Cựu tù binh Phú Quốc

Từ khi 16 tuổi, viết đơn bằng máu, xung phong đi bộ đội năm 1965. Ngày ấy, học hết lớp 7 (hệ phổ thông 10 năm), Nguyễn Tài Triệu khai tăng hai tuổi, nằng nặc xin đi bộ đội bằng được và lá đơn viết bằng máu của ông đã được khu đội Ba Đình duyệt. Sau một khóa huấn luyện ngắn ngày về kỹ thuật pháo ở Yên Thế, tháng 2-1966, ông lên đường vào chiến trường B. Đường mòn Hồ Chí Minh là sự thử thách đầu tiên. Cái đói và bệnh sốt rét hoành hành, nhiều người đã ngã xuống dọc đường hành quân. "Tháng 7-1966, vào đến Phú Yên, chúng tôi phải giấu pháo vào các hang đá và chuyển sang đơn vị bộ binh, chiến đấu tại mặt trận này. Trong một trận chiến đấu tại ấp Hòa Tri, thị xã Tuy Hòa, tôi bị thương và bị địch bắt. Lúc đó, tôi 17 tuổi, còn trẻ lắm! Chúng túm được tôi, chỉ hỏi một câu "Đánh xong rút về đâu?". Không khai thác được gì, chúng tống tôi vào bệnh viện dân y. Thuốc thang không có, tôi bị nhiễm trùng rồi bị cưa chân ba lần, tháo khớp cụt lên tận háng. Cuối năm 1967, chúng đưa tôi sang trại giam Hố Nai (Biên Hòa), nơi tập trung các chiến sĩ của ta ở mặt trận Sài Gòn - Gia Định - Biên Hòa (địch gọi là vùng 3 chiến thuật). Trong trại giam, tôi bắt liên lạc được với các đồng chí đảng viên, bí mật hoạt động theo chỉ thị của chi bộ. Ngày 20-7-1970, tôi vinh dự được kết nạp Đảng. Trong chốn lao tù, đó là niềm hạnh phúc lớn lao. Cuối năm 1970, do ta đánh mạnh trên các chiến trường, địch chuyển chúng tôi từ Hố Nai ra Phú Quốc - hòn đảo tươi đẹp được gọi tên là đảo Ngọc. Mỹ, ngụy xây dựng trại giam tù binh từ năm 1967 tại thung lũng An Thới, ở phía nam đảo. Trên diện tích khoảng 400ha, chúng xây 12 khu; trong mỗi khu có 4 phân khu (A, B, C, D); các phân khu ngăn cách nhau bằng nhiều lớp rào kẽm gai. Mỗi phân khu có 9 trại giam, giam giữ khoảng 1.000 tù binh. Các trại giam đều lợp tôn, xung quanh tường cũng là tôn ghép lại. Mọi "sinh hoạt" của 1.000 con người chỉ có một thùng phi đặt giữa nhà, không khí rất bức bối, ngột ngạt. Tôi làm Phó Bí thư Đoàn của trại 9, nên những cuộc đấu tranh của anh em, tôi đều có mặt. Đặc biệt, tuổi thanh niên ham học, yêu thích văn hóa văn nghệ, vì vậy anh em đã tự cải thiện đời sống trong tù bằng nhiều hình thức sáng tạo: Làm đàn nhị, đàn nguyệt, đàn tranh bằng ống bơ, tôn, gỗ dán… được 50 cây đàn cho anh em tấu hài, biểu diễn kịch, hát… Nhạc sĩ Phan Miêng chọn ra 30 người để thành lập ban hợp xướng Cửu Long Giang. Phòng giam mà tôi ở 3 năm, toàn thương binh cụt, què. Nhờ có các tiết mục văn hóa, văn nghệ, mà anh em tăng thêm lòng yêu đời, lạc quan, tin vào một ngày mai tươi sáng được trở về với Đảng, với dân