Đại đội trưởng trinh sát Lâm Quang Dự – Cánh mắt bí mật của chiến trường Tây Bắc

Lâm Quang Dự sinh năm 1924 tại Lục Yên, Yên Bái. Là người dân tộc Tày, Dự lớn lên giữa núi rừng và sông suối, thông thạo những con đường mòn quanh co mà ngay cả người Pháp cũng không thể nắm rõ. Khi cách mạng nổ ra, anh tham gia du kích địa phương, dẫn đường cho bộ đội chủ lực. Năm 1948, anh được tuyển vào lực lượng trinh sát của Trung đoàn 165, nhanh chóng trở thành chiến sĩ giỏi nhất đơn vị.

Nhờ khả năng quan sát tinh tế và óc phán đoán chính xác, Dự được phong Trung đội trưởng trinh sát năm 1950. Đến 1952, anh chính thức giữ chức Đại đội trưởng Đại đội Trinh sát 9, chuyên hoạt động tại khu vực Tây Bắc, nơi địa hình hiểm trở và địch bố trí dày đặc.

Trong chiến dịch Tây Bắc 1952, Dự dẫn đầu tổ trinh sát luồn sâu vào lòng địch tại Mai Sơn. Ba ngày liền, anh nằm yên trong bãi lau, ghi chép từng đoàn xe, từng vị trí pháo. Nhờ báo cáo chi tiết của anh, Bộ chỉ huy chiến dịch đã đánh trúng kho đạn của địch tại bản Tôm, tạo bước đột phá quan trọng.

Anh nổi tiếng với trận bắt sống tên sĩ quan Pháp Jean Morel – người phụ trách hệ thống thông tin chiến lược ở Sơn La. Dự và hai chiến sĩ cải trang thành người buôn thổ cẩm, tiếp cận đoàn công-xoong của địch, bất ngờ áp sát và khống chế mà không nổ một phát súng. Morel về sau khai ra nhiều vị trí đồn bốt quan trọng, góp phần giúp ta làm chủ địa bàn.

Năm 1953, khi địch lập tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, Dự được giao nhiệm vụ khảo sát tuyến đường kéo pháo. Anh cùng đồng đội băng rừng hơn 20 ngày, đo đạc từng vách núi, từng khe đá. Chính anh là người đề xuất mở đường qua đèo Tà Bạt – tuyến đường sau này trở thành huyết mạch của chiến dịch.

Trong chiến dịch Điện Biên, đại đội trinh sát của anh bắt sống hơn 70 tù binh, thu nhiều bản đồ và tài liệu bí mật. Dự được ví là “đôi mắt đêm” của toàn mặt trận.

Năm 1956, anh được phong hàm Đại úy, sau này làm công tác huấn luyện trinh sát. Anh mất năm 1991, để lại tiếng vang về một người chiến sĩ mưu trí, gan dạ, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc.