ĐẠI ĐỘI NỮ PHÁO BINH NGƯ THỦY – 37 CÔ GÁI BÊN NHỮNG MÂM PHÁO GIỮ BIỂN QUÊ HƯƠNG

Thời kỳ lịch sử

1967–1972 – Kháng chiến chống Mỹ, chiến trường ven biển Nam Quảng Bình.
PHẦN I – 37 CÔ GÁI CỦA LÀNG BIỂN

Cuối năm 1967.

Ở Ngư Thủy, một xã ven biển phía Nam Quảng Bình, tiếng máy bay và tiếng pháo đã trở thành âm thanh quen thuộc.

Biển trước mặt.

Đường giao thông phía sau.

Quảng Bình nằm trên tuyến chi viện quan trọng cho chiến trường miền Nam nên thường xuyên bị đánh phá.

Những con tàu ngoài khơi cũng trở thành mục tiêu.

Tàu chiến Mỹ có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Và mỗi lần chúng tiến gần bờ—

pháo từ ngoài biển lại trút xuống những làng quê ven biển.

Trong hoàn cảnh ấy, một quyết định đặc biệt được đưa ra.

Thành lập Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy.

Ngày 20-11-1967, đại đội chính thức được thành lập.

Ban đầu có 37 chiến sĩ, phần lớn còn rất trẻ, tuổi từ 16 đến 22.

Họ là những cô gái của làng biển.

Có người đang làm ruộng.

Có người làm nghề biển.

Có người chưa từng nghĩ mình sẽ trở thành pháo thủ.

Nhưng chiến tranh đã đưa họ đến với những khẩu pháo.

Bốn khẩu 85mm được giao cho đơn vị.

37 cô gái bắt đầu học cách làm chủ chúng.

Học cách nạp đạn.

Học cách xác định mục tiêu.

Học cách tính phần tử bắn.

Học cách phối hợp giữa các vị trí.

Và quan trọng nhất—

học cách không run tay khi mục tiêu thật sự xuất hiện ngoài biển.

PHẦN II – HỌC BẮN PHÁO GIỮA NHỮNG NGÀY BOM ĐẠN

Bốn khẩu pháo 85mm không phải thứ dễ điều khiển.

Mỗi khẩu pháo là một hệ thống đòi hỏi sự phối hợp chính xác của cả khẩu đội.

Một người quan sát.

Một người tính toán.

Một người nạp đạn.

Những người khác thực hiện từng thao tác theo mệnh lệnh.

Chỉ cần một khâu sai—

cả khẩu pháo có thể mất thời cơ.

Với những cô gái trẻ Ngư Thủy, việc học pháo không có nhiều điều kiện thuận lợi.

Họ vừa huấn luyện vừa sản xuất.

Vừa làm nhiệm vụ dân quân vừa chuẩn bị chiến đấu.

Và phía trên đầu—

máy bay Mỹ vẫn hoạt động.

Sau khoảng hai tháng huấn luyện, đại đội bắt đầu bước vào trực chiến.

Các cô học cách nhìn biển.

Học cách nhận biết những dấu hiệu bất thường.

Học cách phân biệt tàu cá với tàu chiến.

Học cách ước lượng khoảng cách.

Và học cách kiên nhẫn.

Bởi pháo binh không phải lúc nào cũng bắn ngay khi nhìn thấy mục tiêu.

Phải chờ mục tiêu vào đúng cự ly.

Phải tính toán.

Phải chờ lệnh.

Rồi mới khai hỏa.

Những cô gái từng quen với ruộng đồng, bãi biển, mái nhà—

giờ đây đứng bên những khẩu pháo nặng hàng tấn.

Bàn tay phụ nữ đặt lên kim loại lạnh.

Mắt nhìn về phía biển.

Không ai biết trận đánh đầu tiên sẽ đến lúc nào.

Nhưng tất cả đều hiểu:

nó sẽ đến.

PHẦN III – SÁNG 7-2-1968

Hơn hai tháng sau ngày thành lập.

Ngày 7-2-1968.

Biển Ngư Thủy vẫn trải dài trước mắt.

Nhưng hôm ấy—

có một thứ xuất hiện ngoài khơi.

Tàu chiến Mỹ.

Không còn là mục tiêu trên thao trường.

Không còn là những hình vẽ trên bảng.

Lần đầu tiên, 37 cô gái phải đối diện với một mục tiêu thật.

Một con tàu chiến mang số hiệu 013 xuất hiện ngoài vùng biển.

Báo động vang lên.

Các nữ pháo thủ nhanh chóng vào vị trí.

Mỗi người biết mình phải làm gì.

Không ai có thể đứng ngoài.

Không ai được phép hoảng loạn.

Khẩu pháo hướng ra biển.

Mục tiêu đang di chuyển.

Khoảng cách thay đổi từng giây.

Người chỉ huy theo dõi.

Khẩu đội điều chỉnh.

Rồi mệnh lệnh được truyền xuống.

Bắn!

Một tiếng nổ xé tung không gian.

Rồi tiếng thứ hai.

Những quả đạn 85mm lao về phía con tàu.

Ngoài biển, tàu chiến bắt đầu bốc khói.

Rồi—

lửa bùng lên.

Chiếc tàu chiến Mỹ bị trúng đạn.

Đó là trận đánh đầu tiên của “Xê gái”.

Và cũng là khoảnh khắc 37 cô gái Ngư Thủy chứng minh rằng họ không chỉ biết cầm súng bảo vệ làng quê—

họ biết chiến đấu.

Chú thích ảnh: Tái hiện trận chiến đầu tiên của Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy ngày 7-2-1968. Tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia xác nhận “Nữ pháo binh Ngư Thủy” đã bắn cháy tàu chiến địch ngay trong trận đầu.

Nguồn: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; tư liệu tỉnh Quảng Bình.

PHẦN IV – NGỌN LỬA NGOÀI BIỂN

Chiếc tàu bị bắn cháy.

Tin chiến thắng nhanh chóng lan về làng.

Nhưng với những cô gái vừa bước qua trận đánh đầu tiên—

điều đáng nhớ nhất có lẽ không phải tiếng reo mừng.

Mà là cảm giác sau khi khẩu pháo im tiếng.

Khói thuốc súng vẫn còn.

Mùi khét còn trong không khí.

Biển vẫn ở trước mặt.

Và các cô hiểu:

đây mới chỉ là bắt đầu.

Nếu tàu chiến Mỹ đã vào vùng biển này một lần—

chúng sẽ còn quay lại.

Và quả thật, chúng quay lại.

Ngày 27-3-1968, Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy tiếp tục bắn cháy một tàu chiến Mỹ.

Chưa đầy hai tháng sau, ngày 16-5-1968, các nữ pháo thủ tiếp tục bắn cháy thêm một tàu chiến.

Như vậy, chỉ trong khoảng 100 ngày đầu chiến đấu, đơn vị đã lập thành tích ba lần bắn cháy tàu chiến Mỹ.

Ba trận đánh.

Ba lần biển bùng lửa.

Và mỗi lần như vậy, những cô gái lại phải quay trở về với cuộc sống thường ngày.

Có thể hôm nay bắn tàu.

Ngày mai lại gánh nước.

Hôm khác lại sản xuất.

Rồi đêm xuống—

lại trở về trận địa.

Chiến tranh không cho họ lựa chọn giữa “làm dân” và “làm lính”.

Họ vừa là người dân.

Vừa là người lính.

Và họ phải làm cả hai.

PHẦN V – NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN VÀ 37 CÔ GÁI

Trong một đơn vị chiến đấu, ngoài những người trực tiếp đứng bên khẩu pháo còn có những người giữ tinh thần của cả đơn vị.

Một trong những người ấy là Trần Thị Thản, nữ Chính trị viên Đại đội.

Sau này, khi kể lại những năm tháng ở Ngư Thủy, bà nhớ rất rõ những ngày đầu của “Xê gái”.

37 cô gái.

Tuổi đời còn rất trẻ.

Nhiều người chưa từng nghĩ mình sẽ trở thành pháo thủ.

Nhưng khi đã đứng trong đội hình—

họ trở thành đồng đội của nhau.

Họ sống cùng nhau.

Huấn luyện cùng nhau.

Chiến đấu cùng nhau.

Và chia sẻ cả những mất mát của chiến tranh.

Có những lúc trận địa bị đánh phá.

Có những lúc bom đạn dội xuống rất gần.

