Đại đoàn 308 trong trận đầu mở màn Chiến dịch Tây Bắc năm 1952
Đại đoàn 308 trong trận đầu mở màn Chiến dịch Tây Bắc năm 1952
Đại đoàn 308 (nay là Sư đoàn 308) là đơn vị chủ lực cơ động chiến lược, thường được sử dụng đánh những trận then chốt trong những chiến dịch lớn như Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950, Chiến dịch Trung Du (Chiến dịch Trần Hưng Đạo), Chiến dịch Đường số 18 (Chiến dịch Hoàng Hoa Thám), Chiến dịch Hà Nam Ninh (Chiến dịch Quang Trung), Chiến dịch Hòa Bình, Chiến dịch Tây Bắc, Chiến dịch Thượng Lào, Chiến dịch Điện Biên Phủ, Chiến dịch Đường số 9 - Khe Sanh, Chiến dịch Quảng Trị.
Đại đoàn trưởng Vương Thừa Vũ quán triệt và giao nhiệm vụ chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 308 tham gia Chiến dịch Tây Bắc năm 1952.Đặc biệt Chiến dịch Tây Bắc, đầu tháng 9/1952, Bộ Chính trị thông qua phương án tác chiến và quyết định mở Chiến dịch Tây Bắc nhằm tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, tranh thủ nhân dân giải phóng một bộ phận đất đai. Lực lượng sử dụng gồm Đại đoàn 308, Đại đoàn 312, hai trung đoàn của Đại đoàn 316, Tiểu đoàn 910 (Trung đoàn 48), Đại đoàn Công pháo 351 và 11 đại đội địa phương thuộc các tỉnh Yên Bái, Lai Châu, Sơn La, Lào Cai.
Cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 308 hành quân tham gia Chiến dịch Tây Bắc năm 1952.Là đơn vị giữ hướng chủ yếu, Đại đoàn 308 được tăng cường một tiểu đoàn bộ binh của Đại đoàn 312, một Tiểu đoàn pháo 57mm, một Tiểu đoàn cối 120mm, hai đại đội phòng không của Đại đoàn 316 tiến công các vị trí đầu não của phân khu Nghĩa Lộ gồm Nghĩa Lộ Phố, Pú Chạng và Của Nhì. Trung đoàn 102 được giao nhiệm vụ tiêu diệt địch ở Pú Chạng, Trung đoàn 88 tiêu diệt địch ở Nghĩa Lộ và Trung đoàn 36 tiêu diệt địch ở Cửa Nhì.Đánh thắng trận mở màn Pú Chạng nằm trên một quả đồi cao 250m, sườn đồi rất dốc. Địch bố trí ở Pú Chạng sở chỉ huy phân khu và 300 quân tinh nhuệ, được trang bị 1 đại bác 105mm, 6 súng cối từ 60 đến 81mm, 10 khẩu đại liên và súng 12,7mm do tên quan tư Ti-ri-ông - chỉ huy trưởng phân khu Nghĩa Lộ trực tiếp chỉ huy. Cứ điểm này được xây dựng rất kiên cố, công sự, lô cốt đều làm nửa nổi nửa chìm có giao thông hào sâu 2m nối với nhau, hỏa lực được bố trí 2 tầng xung quanh sườn đồi. Cách Pú Chạng 2km về phía Bắc là Nghĩa Lộ Phố. Ở đây cũng có binh lực khá mạnh gồm 300 quân và nhiều hỏa lực từ 105mm đến súng cối 60mm và 81mm[1].
Ban Chỉ huy Trung đoàn 102 bàn phương án tác chiến tiến công cứ điểm Pú Chạng (Chiến dịch Tây Bắc năm 1952).17 giờ ngày 17/10/1952, quân ta bắt đầu chiếm lĩnh vị trí xuất phát tiến công, tổ chức trận địa bao vây các cứ điểm địch. Tranh thủ lúc trời còn sáng, pháo, cối dễ phát huy hiệu quả, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 102 từ 3 hướng chia làm nhiều mũi tiến công Pú Chạng. Trận đánh diễn ra rất ác liệt. Địch thả bom napan trúng đội hình xuất phát xung phong làm cho 34 cán bộ, chiến sĩ ta bị thương, trong đó có Trung đoàn phó Hùng Sinh. Khi mở cửa qua bãi mìn đã khiến 12 cán bộ, chiến sĩ ta thương vong.Mặc dù vậy, quân ta vẫn kiên quyết tiến công. Đến 20 giờ ngày 17/10 cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 102 đã tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm Pú Chạng (Sở Chỉ huy của phân khu Nghĩa Lộ), toàn bộ quân địch ở đây bị quân ta tiêu diệt và bị bắt, trong đó có tên quan tư Ti-ri-ông chỉ huy đồn. Trong khi quân ta đang thu dọn chiến trường, bất ngờ máy bay địch tập kích ném bom xuống trận địa làm Tiểu đoàn trưởng Vũ Phương hy sinh ngay dưới chân đồi.[2]
Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 102 tiến công tiêu diệt cứ điểm Pú Chạng (Chiến dịch Tây Bắc năm 1952).Theo kế hoạch ta đánh cứ điểm Nghĩa Lộ Phố vào đêm 18/10, nhưng khi được tin Trung đoàn 102 đã làm chủ cứ điểm Pú Chạng. 3 giờ 5 phút ngày 18/10, Đại đoàn trường Vương Thừa Vũ ra lệnh ngay cho Trung đoàn 88 tiến đánh Nghĩa Lộ Phố, không chờ pháo binh chi viện. Sau hơn 2 giờ chiến đấu ác liệt liên tục, vào lúc 5 giờ 37 phút ngày 18/10, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 88 đã tiêu diệt xong cứ điểm Nghĩa Lộ Phố, diệt hơn 100 tên, bắt 200 tên, thu toàn bộ vũ khí, lương thực của chúng.Ngày 19/10, Trung đoàn 36 tiến đánh Cửa Nhì. Máy bay địch ném bom na-pan bắn phá dữ dội gây cho quân ta nhiều thương vong. Sau khi củng cố lực lượng, vào lúc 22 giờ ngày 19/10, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 36 nổ súng tiến công vào đúng thời điểm quân địch tập trung tại sân đồn chuẩn bị rút chạy. Trận đánh diễn ra nhanh, gọn quân ta tiêu diệt 100 tên, bắt 82 tên, trong đó có 2 tên sĩ quan chỉ huy.Đại đoàn 308 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong đợt đầu của chiến dịch. Cả ba trung đoàn đều lập công xuất sắc. Số vũ khí thu được của địch lên tới 600 khẩu súng các loại, trong đó có 2 khẩu lựu pháo 105mm, 10 khẩu súng cối và 54 khẩu trung liên, đại liên[3].Tháng 11/1952, bước vào đợt 2 của chiến dịch, trong khi Trung đoàn 36 cấp tốc hành quân trở về Phú Thọ phối hợp chiến đấu với trung đoàn 176, Tiểu đoàn 183 (Trung đoàn 246) phục kích địch ở Chân Mộng - Trạm Thản. Trung đoàn 36 thu được thắng lợi giòn giã, phá huỷ 44 xe, trong đó có 17 xe tăng và xe bọc thép, diệt hơn 200 tên, bắt 84 tên địch. Trong khi đó hai Trung đoàn 88 và 102 vượt sông Đà cùng các đơn vị bạn tiếp tục đánh địch ở Tây Bắc tiêu diệt nhiều cứ điểm quan trọng của địch như Mường Lụm, Chiềng Đông, Cò Nòi, Pú Hồng buộc địch phải rút lui co cụm về Nà Sản.Kết thúc Chiến dịch Tây Bắc, ta thu được thắng lợi lớn ở Tây Bắc các đơn vị đều hoàn thành nhiệm vụ. Riêng Đại đoàn 308 vinh dự nhận giải thưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trung đoàn 88 được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Hai. Trung đoàn 102 và Trung đoàn 36 được thưởng Huân chương Quân công hạng Ba. Tiểu đoàn 54, Trung đoàn 102 được thưởng Huân chương Quân công hạng Hai. Nhiều cán bộ, chiến sĩ được khen thưởng, các Trung đoàn trưởng Phạm Hồng Sơn, Thái Dũng, Vũ Yên và chính uỷ Trung đoàn 36 Lê Linh được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất[4].Chiến lợi phẩm gắn liền với chiến công của Đại đoàn 308Bảo tàng Binh đoàn quyết thắng đang lưu giữ và trưng bày tại chủ đề: “Nơi hội tụ các đơn vị anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Sư đoàn 308”, một số hiện vật vũ khí là chiến lợi phẩm Đại đoàn 308 thu được của địch trong trận đánh vào phân khu Nghĩa Lộ (Chiến dịch Tây Bắc năm 1952). Các chiến lợi phẩm Đại đoàn 308 thu được của địch là những loại hỏa lực rất mạnh của địch, tiêu biểu như Súng Đại liên Maxim số súng 6574-05678, có số đăng ký 224k3-69; Súng Đại liên Taisho số súng 24557, có số đăng ký 205k3-50 là chiến lợi phẩm Trung đoàn 102 thu được của địch trong trận tiêu diệt cứ điểm Pú Chạng (Chiến dịch Tây Bắc) ngày 17/10/1952.
