Cựu chiến binh Trần Quang Khải và ký ức về những ngày cuối cùng của Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Cựu chiến binh Trần Quang Khải và ký ức về những ngày cuối cùng của Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Cựu chiến binh Trần Quang Khải, sinh năm 1954, quê Gia Lâm – Hà Nội, là người đã bước qua gần trọn đời binh nghiệp, nhưng những ngày cuối của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử vẫn in hằn trong ông như mới hôm qua. Từ một chàng lính trẻ thuộc Trung đội 1, Đại đội 12, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 1 (Đoàn Bình Giã), Sư đoàn 9, Quân đoàn 4, ông đã chứng kiến bằng chính đôi mắt mình sự sụp đổ của chính quyền Sài Gòn và thời khắc non sông thống nhất. Trước khi tiến vào Sài Gòn, đơn vị ông đã trải qua nhiều trận đánh ác liệt ở Bình Dương. Những ngày “chốt lộ 16” kéo dài hàng tháng trời khiến ông Khải không thể nào quên: khói pháo nén chặt trong từng khe hầm, tiếng đạn nổ đúng giờ của địch như những nhát chém dồn dập, và màu đất đỏ bám vào bộ quân phục đến mức không còn nhận ra màu vải Tô Châu nguyên bản nữa. Ông kể, chỉ cần sơ sẩy một chút là cả hầm có thể sập, và “đồng đội không về được nữa”. Những ký ức ấy trở thành nền cho những ngày cuối tháng 4-1975, khi ông bước vào trận chiến cuối cùng của dân tộc. Sáng 30-4-1975, đơn vị của ông hành quân hướng Tây Nam, qua ngã tư Bảy Hiền. Không khí Sài Gòn khi ấy đặc quánh hỗn loạn sau sự tan vỡ của quân đội Việt Nam Cộng hòa: mũ sắt, balô, quân phục vứt đầy đường. Nhưng xen trong cảnh hỗn loạn là một cảm giác rưng rưng khó diễn tả. Người dân hai bên đường ùa ra, vẫy tay, miệng reo “Giải phóng rồi!”, vừa khóc vừa trao bánh, trái cây cho bộ đội. Ông Khải nhớ rất rõ: “Mình đi giữa thành phố lạ mà thấy như được trở về nhà”. Dù phải hành quân liên tục qua Đồng Nai, Bình Dương, rồi áp sát cửa ngõ Sài Gòn, đơn vị ông gần như không phải nổ súng trong giờ phút quyết định. Trinh sát dẫn đầu, còn bộ đội lặng lẽ tiến vào thành phố đang mở rộng vòng tay chào đón. Trên đường băng Tân Sơn Nhất, ông tận mắt thấy xe tăng T-34 cháy đen, trực thăng của Mỹ nằm bẹp giữa sân bay – những dấu tích rõ ràng của một chế độ đang sụp đổ. Đối với ông Khải, chiến thắng ngày 30-4 không chỉ là sự kết thúc của 21 năm chiến tranh. Nó còn là khoảnh khắc mà ông nghĩ tới những đồng đội không thể trở về. Những người đã ngã xuống ở Xóm Rớt, ở lộ 16, hay ngay trước giờ G của Chiến dịch Hồ Chí Minh. Ông vẫn nhớ như in tám đồng đội hy sinh cùng một lúc vì trúng pháo cối trong lúc đang được quân y băng bó – một ký ức khiến ông nghẹn lại mỗi khi nhắc đến. Sau ngày toàn thắng, ông Khải cùng đơn vị tiếp quản doanh trại biệt kích gần công viên Chí Hòa, rồi tiếp tục truy quét tàn quân, bảo vệ các cơ quan trọng điểm trong thành phố. Nhưng trong ký ức người cựu binh ngoài bảy mươi tuổi, khoảnh khắc thiêng liêng nhất vẫn là giây phút ông bước vào Sài Gòn sáng 30-4 – thời khắc lịch sử mà ông gọi là “được sống để chứng kiến”. Chiến tranh đã lùi xa gần nửa thế kỷ, nhưng với Đại tá Trần Quang Khải (nghỉ hưu năm 2005), từng trận đánh, từng khuôn mặt đồng đội, từng giây phút sinh tử vẫn như còn nguyên vẹn. Ông thường nhắc nhở thế hệ trẻ rằng hòa bình hôm nay “không phải điều tự nhiên có”, mà được đánh đổi bằng máu và nước mắt của những người đã nằm lại. “Nếu các cháu quên điều đó, các cháu sẽ đánh mất tương lai” – lời ông nói, cũng là nỗi trăn trở chung của cả một thế hệ đã đi qua chiến tranh.