ĐẶC CÔNG RỪNG SÁC ĐÁNH TÀU ĐỊCH TRÊN SÔNG LÒNG TÀU

Thời kỳ lịch sử

1966–1975 – Kháng chiến chống Mỹ, chiến trường Rừng Sác – Đông Nam Sài Gòn.
PHẦN I – CON ĐƯỜNG THỦY CỦA CHIẾN TRANH

Những năm giữa thập niên 1960, sông Lòng Tàu không đơn thuần là một dòng sông.

Nó là một tuyến vận tải chiến lược.

Từ biển Đông, tàu vận tải quân sự có thể theo Lòng Tàu đi vào hệ thống cảng quanh Sài Gòn, rồi tiếp tục đưa vũ khí, đạn dược, nhiên liệu và các phương tiện chiến tranh đến những căn cứ hậu cần ở sâu bên trong.

Tư liệu lịch sử Đồng Nai ghi nhận từ năm 1965, trên sông Lòng Tàu thường xuyên có hàng chục tàu vận tải quân sự Mỹ qua lại, với tải trọng từ khoảng 6.000 đến 13.000 tấn.

Vì vậy, đối với lực lượng cách mạng ở Rừng Sác, đánh tàu trên Lòng Tàu có một ý nghĩa đặc biệt.

Không cần đánh vào tận kho.

Không nhất thiết phải tiến sâu vào những căn cứ lớn.

Chỉ cần làm cho tuyến vận tải bị gián đoạn, những chuyến hàng quân sự không thể đến nơi đúng kế hoạch, thì hậu quả đã lan rộng đến các chiến trường khác.

Ngày 15-4-1966, Bộ Chỉ huy Miền thành lập Đặc khu quân sự Rừng Sác, mật danh T10. Một trong những nhiệm vụ chủ yếu là khống chế sông Lòng Tàu, đánh tàu địch, phá kho tàng, bến cảng và bảo vệ hành lang vận chuyển của ta.

Nhưng Rừng Sác không phải một chiến trường dễ sống.

Đó là vùng rừng ngập mặn rộng lớn.

Nước mặn.

Bùn lầy.

Muỗi.

Thiếu nước ngọt.

Thiếu lương thực.

Mỗi ngày lại có tàu tuần tra, máy bay và các cuộc càn quét.

Người lính ở đây không chỉ phải biết chiến đấu.

Họ phải biết sống được trong rừng nước.

Biết con nước.

Biết luồng tàu.

Biết từng khúc sông.

Và quan trọng nhất, phải biết lúc nào một con tàu sẽ xuất hiện.

Bởi trên Lòng Tàu, mục tiêu không đứng yên chờ người đánh.

Nó di chuyển giữa dòng nước.

Và chỉ xuất hiện trong tầm hỏa lực trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Chú thích ảnh: Hình ảnh tư liệu về Đặc công Rừng Sác hoạt động trong địa hình rừng ngập mặn. Một số ảnh là tư liệu cùng thời kỳ hoặc ảnh lưu niệm của cựu chiến sĩ, không phải ảnh chụp trực tiếp một trận đánh trên Lòng Tàu.

Nguồn: TTXVN, Báo Đồng Nai và tư liệu về Đặc khu quân sự Rừng Sác.

PHẦN II – NHỮNG TRẬN ĐÁNH MỞ ĐẦU TRÊN LÒNG TÀU

Sau khi Đặc khu Rừng Sác được thành lập, việc đánh tàu trên Lòng Tàu nhanh chóng được triển khai.

Đầu tháng 7-1966, lực lượng Rừng Sác tổ chức một đợt hoạt động nhằm vừa đánh phá phương tiện vận tải của đối phương, vừa nghiên cứu quy luật hoạt động của tàu địch.

Theo tư liệu của xã Phước An, lực lượng được tổ chức thành đội công binh, đội hỏa lực và đội trinh sát.

Vũ khí có súng bộ binh, ĐKZ, B50, thủy lôi tự chế và thủy lôi KB được cấp. Hai khu vực phục kích được xác định: một đoạn từ ngã ba sông Đồng Tranh đến Đỗ Hòa và một đoạn từ sông Lôi Giang đến vàm Dần Xây.

Ngày 2-7-1966, Đội 2 mở đầu đợt đánh.

Từ những trận địa đã chuẩn bị, hỏa lực đánh vào tàu địch.

Một tàu tải trọng 10.000 tấn bị bắn cháy, hai tàu tuần tiễu bị bắn trọng thương.

Ngày hôm sau, Đội 1 tiếp tục đánh hai tàu tuần tra trên đoạn Lòng Tàu ngang Đỗ Hòa.

Những ngày tiếp theo, lực lượng Rừng Sác tiếp tục bắn cháy tàu quét mìn và tàu hộ tống.