Khu vực trưng bày chiến lợi phẩm thu được của địch của Đại đoàn 308Trong các chiến lợi phẩm thu được của địch có khẩu súng Đại liên Browning số súng 806 có số đăng ký 199k3-44, Trung đoàn 88 thu được của địch trong trận đánh tiến công tiêu diệt địch tại cứ điểm Nghĩa Lộ Phố (Chiến dịch Tây Bắc) rạng sáng ngày 18/10/1952.Súng Trung liên Bren số súng 8738, số đăng ký 196k3-41, chiến lợi phẩm Trung đoàn 36 thu được của địch trong trận tiến công tiêu diệt địch tại Cửa Nhì (Chiến dịch Tây Bắc) ngày 19/10/1952.Thông qua những hiện vật trưng bày để tuyên truyền về lịch sử truyền thống “Tiên phong, anh dũng, đoàn kết, kỷ luật, thần tốc, quyết chiến, quyết thắng”của Sư đoàn Quân tiên phong anh hùng cho các thế hệ cán bộ chiến sĩ Quân đoàn và các đoàn khách đến tham quan Bảo tàng.
Súng Đại liên Maxim chiến lợi phẩm Trung đoàn 102 thu được của địch trong trận tiêu diệt cứ điểm Pú Chạng (Chiến dịch Tây Bắc) ngày 17/10/1952
Súng Đại liên Taisho chiến lợi phẩm Trung đoàn 102 thu được của địch trong trận tiêu diệt cứ điểm Pú Chạng (Chiến dịch Tây Bắc) ngày 17/10/1952.
Súng Đại liên Browning Trung đoàn 88 thu được của địch trong trận tiến công tiêu diệt địch tại cứ điểm Nghĩa Lộ Phố (Chiến dịch Tây Bắc) rạng sáng ngày 18/10/1952.
Súng Trung liên Bren chiến lợi phẩm Trung đoàn 36 thu được của địch trong trận tiến công tiêu diệt địch tại Cửa Nhì (Chiến dịch Tây Bắc) ngày 19/10/1952. [1] Lịch sử Trung đoàn Thủ đô (1947 -2001); Nxb QĐND; tr103.[2] Lịch sử Sư đoàn 308 Quân tiên phong (1949 -2019); Nxb QĐND; tr102.[3] Lịch sử Sư đoàn 308 Quân tiên phong (1949 -2019); Nxb QĐND; tr103.[4] Lịch sử Sư đoàn 308 Quân tiên phong (1949 -2019); Nxb QĐND; tr107.
Đại đoàn trưởng Vương Thừa Vũ quán triệt và giao nhiệm vụ chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 308 tham gia Chiến dịch Tây Bắc năm 1952.Đặc biệt Chiến dịch Tây Bắc, đầu tháng 9/1952, Bộ Chính trị thông qua phương án tác chiến và quyết định mở Chiến dịch Tây Bắc nhằm tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, tranh thủ nhân dân giải phóng một bộ phận đất đai. Lực lượng sử dụng gồm Đại đoàn 308, Đại đoàn 312, hai trung đoàn của Đại đoàn 316, Tiểu đoàn 910 (Trung đoàn 48), Đại đoàn Công pháo 351 và 11 đại đội địa phương thuộc các tỉnh Yên Bái, Lai Châu, Sơn La, Lào Cai.Cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 308 hành quân tham gia Chiến dịch Tây Bắc năm 1952.Là đơn vị giữ hướng chủ yếu, Đại đoàn 308 được tăng cường một tiểu đoàn bộ binh của Đại đoàn 312, một Tiểu đoàn pháo 57mm, một Tiểu đoàn cối 120mm, hai đại đội phòng không của Đại đoàn 316 tiến công các vị trí đầu não của phân khu Nghĩa Lộ gồm Nghĩa Lộ Phố, Pú Chạng và Của Nhì. Trung đoàn 102 được giao nhiệm vụ tiêu diệt địch ở Pú Chạng, Trung đoàn 88 tiêu diệt địch ở Nghĩa Lộ và Trung đoàn 36 tiêu diệt địch ở Cửa Nhì.