đẠI độI 5, độI TnXP n25, BAn XâY dựng 367
Đại đội 5 gồm các cán bộ, chiến sỹ TNXP của các Đại đội C452 huyện Kim Bảng, 460 của Bình Lục, 456 của Lý Nhân, 458 của thị xã Phủ Lý và 459 của Tanh Liêm. Đơn vị chỉ có 95 nam, còn lại là nữ, được chia thành 3 trung đội có 3 chi bộ Đảng với số tổng đảng viên ban đầu là 31 người. 100% cán bộ, chiến sỹ là đoàn viên cũng được cơ cấu như tổ chức Đảng, có nhiệm vụ chốt giữ và đảm bảo giao thông từ Km 76 đến Km 82+500 gồm trọn vẹn cua chữ A và ngầm Ta Lê.
ATP (cua chữ A, ngầm Ta lê và đèo Phu La Nhích) là nơi địch
chọn làm mục tiêu đánh phá liên tục bằng B52. Chúng đánh triệt
hạ, ác liệt nhất trên 4.000 km đường Hồ Chí Minh trong nhiều
năm liền từ cuối 1966 đến hết 1973. Đại đội 5 đã liên tục chiến đấu
với tinh thần quyết chiến quyết thắng, vượt qua mọi hy sinh gian
khổ, chịu đựng sự công phá của hàng chục nghìn tấn bom đạn,
trụ vững và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo đảm giao thông tại
cua chữ A và ngầm Ta Lê. Đại đội 5 - “Đại đội 5 gang thép - đơn
vị cảm tử”, tên đơn vị được cả Binh trạm 14, tuyến đường 20 và
TNXP các tuyến khác tại Quảng Bình đã trìu mến, thán phục đặt
cho Đại đội 5. Không kể thời gian tham gia mở Đường 20 Quyết
thắng, chỉ tính riêng trong 3 năm từ tháng 10/1966 đến hết tháng
12/1969, Đại đội 5 đã làm nên bao kỳ tích:
Gánh chịu 969 lần chiếc B52, trên 2.000 trận đánh bằng máy
bay cường kích, phải gánh chịu 300.000 quả bom cỡ lớn không
kể bom bi, tên lửa, chất độc hoá học; đào đắp, vận chuyển trên
300.000 m3 đất đá để mở đường mới, san lấp hố bom trong mưa
bom bão đạn; rà phá, vần xuống vực gần 1.000 quả bom nổ chậm,
từ trường; mở rộng cua chữ A, ngầm Ta Lê, tham gia mở trên 35
km đường mới 20B, 20C, ngầm 2 qua sông Ta Lê; cứu được hơn
250 xe vận tải quân sự, vận chuyển trên 300 thương binh, tìm bới,
chôn cất 140 liệt sỹ tại địa bàn phụ trách.
Đặc biệt, Đại đội 5 có 78 liệt sĩ hy sinh trong số 115 liệt sĩ của
Đội TNXP N25 Hà Nam hy sinh trên đường 20 Quyết thắng, có
62 người bị thương. Đại đội 5 đã được Binh trạm 14, được các đơn
vị bạn tặng cho cái tên “Đơn vị gang thép” được Nhà nước thưởng
Huân chương “Quân công hạng Ba” và Đại đội 5 “đã được Bác Hồ,
Bác Tôn tặng 2 lẵng hoa, 3 năm liền là lá cờ đầu của ngành Giao
thông Vận tải”. Một số cá nhân tiên tiến, chiến sỹ thi đua được đi
dự Hội nghị Chiến sỹ thi đua toàn quốc năm 1967 và được gặp
Bác Hồ. TNXP N25 nói chung và Đại đội 5 nói riêng đã có các anh
hùng: Nguyễn Tị Vân Liệu, Nguyễn Tị Nhạ, Nguyễn Phong Lưu,
Vũ Tiến Đề.
Đại đội 5 đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng
vũ trang theo Quyết định số 2052/QĐ-CTN ngày 21/12/2009./
