Bài viết

Đại đoàn 308 trong Chiến dịch Biên giới Thu - Đông (1950).

Gia Lai17/05/2026Ban Biên tập tổng hợp1 lượt xem0 lượt chia sẻ

Đại đoàn 308 trong Chiến dịch Biên giới Thu - Đông (1950).Đại đoàn 308 trong Chiến dịch Biên giới Thu - Đông (1950).

Đại đoàn 308 (nay là Sư đoàn 308) - “Đại đoàn Quân tiên phong”, thành lập ngày 28/8/1949 tại Đồn Đu (huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên), trong suốt quá trình xây dựng và trưởng thành Đại đoàn đã lập nhiều chiến công trong kháng chiến chống thực dân Pháp và kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, xây đắp nên truyền thống “Tiên phong - Anh dũng - Đoàn kết - Kỷ luật - Thần tốc - Quyết chiến quyết thắng”.Đại đoàn 308 là đơn vị chủ lực cơ động chiến lược, thường được sử dụng đánh những trận then chốt trong những chiến dịch lớn như Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950, Chiến dịch Trung Du (Chiến dịch Trần Hưng Đạo), Chiến dịch Đường số 18 (Chiến dịch Hoàng Hoa Thám), Chiến dịch Hà Nam Ninh (Chiến dịch Quang Trung), Chiến dịch Hòa Bình, Chiến dịch Tây Bắc, Chiến dịch Thượng Lào, Chiến dịch Điện Biên Phủ, Chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh, Chiến dịch Quảng Trị. Trong Chiến dịch Biên giới Thu - Đông (1950), lần đầu tiên Đại đoàn 308 ra quân với đầy đủ quân số. Đại đoàn là lực lượng chiến đấu chủ yếu trong Chiến dịch, được trang bị nhiều loại phương tiện thông tin liên lạc nên mọi mệnh lệnh, chỉ thị của các cấp chỉ huy đều được truyền đạt kịp thời, nhanh chóng và chính xác. Các tiểu đoàn và đại đội đã chủ động phối hợp tác chiến, sáng tạo nhiều cách đánh táo bạo, góp phần chủ yếu tiêu diệt hai binh đoàn Lơ Pa-giơ và Sác-tông của Pháp. Tháng 6/1950, Trung ương Đảng quyết định mở Chiến dịch Biên Giới (Chiến dịch Lê Hồng phong 2). Đại tướng, Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp là Tư lệnh kiêm chính ủy. Lực lượng tham gia Chiến dịch gồm: Đại đoàn 308 (gồm Trung đoàn 88, Trung đoàn 36, Trung đoàn 102) và 2 trung đoàn chủ lực của Bộ (Trung đoàn 174, Trung đoàn 209), 3 tiểu đoàn độc lập (Tiểu đoàn 426 và Tiểu đoàn 428 của Liên khu Việt Bắc, Tiểu đoàn 888 của tỉnh Lạng Sơn). Về lực lượng binh chủng, số lượng lớn pháo binh và công binh của Bộ Tổng Tư lệnh được tập trung cho chiến dịch, gồm: 4 đại đội sơn pháo (có 20 khẩu 70mm và 75mm), 5 đại đội công binh. Đồng thời còn có các đại đội bộ đội địa phương và dân quân du kích hai tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn. Với tổng số lực lượng tương đương hai đại đoàn, Chiến dịch Biên Giới đã vượt tất cả các chiến dịch trước đây về quy mô sử dụng lực lượng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh họp với Thường vụ Trung ương Đảng quyết định