Đặc công Gia Lai – Trận tập kích sân bay An Khê và đòn đánh vào “bầy trực thăng” Mỹ

Thời kỳ lịch sử
Kháng chiến chống Mỹ cứu nước – Tây Nguyên, Gia Lai – năm 1968, trong giai đoạn sau Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân.
1. An Khê – căn cứ quan trọng trên chiến trường Tây Nguyên

An Khê nằm trên tuyến giao thông chiến lược nối vùng duyên hải với Tây Nguyên.

Vị trí này khiến nơi đây có ý nghĩa đặc biệt đối với hoạt động quân sự của Mỹ.

Đặc biệt, khu vực An Khê gắn với lực lượng Kỵ binh Không vận số 1 của Mỹ, đơn vị nổi tiếng với khả năng sử dụng trực thăng để đưa quân nhanh chóng đến các chiến trường.

Trực thăng giúp quân Mỹ:

• Đưa bộ binh vào sâu trong vùng chiến đấu.

Vì vậy, sân bay và khu vực tập kết trực thăng tại An Khê trở thành một mục tiêu quân sự có giá trị rất lớn.

2. Những người lính đặc công Gia Lai

Đánh một sân bay được bảo vệ nghiêm ngặt không giống một trận đánh thông thường.

Không thể đưa một lực lượng lớn tiến thẳng vào.

Càng không thể để đối phương phát hiện từ xa.

Đặc công phải dựa vào bí mật, bất ngờ và khả năng luồn sâu.

Những người lính phải tiếp cận mục tiêu từ trước.

Quan sát.

Nắm quy luật hoạt động.

Xác định vị trí các máy bay.

Tìm đường vượt qua hệ thống bảo vệ.

Rồi chờ thời điểm thích hợp.

Trong chiến tranh, một sân bay có thể được bảo vệ bằng hàng rào, đèn chiếu sáng, vọng gác, tuần tra và các lực lượng phản ứng nhanh.

Nhưng đặc công lại có một lợi thế:

họ không cần đánh toàn bộ sân bay.

Họ chỉ cần tìm được một điểm yếu.

3. Ba ngày nằm trong bóng tối

Một tư liệu khác của Báo Quân đội nhân dân kể về Tiểu đoàn Đặc công 450 và nhiệm vụ đánh sân bay An Khê năm 1972. Câu chuyện này thuộc một trận đánh khác, nhưng cho thấy mức độ khó khăn của việc trinh sát và tiếp cận sân bay An Khê: các chiến sĩ phải mất nhiều ngày quan sát, nghiên cứu quy luật hoạt động của địch trước khi hành động.

Đối với trận đánh năm 1968, tư liệu lịch sử xác nhận kết quả rất rõ:

đặc công Gia Lai đã tập kích sân bay An Khê và phá hủy gần 30 máy bay lên thẳng.

Điều đó cho thấy các chiến sĩ đã phải vượt qua một hệ thống phòng thủ rất nghiêm ngặt để tiếp cận khu vực máy bay.

Không có sự bất ngờ thì không thể đạt được kết quả ấy.

4. Đêm 3 tháng 9

Đêm xuống.

Sân bay An Khê vẫn hoạt động.

Những chiếc trực thăng – phương tiện cơ động quan trọng của lực lượng Kỵ binh Không vận Mỹ – nằm tập trung trong khu vực sân bay.

Không ai bên trong biết rằng một lực lượng đặc công đang tiến gần.

3/9/1968.

Đêm đó, những người lính đặc công Gia Lai bắt đầu trận đánh.

Không có một cuộc tiến công bằng đội hình lớn.

Không có hàng nghìn quân.

Mà là một lực lượng nhỏ đã tìm cách xuyên qua hệ thống bảo vệ.

Rồi đột ngột nổ súng và sử dụng thuốc nổ.

5. Những tiếng nổ giữa sân bay

Khi trận đánh bắt đầu, sự bất ngờ trở thành vũ khí quan trọng nhất.

Các chiến sĩ đặc công đánh vào khu vực máy bay.

Những vụ nổ liên tiếp xảy ra.

Lửa bốc lên giữa sân bay.

Những chiếc trực thăng vốn là phương tiện cơ động của quân Mỹ trở thành mục tiêu.

Trong một trận đánh như vậy, chỉ cần một máy bay bị cháy cũng có thể gây cháy lan sang những máy bay khác nếu chúng được bố trí gần nhau.

Và kết quả của trận đánh năm ấy rất lớn.

Gần 30 máy bay lên thẳng bị phá hủy.

Đây là một đòn đánh trực tiếp vào khả năng cơ động bằng đường không của lực lượng Mỹ tại An Khê.

6. Đòn đánh vào sức mạnh của Kỵ binh Không vận

Kỵ binh Không vận số 1 của Mỹ dựa rất nhiều vào trực thăng.