Đối phương bắt đầu nhận ra rằng tuyến đường thủy tưởng như được bảo vệ nghiêm ngặt lại đang xuất hiện một mối đe dọa mới.

Đó là những người lính không có căn cứ cố định.

Họ ẩn trong rừng.

Nằm sát mép nước.

Chờ con tàu đi vào khu vực phục kích.

Rồi khai hỏa.

Sau đó biến mất.

Đối với người lính Rừng Sác, đó là cuộc chiến của sự kiên nhẫn.

Họ không cần phải xuất hiện liên tục.

Họ chỉ cần xuất hiện đúng lúc.

Một con tàu có thể nặng hàng nghìn tấn.

Nhưng chỉ cần một điểm yếu trên thân tàu bị đánh trúng, cả tuyến vận tải có thể phải dừng lại.

Đợt hoạt động tháng 7-1966 vì vậy không chỉ gây thiệt hại cho đối phương.

Nó còn giúp lực lượng Rừng Sác tích lũy kinh nghiệm về quy luật vận chuyển, luồng tàu và cách đánh trên sông nước. Chính địa phương Phước An xác định đây là những trận đánh mở đầu cho truyền thống đánh tàu địch trên tuyến Lòng Tàu của Đặc khu Rừng Sác.

Nhưng đó mới chỉ là bước đầu.

Một mục tiêu lớn hơn đang được chuẩn bị.

Một con tàu lớn hơn.

Một trận đánh mà người Rừng Sác đã phải mất nhiều tháng để chuẩn bị.

Chú thích ảnh: Các chiến sĩ Đặc công Rừng Sác hoạt động trên địa hình sông nước và rừng ngập mặn. Hình ảnh minh họa phương thức cơ động của lực lượng, không phải ảnh xác nhận trực tiếp trận đánh tháng 7-1966.

Nguồn: TTXVN; tư liệu Đặc khu quân sự Rừng Sác.

PHẦN III – BATON ROUGE VICTORY

Trong số những con tàu đi qua Lòng Tàu, có một mục tiêu đặc biệt.

Baton Rouge Victory.

Con tàu vận tải quân sự có trọng tải khoảng 10.000 tấn, được sử dụng để vận chuyển một khối lượng lớn phương tiện và hậu cần phục vụ chiến trường.

Theo các tư liệu về trận đánh, con tàu chở nhiều phương tiện chiến tranh, trong đó có xe thiết giáp M113, máy bay còn trong kiện và hàng hóa hậu cần. Các nguồn Việt Nam có sự khác biệt về số lượng và chủng loại hàng hóa cụ thể, nhưng đều thống nhất đây là một tàu vận tải quân sự có giá trị lớn.

Muốn đánh được nó không phải chuyện đơn giản.

Tàu lớn.

Có lực lượng hộ tống.

Trên sông có tàu tuần tra.

Trên không có máy bay.

Dưới nước có các biện pháp dò tìm thủy lôi.

Những người lính Rừng Sác phải nghiên cứu con tàu trong thời gian dài.

Tư liệu cho biết kế hoạch được chuẩn bị trong khoảng ba tháng, với việc nghiên cứu đường đi, luồng tàu và vị trí có thể bố trí thủy lôi.

Đây là lúc người lính đặc công nước phải đối mặt với một nghịch lý.

Muốn đánh được tàu, họ phải đến rất gần nó.

Nhưng càng đến gần, nguy cơ bị phát hiện càng lớn.

Ban ngày, họ có thể phải ẩn mình giữa rừng.

Ban đêm, họ phải di chuyển theo con nước.

Có những người phải lặn xuống dưới mặt nước để nghiên cứu luồng tàu.

Có những người làm nhiệm vụ trinh sát.

Có người vận chuyển thủy lôi.

Có người lo trận địa hỏa lực trên bờ.

Không ai có thể làm việc một mình.

Mỗi bộ phận đều phụ thuộc vào bộ phận khác.

Và cuối cùng, tất cả chờ một khoảnh khắc duy nhất:

khi con tàu đi đúng vào trận địa.

Chú thích ảnh: Hình ảnh và tư liệu liên quan đến tàu Victory và hoạt động vận tải đường biển trong chiến tranh Việt Nam. Cần lưu ý rằng ảnh nhận diện chính xác Baton Rouge Victory tại thời điểm trận đánh không phải nguồn nào cũng cung cấp rõ ràng; không dùng ảnh tàu Victory khác để khẳng định là chính chiếc tàu bị đánh chìm.

Nguồn: Báo Tin tức/TTXVN và các tư liệu về trận đánh Baton Rouge Victory.

