ĐẠI HỌC SĨ NGUYỄN TRÃI – TƯ TƯỞNG "LẤY ĐẠI NGHĨA THẮNG BẠO TÀN" VÀ BÀI CA BÌNH NGÔ

Nguyễn Trãi (1380 – 1442), hiệu là Ức Trai, quê gốc ở làng Chi Ngại, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương (nay thuộc thành phố Chí Linh). Ông là anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới được UNESCO vinh danh, nhà tư tưởng kiệt xuất và là vị khai quốc công thần hàng đầu của triều đại nhà Lê.

Nguyễn Trãi đỗ Thái học sinh năm 1400 dưới triều nhà Hồ và từng làm quan ngắn hạn. Khi giặc Minh tràn sang xâm lược Đại Việt, cha ông bị địch bắt sang Trung Quốc. Mang hận nước thù nhà, Nguyễn Trãi vượt qua sự kiểm soát của kẻ thù để tìm theo Lê Lợi tại căn cứ Lam Sơn, dâng bản Bình Ngô sách (Kế sách đánh đuổi quân Ngô).

Trong 10 năm gian khổ của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418 – 1427), ông đóng vai trò là cố vấn tối cao, linh hồn chiến lược của nghĩa quân. Ông đã soạn thảo hàng trăm văn thư ngoại giao thực hiện chiến lược "Mưu phạt tâm công" (đánh vào lòng người), làm suy yếu ý chí chiến đấu của quân Minh từ bên trong. Tư tưởng xuyên suốt sự nghiệp của ông là lấy dân làm gốc và đề cao lòng nhân nghĩa: "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân / Quân điếu phạt trước lo trừ bạo".

Sau khi kháng chiến thắng lợi hoàn toàn năm 1427, Nguyễn Trãi đã soạn thảo bản Bình Ngô đại cáo – tác phẩm được coi là bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai của dân tộc. Cuộc đời và di sản văn chương, tư tưởng của Nguyễn Trãi là ngọn hải đăng soi sáng tinh thần yêu nước và lòng nhân văn Việt Nam.