ĐẠI ĐỘI 915 – KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ TẠI GIA SÀNG

Trong những trang sử vàng của lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam, có một chương đầy bi tráng mang tên Đại đội 915. Đó là câu chuyện về những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi đã ngã xuống trong đêm Noel năm 1972 tại ga Lưu Xá, để lại một tượng đài bất tử về lòng yêu nước và ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam.

Mạch máu giao thông giữa vòng vây lửa đạn Năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt. Khi các cảng biển phía Bắc bị đế quốc Mỹ phong tỏa bằng thủy lôi, Thái Nguyên trở thành điểm trung chuyển chiến lược đặc biệt quan trọng. Ga Lưu Xá và ga Quán Triều khi ấy được ví như những “cảng cạn” khổng lồ, nơi tiếp nhận hàng nghìn tấn lương thực, vũ khí từ các nước xã hội chủ nghĩa để chi viện cho tiền tuyến miền Nam.

Chính trong bối cảnh cấp bách đó, Đại đội TNXP 915 được thành lập vào tháng 6 năm 1972. Đội hình gồm hơn 100 đội viên, đa phần là con em các dân tộc Tày, Nùng, Dao từ các bản làng vùng cao của tỉnh Bắc Thái (nay là Thái Nguyên và Bắc Kạn). Họ rời xa mái nhà sàn, xa xóm núi để về đây thực hiện nhiệm vụ duy tu, sửa chữa các tuyến đường huyết mạch như Quốc lộ 1B, đường 16A và đảm bảo giao thông thông suốt tại các trọng điểm thường xuyên bị đánh phá ác liệt. Với tinh thần “sống bám cầu đường, chết kiên cường bất khuất”, những người trẻ ấy đã làm việc không quản ngày đêm dưới làn bom đạn.

Sự kiện chấn động nhất diễn ra vào ngày 24 tháng 12 năm 1972. Lúc bấy giờ, tại ga Lưu Xá còn tồn đọng gần 20.000 tấn lương thực và hàng hóa quốc phòng. Nếu không giải tỏa kịp thời, toàn bộ số hàng này sẽ bị máy bay Mỹ phá hủy, gây tổn thất vô cùng lớn cho chiến trường. Nhận lệnh cấp bách, các cán bộ, đội viên Đại đội 915 đã xung phong làm nhiệm vụ bốc xếp giải tỏa hàng hóa.

Lịch sử ghi lại rằng, suốt cả ngày hôm đó dưới sự chỉ huy của Đội phó Nguyễn Thế Cường, các anh chị đã làm việc quên mình. Đến chập tối, khi hàng hóa cơ bản đã được giải tỏa, cả đơn vị chưa kịp ăn bữa cơm chiều thì còi báo động vang lên. Sáu tốp máy bay B52 của Mỹ dồn dập trút bom xuống khu vực phía Nam thành phố Thái Nguyên. Một loạt bom oan nghiệt đã rơi trúng vào hầm trú ẩn tại xóm Xuân Quang, xã Gia Sàng, cướp đi sinh mạng của 60 cán bộ, đội viên TNXP cùng 2 thủ kho.

Họ ra đi khi tuổi đời còn rất xanh, mang theo bao ước mơ và khát vọng của tuổi trẻ. Sự hy sinh này được ghi nhận là tổn thất lớn nhất của lực lượng TNXP ở mặt trận hậu phương trong toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Hơn 50 năm đã trôi qua, bãi bom ngày nào giờ đã trở thành Khu di tích lịch sử Quốc gia trang nghiêm. Với khuôn viên rộng 4,75 ha, di tích bao gồm các hạng mục như Nhà tưởng niệm, không gian trưng bày kỷ vật, hồ nước và trụ đá huyền thoại. Những hiện vật giản dị như chiếc ca nhôm, đôi dép cao su hay những bộ quần áo sờn màu vẫn đang được lưu giữ như những nhân chứng câm lặng kể về một thời kỳ gian khổ mà hào hùng.

Kể từ khi được tôn tạo vào năm 2018, nơi đây đã trở thành một "địa chỉ đỏ" quan trọng, đón gần 310.000 lượt khách tham quan và tri ân. Di tích không chỉ là nơi để tưởng nhớ các liệt sĩ mà còn là một "trường học thực tế" về lịch sử. Nhiều hoạt động ngoại khóa, kết nạp đoàn viên, đảng viên đã được tổ chức tại đây, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về cái giá của hòa bình.

Sự hy sinh của Đại đội 915 không chỉ là một sự kiện lịch sử đau thương mà đã trở thành một "khúc ca hào hùng" vang vọng mãi. Khu di tích Đại đội 915 như một lời nhắc nhở về đạo lý "Uống nước nhớ nguồn". Câu chuyện về 60 người con bất tử tại ga Lưu Xá sẽ mãi là nguồn động lực để mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, thêm trân trọng độc lập, tự do và nỗ lực xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh.