hoa tươi thắm, chỉnh sửa lại những bức ảnh hay bát nhang, và tham gia các chương trình thắp nến tri ân đầy xúc động. Dù lễ diễn ra trong điều kiện trời mưa to, gió lớn đến mức nào, ông Toàn cũng chưa từng lùi bước, luôn đồng hành và nhiệt tình hướng dẫn các đoàn viên, thanh niên thực hiện nghi lễ một cách trang trọng nhất. Chính sự tận tụy và tấm lòng son sắt của ông đã khiến nhiều bạn trẻ thức tỉnh trách nhiệm của mình, họ chủ động sắp xếp thời gian để thường xuyên ra nghĩa trang phụ giúp, coi đó như một việc làm thường niên và đầy ý nghĩa. Ông Toàn đã trở thành một tấm gương sống động về đạo lý "ăn quả nhớ kẻ trồng cây", nhắc nhở thế hệ hôm nay phải luôn ghi khắc công ơn các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống để bảo vệ sự bình yên cho quê hương.
Không chỉ nhận được sự kính trọng từ cộng đồng, công việc của ông Toàn còn luôn có hậu phương vững chắc từ gia đình. Người vợ và các con của ông không chỉ thông cảm, ủng hộ mà còn tích cực tham gia phụ giúp việc quản trang mỗi khi có thể. Ông luôn giáo dục các con mình hiểu rằng đây không đơn thuần là một nghề mưu sinh, mà là một sứ mệnh thiêng liêng, một cách để gia đình ông góp phần nhỏ bé bù đắp những mất mát to lớn cho thân nhân các liệt sĩ, và đồng thời là lời tri ân chân thành đối với thế hệ cha anh. Về phía cơ quan chức năng, Phó Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Đắk Nông, bà Nguyễn Thị Hương, cho biết sở thường xuyên quan tâm, hỗ trợ và động viên ông Toàn về cả vật chất lẫn tinh thần, giúp ông an tâm sống vui, sống khỏe và tiếp tục cống hiến cho công việc thiện nguyện cao cả này. Sự ghi nhận của xã hội đã lên đến đỉnh điểm vào năm 2020, khi ông Toàn vinh dự là một trong ba cá nhân tiêu biểu của tỉnh Đắk Nông được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tuyên dương danh hiệu cao quý "Tấm gương sáng thầm lặng vì cộng đồng".
Dẫu năm tháng đã in hằn trên mái tóc và đôi vai, dù sức khỏe ngày một giảm sút theo tuổi già, nhưng ánh mắt ông Toàn khi nhìn về phía những hàng mộ thẳng tắp vẫn ánh lên một quyết tâm mãnh liệt. Đôi mắt ông đỏ hoe khi nhắc về ước nguyện cuối đời của mình: đó không phải là điều gì to tát, chỉ là mong mỏi những phần mộ vô danh kia sớm được xác định tên tuổi, quê quán để thân nhân có thể đến đón các liệt sĩ về với gia đình, để họ không còn phải nằm lại nơi đất khách quê người một mình cô quạnh. Ông tâm sự rằng bản thân đã già, sức đã yếu, nhưng chỉ cần còn đủ sức để đi lại, còn nhịp thở để thắp nén nhang, thì ông nguyện sẽ mãi ở lại bên những ngôi mộ, sẽ mãi canh "giấc ngủ" cho đồng đội. Với ông, sự bình yên của những người đã khuất và niềm an ủi dành cho người còn sống chính là mục đích sống, là ý nghĩa mà ông chọn để đi trọn chặng đường còn lại của cuộc đời mình.