ĐẠI ĐỘI 915: KHÚC TRÁNG CA VANG VỌNG TỪ CỬA NGÕ "THÉP"

Tôi sinh ra vào những năm tháng mà hòa bình đã xanh mướt trên khắp những đồi chè Thái Nguyên. Trong tâm thức của một người trẻ gen Z, lịch sử đôi khi hiện lên qua những con số khô khan hay những mốc thời gian chói lọi trong sách giáo khoa. Nhưng có một câu chuyện, mỗi khi chạm vào, tôi lại thấy lòng mình rung động mãnh liệt – đó là câu chuyện về những đóa hỏa hồng đã vĩnh viễn nằm lại ở tuổi mười tám, đôi mươi tại ga Lưu Xá: Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái.

Những đóa hoa chè dâng hiến cho "mạch máu" giao thông

Thái Nguyên những năm 1972 không chỉ là trung tâm công nghiệp nặng mà còn là "yết hầu" giao thông, là cửa ngõ quan trọng bậc nhất để chuyển hàng chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong bối cảnh khốc liệt ấy, những cô gái thanh niên xung phong (TNXP) từ các bản làng xa xôi của Định Hóa, Võ Nhai, Đại Từ... đã hăng hái lên đường.

Tôi thử đặt mình vào vị trí của các chị năm ấy. Những cô gái tuổi mười tám, vốn dĩ chỉ quen với hương chè xanh, với việc dệt vải bên khung cửi hay những buổi chiều tà trên nương rẫy, giờ đây khoác lên mình bộ quân phục cỏ úa, tay cầm cuốc, vai vác hàng. Trong cái rét "cắt da cắt thịt" của mùa đông miền Bắc, họ vẫn miệt mài bám trụ bên những cung đường, những kho hàng.

Bằng lăng kính của một sinh viên, tôi không nhìn họ như những "siêu anh hùng" cách biệt. Tôi thấy họ là những người trẻ mang tâm hồn đầy lãng mạn. Giữa những cơn mưa bom bão đạn của đế quốc Mỹ, các chị vẫn tranh thủ soi gương qua mảnh kính vỡ của những chiếc xe vận tải, vẫn hái những nhành hoa dại bên đường để trang trí lán trại. Đó là một thứ "chất thép" được tôi luyện từ lòng yêu đời và niềm tin tuyệt đối vào ngày toàn thắng.

Đêm Giáng sinh bất tử và sự hóa thân vào lòng đất mẹ

Lịch sử đã chọn đêm 24/12/1972 để khắc ghi một trong những trang sử bi tráng nhất của mảnh đất Thái Nguyên. Khi cả thế giới đang hướng về sự an lành, thì tại khu vực ga Lưu Xá, 60 chiến sĩ của Đại đội 915 đã vĩnh viễn ngã xuống trong lúc đang khẩn trương bốc xếp hàng hóa chi viện.

Họ hy sinh khi những bao gạo, kiện hàng cuối cùng sắp được thông quan. Bom trải thảm dội xuống, đất đá gào thét, nhưng không một ai rời bỏ vị trí. Hình ảnh những cô gái nhỏ bé gồng mình dưới sức nặng của những bao hàng, rồi nằm lại dưới đống đổ nát, đã trở thành một biểu tượng bất tử. Họ không kịp ăn bữa cơm chiều, không kịp gửi một lá thư về cho mẹ, và cũng chẳng kịp thấy ánh bình minh của ngày hòa bình.

Sự hy sinh ấy không phải là mất đi, mà là sự hóa thân. Như những búp chè non sau cơn mưa bom lại càng xanh tốt, các chị đã tan vào đất đai, vào sông Cầu, vào từng hơi thở của thành phố Thái Nguyên hôm nay. Họ đã dùng thanh xuân của mình để mua lại hòa bình cho chúng tôi – một cái giá quá đắt mà thế hệ sau không bao giờ được phép lãng quên.

Lăng kính người trẻ: Viết tiếp bản hùng ca trong thời đại mới

Đứng trước Đài tưởng niệm các liệt sĩ TNXP 915 tại Gia Sàng, tôi tự hỏi: Lý tưởng của người trẻ hôm nay là gì? Chúng tôi không còn phải đối mặt với tiếng bom rơi, nhưng lại đang đối mặt với những "cuộc chiến" khác: cuộc chiến chống lại sự thờ ơ, cuộc chiến khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ thế giới. Lăng kính sáng tạo của sinh viên hôm nay cho phép chúng tôi tiếp cận lịch sử bằng những cách mới mẻ hơn – qua phim ảnh, qua mạng xã hội, qua những dự án cộng đồng. Nhưng cái cốt lõi vẫn phải là "ngọn lửa 915" ấy.

Câu chuyện về những nữ TNXP Thái Nguyên nhắc nhở tôi rằng: Thanh xuân không chỉ là để thụ hưởng, mà còn là để dấn thân. Nếu các chị đã dành cả cuộc đời để giữ vững mạch máu giao thông, thì chúng tôi – những sinh viên của "Thành phố học tập" – phải có trách nhiệm giữ vững mạch máu tri thức và văn hóa dân tộc.

Lời tri ân gửi vào tương lai

Đi qua những ngày "hoa lửa", Thái Nguyên hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới sầm uất và hiện đại. Những khu công nghiệp rộn rã tiếng máy, những giảng đường đại học vang tiếng cười sinh viên. Nhưng sâu thẳm trong lòng mỗi người con xứ Trà, hình ảnh những nữ TNXP Đại đội 915 vẫn luôn là một khoảng lặng linh thiêng.

Bài viết này là nén tâm nhang, là lời hứa của một người trẻ sinh ra từ mảnh đất này. Chúng tôi sẽ không để câu chuyện của các chị chỉ nằm lại trong quá khứ. Chúng tôi sẽ mang "ngọn lửa" ấy vào trong từng bài giảng, từng dự án sáng tạo và từng hành động nhỏ nhất để xây dựng quê hương. Bởi chúng tôi biết rằng, mỗi tấc đất mình đang bước đi đều đã thấm đẫm máu đỏ và hoa hồng của một thế hệ anh hùng.