ĐẠI ĐỘI NỮ HỒNG GẤM
Ở tuổi 67, bà Nguyễn Thị Tuyết Mân (P.Trà Câu, Quảng Ngãi) vẫn nhớ rõ thuở quê hương chìm trong bom đạn và cả một thời hoa lửa của những nữ chiến binh đại đội Hồng Gấm anh hùng.
Năm 14 tuổi, vào một đêm thu 1972, bà dự buổi gặp mặt thiếu nhi và được nghe các chị bộ đội đại đội Hồng Gấm hát những ca khúc cách mạng. Bà xin vào bộ đội nhưng bị từ chối vì còn quá nhỏ. Bà lẻn về nhà, đặt đôi dép nhựa ở sân rồi chân trần chạy theo các chị đến nơi trú quân. Sáng hôm sau, mẹ bà nhìn thấy đôi dép liền hớt hải đi tìm con. Gặp nhau, mẹ và các chị trong đơn vị khuyên bảo nhưng bà vẫn một mực mong muốn vào bộ đội. Hiểu lòng con, người mẹ miễn cưỡng gật đầu. Thế là bà Mân nhập ngũ đại đội nữ Hồng Gấm (thuộc Huyện đội Đức Phổ).
"Tôi có 2 người chú đi tập kết, 2 người chú và anh rể là liệt sĩ. Chị và em gái bị đối phương bắn chết. Cha tôi trọng thương vì trúng đạn pháo ở căn cứ Núi Giàng (trung tâm huyện lỵ Đức Phổ, Quảng Ngãi thuở trước, giờ thuộc P.Đức Phổ, Quảng Ngãi). Vậy nên tôi phải đi theo cách mạng", bà tâm sự.
Tờ mờ sáng một ngày cuối năm 1973, bà Mân cùng người chị trung đội phó tên Nhành đến điểm phục kích. Đơn vị chia mỗi tổ 2 người cách nhau chừng trăm mét chặn đối phương tấn công vùng giải phóng chiếm đất, giành dân sau Hiệp định Paris. Hai bà ngồi trong hầm chữ A, phát hiện tiếng khua sột soạt phía đám mía trước mặt nên nổ súng. Bị tập kích bất ngờ, đối phương tháo chạy tán loạn rồi rút lựu đạn ném trả nhưng không trúng đích.
Trong khi đó, có dáng người thấp và khả năng chạy nhanh, bà Đẹp được chỉ huy đơn vị phân công làm giao liên. Giữa những trận chiến, bà mang súng AK báng xếp thoăn thoắt chạy đến giao lệnh của chỉ huy đại đội cho các tổ chiến đấu giữa tiếng súng nổ. Pháo từ các căn cứ của đối phương nã vào trận địa quân ta liên hồi. Đồng đội có công sự che chắn đỡ phần nào nguy hiểm, còn bà Đẹp chạy dưới giao thông hào hay trên mặt đất nên sinh tử cách nhau trong gang tấc. Đạn pháo bay đến, bà vội ngã chúi xuống đất. Mọi người trong công sự như nín thở vì lo cho bà, rồi họ thở phào khi bà đứng dậy và tiếp tục chạy.