Đánh thắng trận mở màn Pú Chạng nằm trên một quả đồi cao 250m, sườn đồi rất dốc. Địch bố trí ở Pú Chạng sở chỉ huy phân khu và 300 quân tinh nhuệ, được trang bị 1 đại bác 105mm, 6 súng cối từ 60 đến 81mm, 10 khẩu đại liên và súng 12,7mm do tên quan tư Ti-ri-ông - chỉ huy trưởng phân khu Nghĩa Lộ trực tiếp chỉ huy. Cứ điểm này được xây dựng rất kiên cố, công sự, lô cốt đều làm nửa nổi nửa chìm có giao thông hào sâu 2m nối với nhau, hỏa lực được bố trí 2 tầng xung quanh sườn đồi. Cách Pú Chạng 2km về phía Bắc là Nghĩa Lộ Phố. Ở đây cũng có binh lực khá mạnh gồm 300 quân và nhiều hỏa lực từ 105mm đến súng cối 60mm và 81mm[1].Ban Chỉ huy Trung đoàn 102 bàn phương án tác chiến tiến công cứ điểm Pú Chạng (Chiến dịch Tây Bắc năm 1952).17 giờ ngày 17/10/1952, quân ta bắt đầu chiếm lĩnh vị trí xuất phát tiến công, tổ chức trận địa bao vây các cứ điểm địch. Tranh thủ lúc trời còn sáng, pháo, cối dễ phát huy hiệu quả, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 102 từ 3 hướng chia làm nhiều mũi tiến công Pú Chạng. Trận đánh diễn ra rất ác liệt. Địch thả bom napan trúng đội hình xuất phát xung phong làm cho 34 cán bộ, chiến sĩ ta bị thương, trong đó có Trung đoàn phó Hùng Sinh. Khi mở cửa qua bãi mìn đã khiến 12 cán bộ, chiến sĩ ta thương vong.Mặc dù vậy, quân ta vẫn kiên quyết tiến công. Đến 20 giờ ngày 17/10 cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 102 đã tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm Pú Chạng (Sở Chỉ huy của phân khu Nghĩa Lộ), toàn bộ quân địch ở đây bị quân ta tiêu diệt và bị bắt, trong đó có tên quan tư Ti-ri-ông chỉ huy đồn. Trong khi quân ta đang thu dọn chiến trường, bất ngờ máy bay địch tập kích ném bom xuống trận địa làm Tiểu đoàn trưởng Vũ Phương hy sinh ngay dưới chân đồi.[2]Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 102 tiến công tiêu diệt cứ điểm Pú Chạng (Chiến dịch Tây Bắc năm 1952).Theo kế hoạch ta đánh cứ điểm Nghĩa Lộ Phố vào đêm 18/10, nhưng khi được tin Trung đoàn 102 đã làm chủ cứ điểm Pú Chạng. 3 giờ 5 phút ngày 18/10, Đại đoàn trường Vương Thừa Vũ ra lệnh ngay cho Trung đoàn 88 tiến đánh Nghĩa Lộ Phố, không chờ pháo binh chi viện. Sau hơn 2 giờ chiến đấu ác liệt liên tục, vào lúc 5 giờ 37 phút ngày 18/10, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 88 đã tiêu diệt xong cứ điểm Nghĩa Lộ Phố, diệt hơn 100 tên, bắt 200 tên, thu toàn bộ vũ khí, lương thực của chúng.Ngày 19/10, Trung đoàn 36 tiến đánh Cửa Nhì. Máy bay địch ném bom na-pan bắn phá dữ dội gây cho quân ta nhiều thương vong. Sau khi củng cố lực lượng, vào lúc 22 giờ ngày 19/10, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 36 nổ súng tiến công vào đúng thời điểm quân địch tập trung tại sân đồn chuẩn bị rút chạy. Trận đánh diễn ra nhanh, gọn quân ta tiêu diệt 100 tên, bắt 82 tên, trong đó có 2 tên sĩ quan chỉ huy.Đại đoàn 308 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong đợt đầu của chiến dịch. Cả ba trung đoàn đều lập công xuất sắc. Số vũ khí thu được của địch lên tới 600 khẩu súng các loại, trong đó có 2 khẩu lựu pháo 105mm, 10 khẩu súng cối và 54 khẩu trung liên, đại liên[3].Tháng 11/1952, bước vào đợt 2 của chiến dịch, trong khi Trung đoàn 36 cấp tốc hành quân trở về Phú Thọ phối hợp chiến đấu với trung đoàn 176, Tiểu đoàn 183 (Trung đoàn 246) phục kích địch ở Chân Mộng - Trạm Thản. Trung đoàn 36 thu được thắng lợi giòn giã, phá huỷ 44 xe, trong đó có 17 xe tăng và xe bọc thép, diệt hơn 200 tên, bắt 84 tên địch. Trong khi đó hai Trung đoàn 88 và 102 vượt sông Đà cùng các