Đại đội 915 – Khúc tráng ca của những người con đất thép Thái Nguyên

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Thái Nguyên là một trong những địa bàn trọng điểm của miền Bắc, vừa sản xuất, vừa đảm nhiệm nhiệm vụ bảo đảm giao thông, vận chuyển hàng hóa, vũ khí, lương thực chi viện cho chiến trường miền Nam. Trên những tuyến đường luôn bị máy bay địch đánh phá, những người lính, công nhân, dân công hỏa tuyến và thanh niên xung phong đã ngày đêm bám trụ, giữ cho mạch máu giao thông không bị chia cắt. Trong số đó, những cán bộ, chiến sĩ Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái đã để lại một dấu ấn đặc biệt bằng sự hy sinh anh dũng trong đêm Noel năm 1972.

Cuối năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt. Đế quốc Mỹ tiến hành chiến dịch không kích quy mô lớn bằng máy bay B-52 nhằm phá hủy các cơ sở kinh tế, giao thông và quân sự ở miền Bắc, trong đó có những địa bàn quan trọng như Hà Nội, Hải Phòng và Thái Nguyên. Trong hoàn cảnh ấy, nhiệm vụ vận chuyển, bảo đảm hàng hóa phục vụ chiến trường càng trở nên cấp thiết. Những chuyến xe chở hàng từ các kho, ga, bến bãi vẫn phải tiếp tục lên đường bất chấp bom đạn.

Đại đội 915 thuộc Đội 91 Bắc Thái là lực lượng thanh niên xung phong có nhiệm vụ bảo đảm giao thông và phục vụ chiến đấu. Phần lớn cán bộ, chiến sĩ của đơn vị đều là những người trẻ tuổi, đến từ nhiều địa phương khác nhau. Họ rời gia đình, quê hương để tham gia lực lượng thanh niên xung phong với một nhiệm vụ chung là góp sức cho cuộc kháng chiến, bảo vệ tuyến giao thông và bảo đảm hàng hóa được vận chuyển an toàn đến tiền tuyến.

Tối 24/12/1972, tại khu vực ga Lưu Xá, các cán bộ, chiến sĩ Đại đội 915 đang thực hiện nhiệm vụ phục vụ đoàn xe chở hàng hóa chuẩn bị vận chuyển vào chiến trường. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, khu vực ga Lưu Xá là một trong những địa điểm có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa phục vụ kháng chiến.

Khoảng 22 giờ 30 phút, máy bay Mỹ tiến hành ném bom xuống khu vực ga Lưu Xá. Trận bom diễn ra trong thời gian ngắn nhưng gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. 60 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, trong đó có 4 cán bộ, 55 nam nữ thanh niên xung phong và 1 nhân viên ngành đường sắt.

Sự hy sinh của 60 cán bộ, chiến sĩ Đại đội 915 là tổn thất lớn đối với lực lượng thanh niên xung phong và nhân dân Bắc Thái lúc bấy giờ. Những người hy sinh phần lớn còn rất trẻ, đang ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời. Họ đã không trở về sau ca làm nhiệm vụ trong đêm mùa đông năm ấy, nhưng sự hy sinh của họ đã góp phần bảo vệ tuyến vận tải, bảo đảm hàng hóa tiếp tục được đưa vào chiến trường.

Sau trận bom, những người còn sống tiếp tục thực hiện nhiệm vụ. Trong hoàn cảnh chiến tranh, sự mất mát không thể khiến các tuyến đường ngừng hoạt động. Những chuyến hàng vẫn phải tiếp tục được vận chuyển, những cung đường bị bom đánh phá lại được sửa chữa, và những lực lượng thanh niên xung phong tiếp tục có mặt tại những nơi nguy hiểm nhất.

Sự hy sinh của Đại đội 915 đã trở thành biểu tượng cho tinh thần chiến đấu và sự cống hiến của lực lượng thanh niên xung phong trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đó cũng là minh chứng cho tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ, không quản ngại khó khăn, gian khổ, hy sinh của thế hệ trẻ Việt Nam trong những năm tháng đất nước còn chia cắt.

Ghi nhận những đóng góp và sự hy sinh anh dũng ấy, Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khu vực nơi các cán bộ, chiến sĩ hy sinh tại Gia Sàng, Thái Nguyên được xây dựng thành địa điểm tưởng niệm, trở thành một địa chỉ đỏ trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng của tỉnh.

Ngày nay, tại Khu di tích lịch sử Quốc gia 60 liệt sĩ Thanh niên xung phong Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái, những dòng tên của 60 người đã hy sinh vẫn được lưu giữ trang trọng. Mỗi dịp tháng 12 về, nhiều đoàn cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên, thanh niên, học sinh và nhân dân lại đến dâng hương, tưởng nhớ những người đã nằm xuống.

Hơn 50 năm đã trôi qua kể từ đêm 24/12/1972. Thái Nguyên hôm nay đã có nhiều đổi thay, những tuyến đường năm xưa đã trở thành những con đường rộng mở, cuộc sống của người dân ngày càng phát triển. Nhưng ký ức về Đại đội 915 vẫn được gìn giữ như một phần không thể thiếu trong lịch sử của quê hương.

Những người thanh niên năm ấy đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ không kịp chứng kiến ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, không được nhìn thấy những đổi thay của quê hương trong hòa bình. Nhưng chính sự hy sinh của họ đã góp phần làm nên mùa xuân độc lập của dân tộc.

Đại đội 915 hôm nay không chỉ là một cái tên trong lịch sử. Đó là câu chuyện về một thế hệ thanh niên đã sống, chiến đấu và hy sinh vì Tổ quốc; là lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình và trách nhiệm gìn giữ, phát huy truyền thống cách mạng của quê hương Thái Nguyên.