mở Chiến dịch Biên giới 1950. Ảnh tư liệu Hạ tuần tháng 8/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lên đường ra mặt trận cùng Bộ Chỉ huy Chiến dịch trực tiếp chỉ đạo Chiến dịch. Lúc đầu kế hoạch tác chiến dự định tập trung lực lượng đánh địch tại thị xã Cao Bằng trước. Nhưng sau khi nghiên cứu chiến trường, Bộ Chỉ huy Chiến dịch nhận thấy Cao Bằng là một căn cứ mạnh của địch, có pháo đài kiên cố, địa thế phức tạp, không đảm bảo chắc thắng. Trong hội nghị ngày 16/8, Đảng ủy mặt trật nhất trí với đồng chí Bí thư nên đánh Đông Khê trước buộc địch phải kéo viện binh từ Lạng Sơn lên. Nếu diệt được quân viện trợ và chiếm được Đông Khê thì quân địch ở Cao Bằng bị cô lập sẽ phải rút lui, ta có điều kiện để phát huy thắng lợi. Chủ trương này được Chủ tịch Hồ Chí Minh phê chuẩn. Người chỉ rõ: Đông Khê là nơi địch sơ hở, nhưng lại là vị trí rất quan trọng, nếu mất Đông Khê, địch phải đem quân đến ứng cứu, tạo điều kiện cho ta tiêu diệt chúng trong vận động. Ngày 24/8, Bộ Chỉ huy Chiến dịch mở hội nghị từ cấp trung đoàn trở lên để thảo luận và quyết tâm, phân công nhiệm vụ cho từng đơn vị. Hai Trung đoàn 209 và 174 được giao nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm Đông Khê; Đại đoàn 308 bố trí quân ở khoảng cách giữa Thất Khê và Đông Khê, sẵn sàng đánh viện binh địch. Các Đại đội ĐKZ 57mm, Đại đội pháo 75mm của Đại đoàn phối thuộc với hai trung đoàn bạn đánh Đông Khê.
Chủ tịch Hồ Chí Minh trên Đài quan sát núi Báo Đông theo dõi trận đánh mở màn của Trung đoàn 209, 174 và Đại đoàn 308 ở Đông Khê trong Chiến dịch Biên giới (1950). Sáng sớm ngày 16/9/1950, ta bắt đầu nổ súng đánh cụm cứ điểm Đông Khê, mở màn chiến dịch. Sau hơn 2 ngày đêm chiến đấu ác liệt, ta làm chủ Đông Khê, thu toàn bộ vũ khí, loại khỏi chiến đấu hơn 300 tên địch trong đó có Đại úy Ali Úc - Chỉ huy trưởng Đông Khê. Đúng như dự đoán của ta, sau thất bại Đông Khê, Tổng chỉ huy Pháp ở Đông Dương vội vàng thực hiện kế hoạch rút quân khỏi thị xã Cao Bằng theo đường số 4, nhằm tránh nguy cơ bị tiêu diệt. Theo kế hoạch này, binh đoàn Lơ Pa-giơ ở Thất Khê (gồm 4 tiểu đoàn, do Trung tá Lơ Pa-giơ chỉ huy), có nhiệm vụ hành quân từ Thất Khê chiếm lại Đông Khê để đón binh đoàn Sác-tông (gồm 3 tiểu đoàn, do Trung tá Sác-tông chỉ huy) từ Cao Bằng rút về. Ngoài ra, Bộ chỉ huy quân Pháp còn mở cuộc hành quân Phô-cơ đánh lên vùng tự do Thái Nguyên, nhằm thu hút chủ lực của ta, giải tỏa cho hướng biên giới Cao Bằng - Lạng Sơn. Việc địch đánh lên Thái Nguyên đã được Bộ Tổng Tư lệnh phán đoán từ trước và đã chuẩn bị sẵn sàng để đối phó. Vì vậy, ta vẫn tập trung lực lượng tại biên giới, kiên quyết tiến hành kế hoạch Chiến dịch như đã xác định. Giữa lúc các đại đội trưởng Trung