Ðại lý Hoàn Long trong những ngày Tổng khởi nghĩa
Sau cuộc họp mở rộng của Ủy ban Khởi nghĩa đêm 17-8-1945 tại nhà bà Hai Nhã, thôn Dịch Vọng tiền (nay thuộc phường Dịch Vọng), mờ sáng 18-8, ông Lê Vân đến ngay nhà ông Hải Hùng truyền lại chủ trương của Xứ ủy và Thành ủy và nhanh chóng vạch kế hoạch khởi nghĩa: Ðội TVXPNT làm nòng cốt cho nhân dân và các đoàn thể cứu quốc giành chính quyền sớm nhất ở làng Hạ Yên Quyết rồi kéo xuống làng Giáp Nhất, Mọc. Làng Thượng Ðình khởi nghĩa xong, sang làng Cự Lộc - hai cánh quân gặp nhau ở làng Chính Kinh, sau đó tiến ra Ðại lý Hoàn Long. Cuộc khởi nghĩa đã diễn ra đúng như kế hoạch. Sáng 19-8, sau khi tuyên bố thành lập chính quyền cách mạng, ở các làng, quần chúng tham gia đoàn biểu tình, tiến về Ðại lý Hoàn Long. Ði đầu là một đội viên tự vệ giương cao cờ đỏ sao vàng.
Ðoàn người cuồn cuộn đi như sóng trào thác cuốn, áo nâu của nông dân xen với áo xanh, áo trắng của học sinh; áo nâu và khăn mỏ quạ, vai vác mã tấu của phụ nữ. Chị em "ả đào" ở Ngã Tư Sở cũng gia nhập đoàn biểu tình. Dòng người vừa đi vừa hô vang khẩu hiệu "Ủng hộ Việt Minh", "Việt Nam độc lập muôn năm". Bọn lính Nhật trên xe cam nhông hầm hầm chĩa súng vào đoàn biểu tình, nhưng trước khí thế sục sôi như nước vỡ bờ của quần chúng, lính Nhật đã giữ thái độ "lặng im" phòng thân. Tại Ðại lý Hoàn Long, viên quan đứng đầu đại lý là Ðặng Vũ Niết đã bỏ trốn. Lính gác đã giao nộp vũ khí cho cách mạng.
Một lá cờ lớn được kéo lên đỉnh cột cờ sát lô-cốt, ông Ðỗ Lệnh Khang cầm súng, đầu súng có lá cờ "Tự vệ xung phong", hiên ngang đứng gác trước cơ quan chính quyền cách mạng lâm thời ngoại thành. Ông Lê Vân, Hải Hùng và một số đội viên ở lại trụ sở Đại lý Hoàn Long. Đa số anh em tiếp tục vào nội thành tham gia khởi nghĩa, chiếm Phủ khâm sai và Trại bảo an binh.
Sau ngày 19/8, ông Lê Vân ở lại Ðại lý Hoàn Long, giải quyết những công việc cấp bách của chính quyền lâm thời, ông Hải Hùng ra chiến khu Ðông Triều.
Chính quyền cách mạng ở ngoại thành đã được thiết lập bằng sức mạnh của nhân dân, có Đội Tự vệ xung phong ngoại thành làm nòng cốt trong ngày Hà Nội khởi nghĩa như thế.
