ĐẠI ĐỘI TRƯỞNG TRẦN CỪ - NGƯỜI DÙNG THÂN MÌNH LẤP LỖ CHÂU MAI

Kể từ sau chiến thắng của chiến dịch Việt Bắc – Thu Đông năm 1947, nhân dân Việt Nam đã nắm được sự chủ động trên chiến trường khiến Pháp phải bỏ đi kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh của mình. Cùng với sự hỗ trợ của bạn bè quốc tế là Liên Xô và Trung Quốc giúp tình hình càng có lợi cho đất nước ta. Nhằm để đạp tan âm mưu khoá biên giới Việt – Trung của Pháp. Trung ương Đảng và Chính phú mở chiến dịch biên giới để mở rộng Việt Bắc và khai thông biên giới. Với trận mở màn đầu tiên cho chiến dịch là đợt tấn công vào cứ điểm Đông Khê nhằm để gây bất lợi và cô lập quân Pháp. Lúc ấy, đại đội 336 là một trong những đơn vị của Trung Đoàn 209 đã được giao trọng trách này với người chỉ huy là Trần Cừ - người đã anh dũng tiến công vào cứ điểm của địch.

 Trần Cừ sinh năm 1920 tại xã Đức Bắc, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phú (nay là Phú Thọ). Anh  nhập ngũ vào ngày 18 tháng 8 năm 1945 và tích cực tham chiến, thu thập được nhiều vũ khí của địch, đối đầu với nhiều lính Nhật cũng như Pháp. Sau thành công của cách mạng tháng tám, Trần Cừ tham chiến ở Việt Bắc để chống lại sự bành trướng của Pháp với ý định chiếm lại Đông Dương.

(Trần Cừ (1920 - 1950))

 Ngày 16 tháng 9 năm 1950, chiến dịch biên giới khởi đầu bằng đợt tấn công vào cứ điểm Đông Khê. Trần Cừ đã chỉ huy đại đội 336 tấn công và bắt đầu di chuyển để dần tiếp cận vào cứ điểm. Tuy nhiên, dưới sự kháng cự quyết liệt của quân Pháp khiến đại đội gặp nhiều cản trở, đợt tấn công của ta bị chặn đứng. Anh đã bình tĩnh mà động viên đồng đội và kiên quyết chiến đấu. Đại đội trưởng trần Cừ đã cố gắng chạy qua luồn đạn, đánh chiếm các mục tiêu còn lại, quân Pháp liền rút xuống hầm và tiếp tục tấn công, ném lựu đạn về phía đại đội 336. 

Rạng sáng ngày 17, nhiệm vụ vẫn chưa hoàn thành, Trần Cừ cùng đồng đội vẫn chưa thể tiếp cận gần đến hầm địch. Để giảm thương vong cũng như đảm bảo trận chiến kết thúc trước khi trời sáng, người đại đội trưởng đã anh dũng tiến lên bịt lỗ châu mai (là một khe hở không quá nhỏ được xây dựng cho các công trình quân sự, để có thể đặt súng, cung tên để tấn công đối phương), anh hô lớn “Hồ chủ tịch muôn năm, Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm” rồi ném lựu đạn vào hầm địch, dùng thân mình ngăn chặn mưa đạn từ quân Pháp, tạo thuận lợi cho đại đội tiến lên. Cuối cùng, đội trưởng của đại đội 336 đã hi sinh, và hầm của địch bị đánh sập, tất cả lính Pháp ở cứ điểm Đông Khê đều bị tiêu diệt, nhờ vậy mà hoàn thành được mục tiêu và tạo thuận lợi cho các giai đoạn sau của chiến dịch.

(Quân đội Việt Nam tiến vào giải phóng Đông Khê)

Sau khi chiến dịch biên giới Thu – Đông thành công thắng lợi, biên giới được giữ vững, Việt Bắc mở rông, chủ tịch Hồ Chí Minh đã kí sắc lệnh 119/SL, truy tặng quân chương kháng chiến hạng nhất và vào ngày 31 tháng 8 năm 1955, anh được truy tặng quy chương Quân công hạng nhì và anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân để ghi nhớ công ơn của anh đối với đất nước, người đã không ngại hi sinh thân mình vì đồng đội, vì thắng lợi của nhân dân.

Hành động của đại đội trưởng Trần Cừ là một trong những hình ảnh đáng quý về trách nhiệm người lính với nhân dân, với đất nước. Đó là trái tim quả cảm đã hi sinh vì hoà bình cho dân tộc. Anh chính là tấm gương sáng cho một con người có lý tưởng cao đẹp, đóng góp cho sự thắng lợi mà quên mình trên chiến trường đạn dược. Ngày nay, một số kỉ vật của anh vẫn được lưu giữ tại Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam như một cách để tưởng nhớ đến người đại đội trưởng dũng cảm ấy.