đoàn 209 đi chuẩn bị chiến trường, các chính trị viên đưa quân đi lấy gạo, đêm 30/9, Lơ Pa-giơ bất ngờ cho quân tiến về phía Đông Khê. Do cảnh giới chưa tốt, nên mãi tới sáng 1/10, ta mới phát hiện được. Đến giữa trưa, khi Trung đoàn 209 bắt đầu nổ súng chặn địch thì cánh quân của Lơ Pa-giơ chỉ còn cách Đông Khê vài ki-lô-mét. Theo lệnh của Bộ chỉ huy Chiến dịch, Đại đoàn 308 cơ động lực lượng tới Nà Mục, Trọc Ngà vây đánh địch. Mặc dù không một trung đoàn nào có đầy đủ quân số, lệnh của Bộ Chỉ huy Chiến dịch vẫn được chấp hành nghiêm. Bộ phận đi lấy gạo khẩn trương trở về đơn vị lấy vũ khí đánh địch. Lơ Pa-giơ không thực hiện được ý định bất ngờ chiếm lại Đông Khê. Quân ta hình thành thế bao vây, Trung đoàn 88 chiếm đỉnh Keo Ái không cho địch rút về, Trung đoàn 209 chặn đánh phía trước, không cho địch chiếm lại Đông Khê, Trung đoàn 36 chiếm lại dãy điểm cao Khâu Luông, Trung đoàn 102 làm lực lượng dự bị. Các đơn vị tổ chức lại đội hình, mỗi đại đội dồn quân thành một hoặc hai trung đội, cán bộ đại đội trực tiếp chỉ huy trung đội, cán bộ trung đội chỉ huy tiểu đội, cán bộ tiểu đội thì chiến đấu như tổ trưởng hoặc chiến sĩ. Khoảng 17 giờ ngày 02/10, Tiểu đoàn 29 (Trung đoàn 88) lợi dụng rừng cây rậm rạp bí mật tiến sát địch ở Trọc Ngà, bất ngờ dùng tiểu liên, lựu đạn xung phong đánh chiếm điểm cao trong vòng 15 phút, tiêu diệt một đại đội địch, bắt sống viên đại úy chỉ huy. Tiểu đoàn 18 (Trung đoàn 102) chiếm được Nà Mục, bắt viên trung úy. Đến 20 giờ, Trung đoàn 88 và Trung đoàn 102 đã làm chủ đoạn Đường số 4. Trung đoàn 36 tiến đánh khâu luông, ngày 04/10, địch phải cho quân rút về phía Cốc Xá, bỏ lại trận địa hàng 100 xác chết và rất nhiều súng đạn. Bộ chỉ huy Chiến dịch tranh thủ thời gian tiêu diệt cánh quân Lơ Pa-giơ. Nhận mệnh lệnh của Bộ chỉ huy Chiến dịch, Đại đoàn trưởng Vương Thừa Vũ tổ chức lực lượng bao vây tiêu diệt Binh đoàn Lơ Pa-giơ khi chúng đang trên đường chạy về Cốc Xá. Đề phòng Binh đoàn Sác-tông đánh vào sau đội hình của quân ta, Bộ Chỉ huy Đại đoàn 308 lệnh trực tiếp cho Tiểu đoàn 29 (Trung đoàn 88) chốt chặn ở Tân Bể (nhiệm vụ này được giao cho Đại đội Tô Văn). Vượt qua dãy núi trong đêm tối các chiến sĩ Tô Văn anh dũng chiến đấu, chặn đứng cánh quân của Sác-tông buộc chúng phải đi vòng về điểm cao 477. Từ chiều ngày 5 đến sáng ngày 7/10, với tinh thần chiến đấu dũng cảm, 4 tiểu đoàn của ta đã liên tục công kích địch ở Cốc Xá, tiêu diệt và bắt sống nhiều tên địch. Lơ-pa-giơ cùng Ban tham mưu và một bộ phận tàn quân chạy thoát, nhưng đến chiều hôm sau (8/10) toàn bộ bị bắt gọn. Cùng ngày 7/10, khi binh đoàn Sác-tông về đến khu điểm cao 477 cách Cốc Xá 3km về phía tây, 5 tiểu đoàn của ta đã tiến hành bao vây công kích và