PHẦN IV – 8 GIỜ 8 PHÚT SÁNG 23-8-1966

Sáng 23 tháng 8 năm 1966.

Dòng Lòng Tàu vẫn chảy.

Ba tàu hàng quân sự Mỹ từ hướng Vũng Tàu tiến vào tuyến sông.

Trong số đó, chiếc đi sau cùng là Baton Rouge Victory.

Nó tiến vào khu vực sông Ngã Bảy.

Những người lính Rừng Sác đã chờ ở đó.

Không ai có thể biết chính xác vài phút tiếp theo sẽ diễn ra như thế nào.

Nhưng họ đã chuẩn bị suốt nhiều tháng.

Tàu đi vào.

Tiếp tục tiến.

Rồi đến vị trí đã được xác định.

8 giờ 8 phút sáng.

Hai quả thủy lôi phát nổ.

Theo Báo Tin tức, vụ nổ làm con tàu chồm lên, quay ngang rồi chìm xuống sông, mang theo một khối lượng lớn vũ khí, khí tài và hàng hóa hậu cần.

Một con tàu hơn mười nghìn tấn biến mất khỏi mặt nước.

Nhưng trận đánh chưa kết thúc.

Đối phương lập tức phản ứng.

Pháo binh và các phương tiện trên sông tìm cách đánh trả.

Tuyến vận tải Lòng Tàu trở thành một chiến trường thực sự.

Theo các tư liệu của Đồng Nai, sau trận đánh Victory, lực lượng Đoàn 10 tiếp tục chiến đấu trong nhiều ngày và bắn cháy thêm 7 tàu, trong đó có một tàu trọng tải khoảng 8.000 tấn. Một số tài liệu ghi cuộc phản kích kéo dài 7 ngày.

Với những người lính Rừng Sác, chiến thắng không phải là khoảnh khắc con tàu chìm.

Chiến thắng còn là việc sống sót sau đó.

Bởi ngay sau tiếng nổ, cả khu vực có thể trở thành mục tiêu.

Máy bay có thể xuất hiện.

Tàu tuần tra có thể tiến vào.

Pháo có thể dội xuống rừng.

Những người vừa thực hiện trận đánh phải nhanh chóng trở lại với địa hình đã che chở cho họ.

Rừng Sác.

Nước.

Bùn.

Đước.

Những con rạch nhỏ.

Và những khoảng tối giữa rừng.

Chính nơi tưởng như khắc nghiệt nhất ấy lại trở thành đồng minh của họ.

Tàu lớn có thể thống trị mặt sông.

Máy bay có thể thống trị bầu trời.

Nhưng người lính Rừng Sác biết rằng dưới tán rừng ngập mặn, họ có thể biến mất.

Chú thích ảnh: Tư liệu về trận đánh tàu Victory và Đặc công Rừng Sác. Hình ảnh trực tiếp khoảnh khắc Baton Rouge Victory chìm không được sử dụng nếu không xác định chắc chắn nguồn gốc; các ảnh đi kèm nhằm tái hiện bối cảnh và lực lượng.

Nguồn: TTXVN/Báo Tin tức; tư liệu lịch sử Đặc khu Rừng Sác.

PHẦN V – RỪNG SÁC TRỞ THÀNH TRẬN ĐỊA

Sau những trận đánh năm 1966, Lòng Tàu không còn là một tuyến vận tải “an toàn” như trước.

Đối phương tăng cường các biện pháp bảo vệ.

Tàu quét mìn.

Tàu tuần tiễu.

Máy bay.

Các cuộc càn quét vào vùng rừng.

Nhưng lực lượng Rừng Sác vẫn bám trụ.

Ngày càng nhiều kinh nghiệm được tích lũy.

Đặc công nước không chỉ đánh tàu đang chạy.

Họ đánh tàu neo ở cảng.

Đánh kho tàng.

Đánh bến bãi.

Đánh các tuyến vận tải.

Và khi cần, hỏa lực từ bờ được đưa vào sử dụng.

Đó là một hình thức tác chiến kết hợp giữa đặc công, trinh sát, công binh và hỏa lực.

Về sau, Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác tiếp tục lập nhiều chiến công trên Lòng Tàu và các khu vực cảng Nhà Bè, Cát Lái, Thành Tuy Hạ.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, nhiệm vụ của Đoàn 10 tiếp tục là khóa chặt sông Lòng Tàu, đánh phá bến cảng và kho tàng. Tư liệu của địa phương Phước An ghi nhận các trận đánh tàu, pháo kích vào các khu vực Cát Lái, Nhà Bè và những trận đánh lớn khác trong năm 1968.

Năm 1969, những trận đánh trên Lòng Tàu vẫn tiếp tục.

Một tài liệu của Trường Quân sự Quân khu 7 ghi nhận ngày 19-5-1969, trong vòng khoảng 30 phút, chiến sĩ Đoàn 10 đánh chìm hai tàu chở dầu trọng tải 7.000 tấn và 15.000 tấn trên sông Lòng Tàu.

Như vậy, trận Victory năm 1966 không phải một chiến công đơn lẻ.

Nó là một dấu mốc mở đầu cho truyền thống đánh tàu trên Lòng Tàu của lực lượng Rừng Sác.

Từ đó, dòng sông trở thành một chiến trường.

Mỗi con tàu đi qua đều phải đối mặt với nguy cơ.

Mỗi chuyến vận tải phải được bảo vệ.

Và mỗi lần người lính Rừng Sác xuất hiện, đối phương phải trả giá để giữ tuyến đường thủy này hoạt động.

Có lẽ đó chính là điều đặc biệt nhất của chiến tranh Rừng Sác:

không cần chiếm một thành phố để làm thay đổi chiến trường.

Chỉ cần khiến một con đường vận tải chiến lược không còn an toàn.

Chú thích ảnh: Cựu chiến sĩ và tư liệu về Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác – lực lượng gắn với những trận đánh trên tuyến Lòng Tàu trong kháng chiến chống Mỹ.

Nguồn: TTXVN; VOV; tư liệu địa phương Đồng Nai.

LỜI KẾT – DÒNG SÔNG VÀ NHỮNG NGƯỜI LÍNH KHÔNG TÊN

Ngày nay, đứng bên sông Lòng Tàu, rất khó hình dung nơi đây từng là một trong những tuyến đường thủy nguy hiểm nhất của chiến tranh.

Nước vẫn chảy.

Rừng vẫn xanh.

Tàu vẫn đi.

Nhưng hơn nửa thế kỷ trước, mỗi chuyến tàu qua đây có thể kéo theo một cuộc chiến.

Đặc công Rừng Sác đã biến chính địa hình khắc nghiệt ấy thành một phần sức mạnh của mình.

Họ biết nước.

Biết rừng.

Biết thủy triều.

Biết luồng tàu.

Và biết kiên nhẫn.

Trận đánh Baton Rouge Victory sáng 23-8-1966 là một trong những chiến công tiêu biểu nhất.

Nhưng nếu chỉ nhớ rằng một con tàu hơn mười nghìn tấn bị đánh chìm thì vẫn chưa đủ.

Phía sau chiến công ấy là nhiều tháng điều nghiên.

Là những người phải lặn xuống dòng nước.

Là những người vận chuyển thủy lôi.

Là những người nằm trong rừng chờ mục tiêu.

Là những người làm nhiệm vụ hỏa lực.

Là những người bảo vệ đồng đội sau trận đánh.

Và cũng có những người không trở về.

Đó mới là phần sâu nhất của câu chuyện.

Chiến tranh thường được kể bằng những con số:

Một con tàu.

Một trận đánh.

Một số lượng phương tiện bị phá hủy.

Nhưng những người lính không phải những con số.

Họ là những con người có tuổi trẻ, có gia đình và có một quê hương ở phía sau.

Họ đã sống giữa Rừng Sác, nơi nước mặn và bùn lầy bao quanh bốn phía.

Họ đã chiến đấu trong một chiến trường mà chỉ cần một sai lầm nhỏ cũng có thể bị phát hiện.

Và họ đã biến một vùng đất tưởng như không thể sống nổi thành một căn cứ chiến đấu đặc biệt.

Sông Lòng Tàu vẫn chảy.

Những con tàu hôm nay đi qua không còn mang theo tiếng súng.

Nhưng dưới dòng nước ấy, lịch sử vẫn còn.

Lịch sử của những người lính đã từng nằm im trong rừng đước.

Lịch sử của những con tàu đã chìm.

Lịch sử của một tuyến vận tải từng có ý nghĩa sống còn đối với chiến trường miền Nam.

Và trên hết, đó là lịch sử của một thế hệ đã chiến đấu trong những điều kiện khắc nghiệt nhất để giữ lấy niềm tin vào ngày đất nước thống nhất.

Rừng Sác đã trở thành huyền thoại không phải vì nơi ấy dễ chiến đấu.

Mà bởi vì trong một nơi gần như không thể sống, những người lính vẫn tìm cách sống, chiến đấu và bám trụ.

6

Chú thích ảnh: Sông Lòng Tàu và vùng rừng ngập mặn Rừng Sác ngày nay. Không gian chiến trường xưa đã trở lại với đời sống hòa bình, nhưng vẫn lưu giữ dấu tích của một thời chiến đấu.

Nguồn: Tư liệu địa phương về Đặc khu quân sự Rừng Sác và các tài liệu lịch sử về sông Lòng Tàu.