Cựu thanh niên xung phong

Ngày 4/6/1965, C759 được thành lập với 157 đồng chí (94 nam và 63 nữ); trong đó có 8 đảng viên, tuổi đời trên dưới 20. Đơn vị được giao nhiệm vụ mở tuyến, thông đường cho xe ra tiền tuyến trên tuyến đường 12A miền Tây Quảng Bình, với quyết tâm “Máu của C759 có thể đổ, đường C759 không thể tắc”. Khẩu hiệu đó như một lời thề quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh. Đơn vị phải gồng mình vượt qua biết bao khó khăn gian khổ: Địch đánh phá ác liệt cả ngày lẫn đêm; ăn uống thiếu thốn; cuộc sống sinh hoạt kham khổ; bệnh sốt rét cứ đeo bám cộng với nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương da diết, nhưng anh em trong đơn vị vẫn luôn đoàn kết, đùm bọc thương yêu nhau, luôn động viên nhau: “Ra đi giữ trọn lời thề/Chưa tan giặc Mỹ, chưa về quê hương”. Ngày 3/7/1966, máy bay Mỹ đánh tắc đường đi qua đồi Cha Quang. Vào khoảng hơn 21 giờ, đơn vị đang tập trung san đường để thông xe, thì máy bay B52 ập tới. Mọi người chưa kịp tìm nơi ẩn nấp, cả đồi Cha Quang lóe sáng lên những ánh chớp rồi tối sầm lại, đất đá từ đỉnh đồi đổ xuống ầm ầm. Lúc này tiếng la hét, tiếng kêu gào, rồi tiếng khóc tạo thành một âm thanh hỗn độn giữa đêm tối mịt mùng, thỉnh thoảng lại lóe lên ánh sáng từ những ngọn đèn pin phòng không. Nửa con số lao động ở đồi Cha Quang bị vùi lấp trong đống đất đá khổng lồ, số còn lại đào bới tìm kiếm người thương vong và sửa chữa đường để thông xe. “Đêm đó, 6 người bạn của chúng tôi vĩnh viễn nằm lại nơi đây, đó là các anh chị quê Tuyên Hóa: Đinh Tân Thành (xã Lâm Hóa), Nguyễn Khắc Hiếu (xã Thanh Hóa), Cao Thị Bích Thường, Nguyễn Thị Minh Thường, Cao Xuân Châu (xã Thạch Hóa), Trần Xuân Trường (xã Mai Hóa). Còn nhiều người khác bị thương do đất đá vùi lấp đơn vị đã tập trung cứu được”, ông Trần Bá Thược nhớ lại . Ông Trần Bá Thược đang xem lại những ký ức xưa. Ông Trần Bá Thược hồi tưởng những ký ức xưa. Đêm 3 tháng 7 ấy, tang thương nặng nề ập đến với C759. Cũng tại đồi Cha Quang này, trong trận bom trước đã làm cho 2 chiến sĩ hy sinh, đó là Hoàng Thị Thường (xã Cảnh Hóa, Quảng Trạch) và Trần Trung Khuyến (xã Phù Hóa, Quảng Trạch). “Sau này có nhiều bài báo nói hy sinh 8 người một lúc là không đúng, do họ ghép lại cả 2 lần mà thôi”, ông Thược khẳng định. Một đêm, hai đêm, ba đêm... rồi đến đêm thứ 7, đơn vị cũng chỉ mới tìm thấy 5 thi thể liệt sỹ, còn thiếu Trần Xuân Trường. Nhìn từng đoàn xe nối đuôi nhau băng qua đồi Cha Quang ra tiền tuyến mà lòng mỗi người lại quặn đau vì Trường còn nằm lại dưới đất để nâng bánh cho từng đoàn xe ra tiền tuyến... Để ghi nhớ sự kiện lịch sử đau thương và bi hùng này, đơn vị đã đặt cho đồi Cha Quang là “Đồi 37”.