CỰU THIẾU TÁ NGUYỄN VĂN TOÀN – NGƯỜI LÍNH “MỘT MẮT” KIÊN CƯỜNG GIỮA KHÓI LỬA CHIẾN TRANH
Sinh năm 1940 tại xã Xuân Trường, TP Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng), ông Nguyễn Văn Toàn là một trong những người đầu tiên của địa phương đứng vào hàng ngũ du kích, mở đầu cho phong trào đấu tranh cách mạng ở vùng đất còn nhiều khó khăn nhưng giàu truyền thống yêu nước này. Chiến tranh đã cướp đi của ông một con mắt, để lại trong cơ thể hai mảnh đạn đồng, thế nhưng không điều gì có thể khuất phục ý chí của người chiến sĩ quả cảm.
Bước vào con đường cách mạng từ vùng đất Xuân Trường
Nguồn gốc quê cha đất tổ của ông Toàn ở huyện Đại Lộc (Quảng Nam). Năm 1955, gia đình ông vào lập nghiệp tại vùng Xuân Trường – một khu vực núi rừng hiểm trở, thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ cách mạng và hoạt động bí mật. Trong bối cảnh chiến tranh ngày càng lan rộng, năm 1964, ông Toàn trở thành người đầu tiên của xã Xuân Trường gia nhập lực lượng vũ trang và tham gia thành lập chi bộ Đảng đầu tiên của xã.
Cuộc chiến đấu mở rộng, ác liệt. Sau trận tập kích táo bạo tiêu diệt hơn 10 binh lính và chuyên gia quân sự ngụy tại đài ra đa Trạm Hành, năm 1968 ông được cử ra Bắc đào tạo sĩ quan, chuẩn bị nguồn lực cho chiến trường lâu dài.
Hơn một năm sau, ông trở lại miền Nam, chiến đấu trong đội hình Sư đoàn 7 trên chiến trường Đông Nam Bộ – nơi được ví như “chảo lửa” của cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Chiến đấu trên “con đường máu” – Đường 13
Từ năm 1973, lực lượng ta trên chiến trường ngày càng lớn mạnh, chủ động giao tranh với địch để mở rộng vùng giải phóng. Đường 13 – trục chiến lược nối biên giới Campuchia qua Bình Phước, Bình Dương vào Sài Gòn – trở thành nơi diễn ra những trận chiến đẫm máu. Xe tăng, thiết giáp, pháo binh hiện đại của địch liên tục càn quét mở đường; lực lượng ta chiến đấu trong điều kiện thiếu thốn, chủ yếu đánh du kích nhưng luôn giữ vững tinh thần quả cảm.
Trong một trận chiến giằng co dữ dội tại Lộc Ninh năm 1973, Đại đội trưởng Nguyễn Văn Toàn trúng đạn M79, bị thương rất nặng. Được đồng đội đưa về tuyến sau, ông dần rơi vào hôn mê. Khi tỉnh lại, ông không còn nhìn thấy ánh sáng từ mắt phải; trên cơ thể chi chít vết thương, đặc biệt hai mảnh đạn đồng găm sâu vào vùng mắt.
Tình trạng quá nguy kịch, cấp trên quyết định đưa ông ra miền Bắc điều trị. Sau bảy ngày đêm vượt qua vô số tuyến kiểm soát của địch, ông đến được Hà Nội. Tuy nhiên, do điều kiện y tế hạn chế, các bác sĩ không thể cứu con mắt phải của ông và cũng không thể lấy được hai mảnh đạn.
Không đầu hàng thương tật – Trở lại chiến trường với biệt danh “Toàn một mắt”
Dù mang thương tật, đầu năm 1975, hưởng ứng lệnh tổng tiến công, ông Nguyễn Văn Toàn một lần nữa xin trở lại chiến trường. Đồng đội đặt cho ông biệt danh “Toàn một mắt” – vừa để gọi thân thương, vừa để ngợi ca tinh thần chiến sĩ không biết lùi bước.
Ông nhận nhiệm vụ C trưởng C3, Tiểu đoàn đặc công 200C, Quân khu 6 – đơn vị chủ công, thường xuyên đánh các trận then chốt, quyết định. Các trận đánh tại Bình Thuận, những cuộc tấn công vào cứ điểm Mỹ – Ngụy đã góp phần tạo thế tiến công mạnh mẽ của quân ta trong chiến dịch mùa Xuân 1975.
Khi Bình Thuận giải phóng, ông ngược về Đà Lạt – quê nhà. Lúc này, quân địch rệu rã, mất tinh thần, hàng chục nghìn tên tháo chạy về Sài Gòn. Nắm thời cơ, lực lượng ta từ nhiều hướng tiến vào. Ngày 3/4/1975, ta chính thức tiếp quản Tòa Hành chính tỉnh Tuyên Đức, lá cờ cách mạng tung bay trên bầu trời Đà Lạt.
Dấu ấn của một người lính suốt đời vì Tổ quốc
Hơn 50 năm trôi qua, hai mảnh đạn bằng đồng vẫn còn nằm trong cơ thể ông như một phần chứng tích sống động của lịch sử. Cuộc đời và chiến công của Cựu Thiếu tá Nguyễn Văn Toàn là minh chứng cho:
- Lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc
- Tinh thần chiến đấu quả cảm, không lùi bước trước gian khổ.
- Thái độ sống giản dị, khiêm nhường của người lính Cụ Hồ.
Ngày hôm nay, khi nhắc đến ông, người dân xã Xuân Trường và vùng đất Lâm Đồng luôn tự hào về người chiến sĩ đã mở đầu cho phong trào cách mạng địa phương, góp phần vào đại thắng Mùa Xuân 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
