Cựu chiến binh và hành trình tìm đồng đội trên đất bạn Campuchia
Ông Hà Văn Thoan, nguyên chiến sĩ Trung đoàn 174, Sư đoàn 5, người trực tiếp tham gia chiến đấu trên chiến trường Campuchia (1979-1981). Sau khi xuất ngũ, ông dành 20 năm tìm kiếm, quy tập hài cốt đồng đội đưa về quê hương an táng.
Năm 1979, chàng trai 21 tuổi Hà Văn Thoan cùng đơn vị lên đường làm nhiệm vụ quốc tế giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng. Hai năm chiến đấu trên đất bạn, ông chứng kiến sự hy sinh của nhiều đồng đội. "Các anh ấy nằm lại nơi rừng sâu, núi thẳm, xa quê hương, xa gia đình. Tôi tự hứa, nếu còn sống, nhất định sẽ tìm các anh đưa về" - ông nhớ lại.
Xuất ngũ năm 1981, ông Thoan trở về quê Hải Dương làm ruộng. Nhưng lời hứa năm xưa luôn day dứt ông. Từ năm 2000, ông bắt đầu hành trình tìm đồng đội. Với số tiền tiết kiệm ít ỏi, ông nhiều lần sang Campuchia, lặn lội vào các cánh rừng, gặp gỡ nhân chứng, cư dân địa phương để tìm kiếm thông tin.
"Có những chuyến đi kéo dài cả tháng trời. Vượt rừng, lội suối, sốt rét, đói khát. Nhiều lần suýt chết vì bom mìn còn sót lại. Nhưng nghĩ đến đồng đội, tôi lại có thêm sức mạnh" - ông kể.
Hành trình của ông đã giúp tìm được hơn 30 hài cốt liệt sĩ. Có những hài cốt phải mất 5-7 năm tìm kiếm mới xác định được danh tính. "Khi tìm được đồng đội, đưa các anh về với quê hương, tôi khóc. Tôi nói với các anh: 'Các anh về với gia đình rồi. Yên nghỉ nhé'. Lúc ấy, tôi thấy nhẹ lòng" .
Năm 2020, ông Thoan được vinh danh là "Công dân ưu tú" của tỉnh Hải Dương vì những đóng góp trong công tác tri ân liệt sĩ. "Tôi làm vì nghĩa vụ với đồng đội, không cần vinh danh. Chỉ mong các anh yên nghỉ, gia đình các anh bớt đau thương" - ông tâm sự.