kết thúc thắng lợi trận đánh sau một ngày liên tục chiến đấu, bắt sống gần 1.400 tên, trong đó có Sác-tông cùng nhiều sĩ quan chỉ huy và tên tỉnh trưởng bù nhìn Cao Bằng. Ngày 8/10, một tiểu đoàn do Đờ-la Bôm chỉ huy từ Thất Khê tiến lên định ứng cứu cho Lơ Pa-giơ và Sác-tông cũng bị ta đánh tan. Sau khi hai binh đoàn cơ động tinh nhuệ bị tiêu diệt, thực dân Pháp gấp rút huy động lực lượng tăng cường cho Thất Khê, đưa tổng số lực lượng ở đây lên 3 tiểu đoàn. Lực lượng đông, nhưng tinh thần binh lính rất hoang mang lo sợ. Ngày 09/10 phán đoán địch ở Thất Khê sẽ rút chạy, Bộ Chỉ huy Chiến dịch lệnh cho Đại đoàn 308 cùng Trung đoàn 209 tiến công Thất Khê. Ngày 10/10, Bộ Chỉ huy Chiến dịch hạ quyết tâm bao vây tiêu diệt Thất Khê. Trong khi lực lượng ta đang cơ động về Thất Khê, thì tối 10/10, địch bắt đầu rút khỏi Thất Khê. Một tiểu đoàn địch rút chạy bị ta chặn lại, phải đi tắt vào rừng, sau đó bị ta tiêu diệt. Địch liên tiếp rút chạy khỏi Na Sầm, Đồng Đăng, thị xã Lạng Sơn, Lạng Giang, Lộc Bình, Đình Lập, An Châu. Bộ đội ta tiếp tục tổ chức truy kích địch, nhưng do sức đã giảm sút, thời tiết diễn biến không thuận lợi nên chỉ đánh được vài trận nhỏ, tiêu hao thêm một số binh lực địch. Ngày 14/10/1950, Chiến dịch Biên giới kết thúc. Chiến dịch Biên giới thắng lợi, Đại đoàn 308 vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm tại Thất Khê. Trong không khí phấn khởi, thân tình, Người khen ngợi bộ đội đã chiến đấu anh dũng, khắc phục khó khăn, gian khổ đánh giỏi, thắng to. Người ân cần căn dặn cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 308 chớ vì thắng lợi mà chủ quan khinh địch. Đại đoàn 308 và các đơn vị bạn vinh dự được Đại tướng Tổng Tư lệnh tuyên dương công trạng: "Tôi chân trọng ghi vào lịch sử Quân đội Quốc gia và dân quân Việt Nam chiến công lớn của các chiến sĩ. Tôi chân trọng chuyển cho các chiến sĩ lời khen của Chủ tịch Hồ Chí Minh". Tổng kết Chiến dịch Biên giới Thu - Đông (1950), Đại đoàn 308 được thưởng Huân chương Quân công hạng Hai, Tiểu đoàn 18 (Trung đoàn 102) được thưởng Huân chương quân công hạng Hai, Tiểu đoàn 29 (Trung đoàn 88) được thưởng Huân chương Quân công hạng Ba; Đại đội Tô Văn (Trung đoàn 88) được tuyên dương công trạng trong toàn thể lực lượng vũ trang. Đồng chí Hồng Long, Chính trị viên Tiểu đoàn 18 (Trung đoàn 102) được thưởng Huân cương Quân công hạng Ba. Đồng chí Phạm Hồng Sơn, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 36 được thưởng Huân chương chiến công hạng nhất. Nhiều cán bộ, chiến sĩ trong Đại đoàn được thưởng huân chương chiến công./. Tài liệu tham khảo: 1. Lịch sử Đại đoàn 308Trần Ngọc Hân - Bảo Tàng Binh đoàn Quyết thắng

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn