Đại đội trưởng lấy thân mình lấp lỗ châu mai trong chiến dịch Biên giới năm 1950

Tổng quan và xuất thân Trần Cừ (1920 – 1950) quê tại xã Đức Bắc, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phú (nay thuộc huyện Sông Lô, tỉnh Phú Thọ). Ông nguyên là Đại đội trưởng Đại đội 336, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 thuộc Quân đội Nhân dân Việt Nam và là một người anh hùng đi vào lịch sử với hành động dũng cảm lấy thân mình lấp lỗ châu mai.

Quá trình hoạt động và chiến đấu (1945 - 1950) Ông nhập ngũ vào đúng ngày 19/8/1945, ngay khi Cách mạng Tháng Tám thành công. Trong suốt giai đoạn từ khi nhập ngũ đến tháng 10/1950, ông bám trụ và chiến đấu tại chiến trường Việt Bắc. Tại đây, ông đã tham gia nhiều trận đánh đối đầu với cả quân Pháp và quân Nhật, lập công và thu được nhiều vũ khí của địch.

Chiến đấu anh dũng và hy sinh (Trận Đông Khê năm 1950) Năm 1950, trong trận đánh cứ điểm Đông Khê mở màn cho Chiến dịch Biên giới, ông chỉ huy Đại đội 336 đảm nhiệm vai trò mũi chủ công. Rạng sáng ngày 17/9, quân Pháp lui xuống hầm ngầm cố thủ và bắn trả quyết liệt, khiến ông bị thương ở chân. Quyết tâm kết thúc trận đánh trước khi trời sáng, Trần Cừ đã ném lựu đạn rồi dũng cảm lấy thân mình lấp lỗ châu mai để chặn hỏa lực địch, tạo điều kiện cho đồng đội xông lên. Sự hy sinh oanh liệt của ông đã giúp đại đội đánh sập hầm ngầm, tiêu diệt toàn bộ quân địch và làm nên thắng lợi của trận mở màn.

Tưởng nhớ và tri ân Ghi nhận sự hy sinh quả cảm của ông, ngày 22/9/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh truy tặng Trần Cừ Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Tiếp đó, vào ngày 31/8/1955, ông được Nhà nước truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hiện nay, những kỷ niệm thiêng liêng về ông và đồng đội đang được lưu giữ, trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.