Nhưng các cô vẫn phải giữ pháo.

Bởi nếu bỏ trận địa—

vùng biển phía sau sẽ mất một lớp bảo vệ.

Sau những chiến công đầu tiên, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến thăm đơn vị.

Các nữ pháo thủ đã có dịp kể lại những ngày chiến đấu.

Một trong những điều được nhắc đến trong hồi ức của cựu nữ Chính trị viên Trần Thị Thản là sau chuyến thăm ấy, Đại tướng căn dặn chị em phải bám sát mục tiêu, quyết không rời trận địa.

Lời căn dặn ấy trở thành động lực đối với những cô gái còn rất trẻ.

Bởi họ hiểu:

trận địa không chỉ là nơi đặt khẩu pháo.

Đó là nơi họ phải giữ.

Chú thích ảnh: Cựu nữ Chính trị viên Trần Thị Thản và các nữ pháo thủ Ngư Thủy; tư liệu về những lần lãnh đạo quân đội thăm “Xê gái”.

Nguồn: Báo Quân đội nhân dân, hồi ức của bà Trần Thị Thản.

PHẦN VI – NHỮNG CÔ GÁI KHÔNG RỜI MÂM PHÁO

Có lẽ điều đặc biệt nhất của “Xê gái” không nằm ở việc họ là phụ nữ.

Mà ở chỗ—

họ đã làm chủ những khẩu pháo nặng nề trong một cuộc chiến thực sự.

Họ phải chịu đựng sức ép của chiến tranh giống bất kỳ người lính nào.

Bom có thể rơi xuống trận địa.

Máy bay có thể đánh phá.

Tàu chiến có thể bắn vào bờ.

Nhưng khẩu pháo vẫn phải hoạt động.

Một nữ pháo thủ bị thương—

người khác thay vị trí.

Một người mệt—

người khác tiếp tục.

Một trận địa bị đánh phá—

phải tìm cách khôi phục.

Và khi tàu địch xuất hiện—

mọi thứ lại trở về đúng vị trí.

Mắt nhìn biển.

Tay trên pháo.

Tai chờ lệnh.

Rồi tiếng hô.

“Bắn!”

Trong chiến tranh, có những người lính được nhớ bằng những trận đánh lớn.

“Xê gái” được nhớ bằng những lần biển Ngư Thủy bùng lửa.

Nhưng sau mỗi chiến công ấy là những giờ phút rất dài mà không có tiếng súng.

Là những phiên trực.

Những đêm ngủ bên trận địa.

Những ngày ăn vội.

Những lần sửa pháo.

Những lúc nhìn về phía biển và tự hỏi:

“Hôm nay chúng có đến không?”

Rồi chúng đến thật.

Và các cô lại đứng lên.

PHẦN VII – “CÔ GÁI” TRỞ THÀNH ĐƠN VỊ ANH HÙNG

Chiến tranh kéo dài.

“Xê gái” tiếp tục chiến đấu từ 1968 đến 1972, lập nhiều chiến công trên vùng biển Nam Quảng Bình. Trong quá trình chiến đấu, đơn vị có thời kỳ phát triển lên 91 người, gồm các khẩu đội pháo binh mặt đất, một trung đội cao xạ phòng không và các bộ phận phục vụ.

Từ 37 cô gái ban đầu—

đơn vị lớn dần.

Nhưng cái tên “Xê gái” vẫn ở lại.

Thân mật.

Gần gũi.

Và rất đặc biệt.

Người dân gọi họ như thế.

Những cô gái của làng biển.

Những người vừa đánh giặc vừa sản xuất.

Những người đứng bên khẩu pháo mà nhiều khi lớn hơn cả tuổi đời của họ.

Đơn vị đã 5 lần được ghi nhận bắn cháy tàu chiến Mỹ trong thời gian chiến đấu.

Ngày 25-8-1970, Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy được Quốc hội và Chính phủ tuyên dương danh hiệu:

“Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”.

Đó là sự ghi nhận dành cho một tập thể.

Nhưng phía sau danh hiệu ấy vẫn là 37 gương mặt ban đầu.

Những cô gái tuổi mười sáu, mười bảy, mười tám, đôi mươi.

Họ bước vào chiến tranh khi còn rất trẻ.

Và chính chiến tranh đã biến họ thành những người lính thực thụ.

PHẦN VIII – NHỮNG CÔ GÁI CỦA BIỂN HÔM NAY

Chiến tranh rồi cũng kết thúc.

Những khẩu pháo im tiếng.

Những cô gái năm xưa trở về với cuộc sống đời thường.

Có người làm ruộng.

Có người nuôi con.

Có người tiếp tục công tác.

Có người sống cả đời ở quê biển.

Những năm tháng chiến tranh dần lùi xa.

Nhưng mỗi khi gặp lại nhau—

họ vẫn gọi nhau bằng những cái tên ngày trước.

“Xê gái.”

Một cái tên tưởng như giản dị.

Nhưng chứa trong đó cả một thời tuổi trẻ.

Những người từng đứng bên khẩu pháo.

Từng nhìn biển.

Từng chờ tàu địch.

Từng nghe tiếng pháo nổ.

Và từng chứng kiến lửa bùng lên ngoài khơi.

Ngày nay, truyền thống ấy vẫn được nhắc lại trong lực lượng dân quân Quảng Bình. Hình ảnh nữ dân quân luyện tập bên các trận địa phòng không được xem như sự tiếp nối truyền thống của những thế hệ “Xê gái” Ngư Thủy.

Nhưng có lẽ điều đẹp nhất vẫn là:

những cô gái năm xưa không bao giờ tự coi mình là những người phi thường.

Họ chỉ làm điều mà quê hương cần họ làm.

Giữ biển.

Giữ làng.

Giữ đường.

Giữ những con thuyền của ngư dân.

Và giữ lấy mảnh đất phía sau trận địa.

Chú thích ảnh: Các cựu chiến sĩ Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy trong những cuộc gặp mặt truyền thống sau chiến tranh.

Nguồn: Báo Quân đội nhân dân; tư liệu địa phương Quảng Bình.

LỜI KẾT – NHỮNG CÔ GÁI ĐỨNG BÊN BIỂN

Có những câu chuyện chiến tranh bắt đầu bằng một mệnh lệnh.

Có câu chuyện bắt đầu bằng một trận đánh.

Nhưng câu chuyện của “Xê gái” bắt đầu bằng 37 cô gái rất trẻ.

Họ từ những gia đình ven biển bước vào trận địa.

Trước mặt là biển.

Sau lưng là quê hương.

Trong tay là những khẩu pháo 85mm.

Ngày 7-2-1968, họ bước vào trận đánh đầu tiên.

Một chiếc tàu chiến Mỹ bốc cháy.

Ngày 27-3, thêm một tàu chiến bị bắn cháy.

Ngày 16-5, một chiếc khác tiếp tục trúng đạn.

Ba trận đánh trong những tháng đầu.

Và sau đó là nhiều năm bám trận địa.

Những cô gái ấy không chỉ chiến đấu bằng pháo.

Họ chiến đấu bằng tuổi trẻ.

Bằng sự kiên nhẫn.

Bằng tình yêu quê hương.

Và bằng một điều rất giản dị:

không để tàu chiến địch tự do tiến vào vùng biển quê mình.

Ngày nay, biển Ngư Thủy vẫn ở đó.

Sóng vẫn vỗ vào bờ.

Những chiếc thuyền vẫn ra khơi.

Không còn tiếng pháo từ trận địa.

Nhưng nếu đứng thật lâu trước biển, có lẽ người ta vẫn có thể hình dung ra những cô gái năm xưa.

Một cô cúi xuống bên khẩu pháo.

Một cô nhìn qua kính ngắm.

Một cô chờ lệnh.

Rồi tiếng hô vang lên:

“Bắn!”

Một tiếng nổ.

Rồi thêm một tiếng.

Ngoài khơi—

lửa bùng lên.

Và trên bờ—

37 cô gái của Ngư Thủy vẫn đứng đó.

Những cô gái tuổi đôi mươi.

Những nữ pháo thủ của một vùng biển nghèo.

Những người mà sau này lịch sử gọi bằng một cái tên rất đẹp:

“Xê gái”.

Chú thích ảnh: Tượng đài Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy tại Quảng Bình – biểu tượng tưởng niệm những nữ dân quân đã chiến đấu bảo vệ vùng biển quê hương.

Nguồn: Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Bình; tư liệu địa phương