Cựu chiến binh Trần Văn Bản - Vị bác sĩ ròng rã đi tìm hài cốt đồng đội suốt 40 năm

Cựu chiến binh Trần Văn Bản - Vị bác sĩ ròng rã đi tìm hài cốt đồng đội suốt 40 năm.

(nguồn: Báo Tuổi Trẻ)

Dù chiến tranh đã chấm dứt, thì những năm tháng chinh chiến thời hoa lửa vẫn còn khắc sâu trong trí nhớ những người lính năm nào.

Đó là những câu chuyện đầy máu, nước mắt và nhưng cũng thấm đẫm lòng yêu nước dạt dào của một thế hệ bất khuất, không ngần ngại xông pha vì hòa bình đất nước. 

Trong số những chiến sĩ ấy, cựu chiến binh Trần Văn Bản (hiện là bác sĩ, sống ở thành phố Hồ Chí Minh) có lẽ là một minh chứng sống động cho một tinh thần bất khuất với lòng kiên trì vô đối với 40 năm mải miết đi tìm hài cốt đồng đội. 

Cuộc đời của bác sĩ Trần Văn Bản là một cuốn phim đầy thăng trầm gắn liền với những giai đoạn khốc liệt nhất của đất nước. Sinh năm 1944 tại vùng đất giàu truyền thống Hải Phòng, chàng thanh niên Trần Văn Bản năm 23 tuổi đã cắn ngón tay lấy máu ký vào lá đơn tình nguyện nhập ngũ. Cuối năm 1967, ông cùng các đồng đội Tiểu đoàn Cát Bi xuất quân từ núi rừng Yên Tử, đi bộ ròng rã hơn sáu tháng trời vượt Trường Sơn để vào thẳng chiến trường miền Nam. Ông được phân công chiến đấu tại vùng "tam giác sắt" Củ Chi – Bến Cát – Trảng Bàng, nơi ban ngày thuộc về địch với những trận pháo càn quét liên tục, còn ban đêm thuộc về ta dưới lòng đất lạnh. Sống giữa lằn ranh sinh tử, quân số đơn vị từ gần một ngàn người lúc đi, đến ngày thống nhất chỉ còn chừng một trăm người lành lặn. Bản thân ông cũng từng bị thương nặng và mất liên lạc, khiến ở quê nhà, gia đình nhận được giấy báo tử và lập bàn thờ thờ sống ông suốt bảy năm trời. Chỉ đến khi đất nước hoàn toàn độc lập năm 1975, ông đột ngột trở về trong sự vỡ òa của người thân. Nhưng niềm vui ấy lại nghẹn ngào khi trong số 29 người con của làng ra trận đợt ấy, chỉ mình ông may mắn sống sót.

​Chính khoảnh khắc nhìn thấy chiếc bàn thờ của chính mình và những giọt nước mắt khóc con của các bà mẹ hàng xóm đã trở thành khúc ngoặt lớn nhất đời ông. Lời dặn dò nửa đùa nửa thật trước giờ xung trận của những người bạn thân: "Thằng nào còn sống thì nhớ mang xác tao về cho mẹ" đã trở thành một món nợ thiêng liêng mà ông tự hứa phải trả bằng cả cuộc đời. Trở về thời bình, ông thi đỗ Đại học Y Dược, trở thành bác sĩ và công tác tại TP.HCM. Nhưng lòng ông chưa bao giờ bình an. Từ năm 1979, giữa thời kỳ kinh tế bao cấp nghèo khó, cứ mỗi dịp lễ Tết hay cuối tuần, ông lại trích tiền lương, đạp chiếc xe đạp cọc cạch từ ba giờ sáng vượt quãng đường dài để về lại chiến trường xưa tìm đồng đội.