đơn vị bạn tiếp tục đánh địch ở Tây Bắc tiêu diệt nhiều cứ điểm quan trọng của địch như Mường Lụm, Chiềng Đông, Cò Nòi, Pú Hồng buộc địch phải rút lui co cụm về Nà Sản.Kết thúc Chiến dịch Tây Bắc, ta thu được thắng lợi lớn ở Tây Bắc các đơn vị đều hoàn thành nhiệm vụ. Riêng Đại đoàn 308 vinh dự nhận giải thưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trung đoàn 88 được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Hai. Trung đoàn 102 và Trung đoàn 36 được thưởng Huân chương Quân công hạng Ba. Tiểu đoàn 54, Trung đoàn 102 được thưởng Huân chương Quân công hạng Hai. Nhiều cán bộ, chiến sĩ được khen thưởng, các Trung đoàn trưởng Phạm Hồng Sơn, Thái Dũng, Vũ Yên và chính uỷ Trung đoàn 36 Lê Linh được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất[4].Chiến lợi phẩm gắn liền với chiến công của Đại đoàn 308Bảo tàng Binh đoàn quyết thắng đang lưu giữ và trưng bày tại chủ đề: “Nơi hội tụ các đơn vị anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Sư đoàn 308”, một số hiện vật vũ khí là chiến lợi phẩm Đại đoàn 308 thu được của địch trong trận đánh vào phân khu Nghĩa Lộ (Chiến dịch Tây Bắc năm 1952). Các chiến lợi phẩm Đại đoàn 308 thu được của địch là những loại hỏa lực rất mạnh của địch, tiêu biểu như Súng Đại liên Maxim số súng 6574-05678, có số đăng ký 224k3-69; Súng Đại liên Taisho số súng 24557, có số đăng ký 205k3-50 là chiến lợi phẩm Trung đoàn 102 thu được của địch trong trận tiêu diệt cứ điểm Pú Chạng (Chiến dịch Tây Bắc) ngày 17/10/1952.Khu vực trưng bày chiến lợi phẩm thu được của địch của Đại đoàn 308Trong các chiến lợi phẩm thu được của địch có khẩu súng Đại liên Browning số súng 806 có số đăng ký 199k3-44, Trung đoàn 88 thu được của địch trong trận đánh tiến công tiêu diệt địch tại cứ điểm Nghĩa Lộ Phố (Chiến dịch Tây Bắc) rạng sáng ngày 18/10/1952.Súng Trung liên Bren số súng 8738, số đăng ký 196k3-41, chiến lợi phẩm Trung đoàn 36 thu được của địch trong trận tiến công tiêu diệt địch tại Cửa Nhì (Chiến dịch Tây Bắc) ngày 19/10/1952.Thông qua những hiện vật trưng bày để tuyên truyền về lịch sử truyền thống “Tiên phong, anh dũng, đoàn kết, kỷ luật, thần tốc, quyết chiến, quyết thắng”của Sư đoàn Quân tiên phong anh hùng cho các thế hệ cán bộ chiến sĩ Quân đoàn và các đoàn khách đến tham quan Bảo tàng.Súng Đại liên Maxim chiến lợi phẩm Trung đoàn 102 thu được của địch trong trận tiêu diệt cứ điểm Pú Chạng (Chiến dịch Tây Bắc) ngày 17/10/1952Súng Đại liên Taisho chiến lợi phẩm Trung đoàn 102 thu được của địch trong trận tiêu diệt cứ điểm Pú Chạng (Chiến dịch Tây Bắc) ngày 17/10/1952.Súng Đại liên Browning Trung đoàn 88 thu được của địch trong trận tiến công tiêu diệt địch tại cứ điểm Nghĩa Lộ Phố (Chiến dịch Tây Bắc) rạng sáng ngày 18/10/1952.Súng Trung liên Bren chiến lợi phẩm Trung đoàn 36 thu được của địch trong trận tiến công tiêu diệt địch tại Cửa Nhì (Chiến dịch Tây Bắc) ngày 19/10/1952. [1] Lịch sử Trung đoàn Thủ đô (1947 -2001); Nxb QĐND; tr103.[2] Lịch sử Sư đoàn 308 Quân tiên phong (1949 -2019); Nxb QĐND; tr102.[3] Lịch sử Sư đoàn 308 Quân tiên phong (1949 -2019); Nxb QĐND; tr103.[4] Lịch sử Sư đoàn 308 Quân tiên phong (1949 -2019); Nxb QĐND; tr107.
