ĐẠI ĐỘI 120 NGƯỜI CHỈ CÒN 17 VÀ CHIẾC ÁO RÁCH VAI CỦA NGƯỜI ANH HÙNG THÀNH CỔ VŨ TRUNG THƯỚNG (1)

Trong ký ức của những người cựu binh bước ra từ mùa hè đỏ lửa năm 1972, 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị là một thiên anh hùng ca được viết bằng máu và lòng quả cảm vô song. Giữa mưa bom bão đạn tàn khốc ấy, Đại đội 5 thuộc Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320 đã trở thành một bức tường thép kiên cường chốt giữ ngã ba Long Hưng — cửa ngõ huyết mạch tiến vào Thành cổ. Người trực tiếp chỉ huy, truyền lửa chiến đấu cho đơn vị trong những giờ phút sinh tử ấy chính là Chính trị viên Vũ Trung Thướng, người sau này mang trên mình danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng những mảnh đạn găm sâu vào da thịt như chứng nhân của một thời hoa lửa.Sinh năm 1944 tại vùng quê nghèo An Mỹ, Mỹ Đức, Hà Tây (nay là Hà Nội), chàng thanh niên Vũ Trung Thướng nhập ngũ khi chưa đầy 18 tuổi. Trải qua quá trình huấn luyện gian khổ, ông sớm bộc lộ năng lực chỉ huy và từng lập chiến công bắn cháy tàu khu trục Mỹ tại vùng biển Thanh Hóa vào năm 1966.Đến tháng 3/1972, khi chiến dịch giải phóng Quảng Trị bước vào giai đoạn quyết liệt, ông cùng Trung đoàn 48 tiến vào trận địa. Nhận định mất Quảng Trị là mất miền Nam, Mỹ-ngụy đã huy động tối đa hỏa lực hòng tái chiếm vùng đất này. Trước tình thế đó, Đại đội 5 của Chính trị viên Vũ Trung Thướng nhận mệnh lệnh thiêng liêng: "Còn người còn trận địa, quyết không cho địch bước qua ngã ba Long Hưng để tiến vào Thành cổ". Đối đầu với một tiểu đoàn dù tăng cường tinh nhuệ có quân số đông gấp nhiều lần cùng sự yểm trợ điên cuồng của máy bay và xe tăng địch, Đại đội 5 từ 120 chiến sĩ, sau chuỗi ngày huyết chiến ác liệt chỉ còn lại vỏn vẹn 17 người sống sót.Sự khốc liệt của chiến trường khi ấy vượt quá sức tưởng tượng của con người, bom đạn cày xới khiến bùn đất và khói súng bám chặt vào thân thể mỗi chiến sĩ. Để giữ gìn sức khỏe cho anh em, những lúc ngớt tiếng súng, ông Thướng đã sáng tạo cho bộ đội dùng dây buộc chặt rồi thả nhau xuống những chiếc giếng hoang gần trận địa để tranh thủ tắm rửa. Trong cái chết cận kề, ông còn có sáng kiến độc đáo là lệnh cho chiến sĩ bò lên phía trước thu gom súng AR15 và lương khô đồ hộp của địch; trước mỗi trận đánh, mọi người đều nạp sẵn đạn vào 5-6 khẩu súng cả AK lẫn AR15 để sẵn bên mình để bắn liên tục thay phiên, tạo thành mật độ hỏa lực dày đặc khiến địch lầm tưởng quân ta còn rất đông.Giữa những khoảng lặng hiếm hoi của hai làn đạn, những người lính sinh viên, lính trẻ lại mượn nhau cây bút, tờ giấy nát để viết thư gửi về cho gia đình và người yêu. Những dòng chữ nguệch ngoạc vương mùi khói súng ấy tràn đầy tinh thần lạc quan, thế nhưng đau đớn thay, rất nhiều người trong số họ đã hy sinh khi phong thư còn chưa kịp gửi đi.Chiến đấu kiên cường từ ngày 7/7 đến 19/7/1972, Đại đội 5 đã kiên quyết bẻ gãy các đợt tiến công, tiêu diệt hơn 400 tên địch và phá hủy 5 xe tăng. Tháng 8/1972, khi được cử đi báo cáo thành tích tại mặt trận B5, ông Thướng cùng 4 đồng đội bước vào gặp Tư lệnh Lê Trọng Tấn trong bộ quân phục rách te tua, tả tơi vì bom đạn xé rách. Xúc động trước sự hy sinh của các chiến sĩ, Tư lệnh đã lập tức lệnh cho hậu cần cấp mới toàn bộ quân tư trang, đồng thời thưởng cho mỗi người gạo Hải Châu, thuốc lá Điện Biên, rượu và sâm mang về làm quà cho đơn vị.Sau trận chiến Quảng Trị, ông Thướng bị thương nặng với 3 mảnh đạn M79 găm vĩnh viễn ở chân, nách và lưng không thể lấy ra. Đến mùa xuân năm 1975, người lính kiên cường ấy lại tiếp tục hành quân thần tốc tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh trên cương vị Phó Chính ủy Trung đoàn 48, trực tiếp chỉ huy mũi chủ công đánh thẳng vào cổng chính và cắm lá cờ chiến thắng lên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu ngụy vào lúc 10 giờ 30 phút ngày 30 tháng 4.Năm 1973, ông vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 29 tuổi và nghỉ hưu năm 1989 với quân hàm Đại tá, chọn mảnh đất Bỉm Sơn, Thanh Hóa làm nơi an hưởng tuổi già cùng gia đình.Câu chuyện về người cựu binh già mỗi lần đi qua cửa an ninh sân bay, máy quét lại kêu ầm lên vì những mảnh đạn Mỹ trong lồng ngực và bắp chân đã trở thành một giai thoại kiêu hùng về một thời đại không bao giờ quên. Giờ đây, chiếc áo bám đầy bụi đường chiến trận với vết rách sượt vai do đạn giặc năm xưa của ông vẫn được trân trọng trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam — một chứng tích sống động, nhắc nhở thế hệ mai sau về cái giá của hòa bình và tinh thần bất tử của những người anh hùng Thành cổ Quảng Trị.