​Hành trình tìm kiếm ấy là một chuỗi những gian nan, thử thách tưởng chừng không thể vượt qua. Những năm đầu, ông phải bẻ lá cây kết vào túi nilon làm phao nâng xe đạp vượt mương sâu, ăn lon bo bo luộc đến chiều thì thiu góc. Khi đất nước đổi mới, địa hình thay đổi, những lối mòn xưa biến thành đại lộ, nhà cửa mọc lên khiến dấu tích chiến tranh bị xóa nhòa. Có những đêm, người cựu binh già phải ra giữa cánh đồng, nhắm mắt lại để ký ức cuộc chiến ùa về, nhẩm tính xem ngày xưa mình chôn đồng đội hướng nào, đêm đó có trăng hay không để khoanh vùng đào bới. Nỗi đau thể xác không thấm vào đâu so với nỗi đau tinh thần. Có lần ông tìm được hài cốt của bạn, ôm bọc xương cốt vào lòng suốt chặng đường dài trên tàu hỏa về quê, nhưng khi đến nơi thì người mẹ của bạn đã mất trước đó đúng ba ngày trong niềm chờ đợi mỏi mòn.

Hàng ngàn liệt sĩ đã được bác sĩ Bản quy tập, đưa về với gia đình, nghĩa trang liệt sĩ quê nhà, được tổ chức lễ truy điệu ấm áp, và di vật của họ cũng được tìm thấy để trở thành những bài học lịch sử trực quan cho thế hệ trẻ. (nguồn: Báo Tuổi Trẻ)

​Dù gian khổ là thế, công lao của bác sĩ Trần Văn Bản để lại cho đời là vô cùng vĩ đại. Không chỉ trong thời bình, ngay từ thời chiến, ông đã có sáng kiến chế tạo "gạc mùn cưa" giúp thương binh mau lành vết thương và đặc biệt là sáng kiến "lọ Penicillin giữ tên". Nhờ việc bỏ mảnh giấy ghi danh tính nhúng mỡ bò vào lọ thuốc thủy tinh chôn cùng liệt sĩ, ông đã giúp hàng trăm hài cốt không bị thất lạc tên tuổi. Suốt hơn bốn mươi năm, ông đã góp phần lập sơ đồ, quy tập cho hơn 2.000 liệt sĩ, trực tiếp đưa hơn 50 bộ hài cốt về tận gia đình. Giờ đây, ở tuổi 82, mái đầu đã bạc trắng, ông vẫn tình nguyện sát cánh cùng các đội quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng, tỉ mỉ phân tách từng mẩu xương nhuốm màu thời gian bằng kiến thức y khoa chuyên môn của mình.

​

Bác sĩ Trần Văn Bản cẩn thận phân loại, sắp xếp từng phần hài cốt của đồng đội tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng trước khi đưa các anh về an nghỉ tại nghĩa trang quê nhà. (nguồn: Báo Lao Động)

Đi qua hết những thăng trầm của một đời lính và đời thầy thuốc, điều bác sĩ Trần Văn Bản đau đáu muốn gửi gắm cho các thế hệ mai sau là những bài học sâu sắc về nhân sinh và lòng biết ơn. Viết thay cho những người bạn đã nằm lại trong lòng đất, ông nhắn nhủ thế hệ trẻ hôm nay hãy sống "chính nhân" – sống tử tế, đàng hoàng và có trách nhiệm, bởi đó là sự tri ân lớn nhất đối với xương máu cha anh. Bên cạnh đó, ông mang đến một tư tưởng hòa giải cao đẹp: "Ai cũng là con của một bà mẹ". Khi giúp đỡ tìm kiếm cả những lính Mỹ mất tích, ông muốn người trẻ hiểu rằng chiến tranh cần được nhìn nhận bằng sự bao dung và tình nhân ái, bởi ở bên kia chiến tuyến, những người mẹ cũng phải khóc cạn nước mắt vì mất con. Cuối cùng, ông trao lại ngọn đuốc hy vọng cho thế hệ trẻ. Ông tin tưởng rằng, dù thế hệ của ông có nằm xuống, thì với tấm lòng của người trẻ và sự phát triển của công nghệ số, kỹ thuật ADN, hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ sẽ không bao giờ dừng lại.

​Hình ảnh người bác sĩ già ngoài 80 tuổi vẫn cẩn thận nâng niu từng mảnh xương cốt của đồng đội là minh chứng sống động nhất cho đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. Cuộc đời và những cống hiến của bác sĩ Trần Văn Bản không chỉ là câu chuyện về một người đi tìm quá khứ, mà còn là bài học lịch sử vô giá, sưởi ấm tình người và thắp lên ngọn lửa trách nhiệm cho thế hệ hôm nay và mai sau.