Đây chính là điểm đặc biệt của chiến thuật không vận:

Trực thăng giúp biến khoảng cách thành lợi thế.

Một đơn vị bộ binh có thể được đưa từ căn cứ đến một khu vực chiến đấu trong thời gian rất ngắn.

Nhưng điều đó cũng tạo ra một điểm yếu.

Muốn duy trì khả năng không vận, phải có:

• Máy bay.

Vì vậy, đánh vào sân bay không chỉ là phá một vài chiếc máy bay.

Đó là cách đánh vào phương tiện giúp cả một lực lượng cơ động trên chiến trường.

7. Đặc công và cách đánh “đánh rồi biến mất”

Một trong những điểm đặc biệt của đặc công là không nhất thiết phải giữ mục tiêu.

Nhiệm vụ có thể chỉ đơn giản là:

Tiếp cận.

Phá hủy.

Gây thiệt hại.

Rút khỏi khu vực.

Đây là kiểu tác chiến rất khác với đánh chiếm căn cứ.

Nếu bộ binh cần chiếm và giữ đất, đặc công có thể chỉ cần tạo ra một thiệt hại đủ lớn rồi rút.

Đêm 3/9/1968, những chiến sĩ đặc công Gia Lai đã làm đúng điều đó tại An Khê.

Họ đánh vào một trong những tài sản quân sự quan trọng nhất của đối phương.

Sau đó rút khỏi mục tiêu.

Để lại phía sau một sân bay đầy những chiếc trực thăng bị phá hủy.

8. Cái giá của một trận đánh

Những con số về máy bay bị phá hủy thường là thứ được nhắc đến đầu tiên.

Nhưng phía sau một chiến công như vậy luôn có một cái giá.

Đặc công phải tiếp cận mục tiêu ở khoảng cách rất gần.

Một khi bị phát hiện, họ gần như không có nhiều lợi thế về hỏa lực.

Vì vậy, mỗi bước tiến vào sân bay đều có thể là bước cuối cùng.

Những người lính hiểu điều đó.

Họ vẫn đi.

Không phải vì họ không biết sợ.

Mà bởi họ biết rằng nếu không có người đi vào, những mục tiêu ấy sẽ không thể bị đánh từ bên trong.

9. An Khê trong ký ức của chiến trường Tây Nguyên

Trận tập kích ngày 3/9/1968 không phải một sự kiện tách biệt.

Nó nằm trong chuỗi hoạt động quân sự liên tục của lực lượng cách mạng tại Tây Nguyên.

Các đơn vị địa phương, du kích và đặc công cùng phối hợp với các lực lượng chủ lực.

Đường 14.

Đường 19.

Đường 21.

Pleiku.

An Khê.

Kon Tum.

Những địa danh ấy trở thành một phần của chiến trường Tây Nguyên trong những năm khốc liệt nhất của cuộc chiến.

Đánh sân bay An Khê vì thế không chỉ là một trận phá hoại đơn lẻ.

Nó là một đòn đánh nhằm kìm chân và làm suy yếu khả năng cơ động của đối phương trên toàn khu vực.

Lời kết

Đêm 3/9/1968, những người lính đặc công Gia Lai tiến về phía sân bay An Khê.

Họ không mang theo một đội quân lớn.

Không có xe tăng.

Không có pháo binh yểm trợ trực tiếp.

Chỉ có những người lính đã chấp nhận đi vào nơi nguy hiểm nhất của mục tiêu.

Và rồi sân bay bùng cháy.

Gần 30 máy bay lên thẳng bị phá hủy.

Đó không chỉ là một con số.

Phía sau mỗi chiếc máy bay là một phương tiện vận chuyển quân.

Một chuyến bay tiếp tế.

Một khả năng đổ quân.

Một phần sức mạnh cơ động của Kỵ binh Không vận Mỹ.

Vì vậy, trận đánh An Khê là một ví dụ điển hình cho cách đặc công biến một lực lượng nhỏ thành một đòn đánh có sức ảnh hưởng lớn.

Ngày nay, An Khê đã trở thành một đô thị bình yên của Gia Lai.

Những nơi từng là sân bay quân sự giờ mang một diện mạo khác.

Tiếng trực thăng chiến tranh đã biến mất.

Đường phố thay cho những trận địa.

Cuộc sống thường ngày thay cho những đêm đặc công luồn vào căn cứ.

Nhưng trên vùng đất ấy vẫn còn ký ức về những người từng bước vào sân bay trong bóng tối.

Họ không cần chiếm cả sân bay. Họ chỉ cần bước vào đủ sâu để khiến cả sân bay phải bừng sáng trong lửa.

Và rồi họ rút đi, để lại phía sau một trong những trận đánh đặc công đáng nhớ của chiến trường Gia Lai năm 1968.