Đại tá, Anh hùng LLVTND Nguyễn Văn Tàu: Tình báo phải dựa vào dân

Theo Ðại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Văn Tàu, Cụm trưởng tình báo H63 hay còn gọi là Trần Văn Quang hoặc Tư Cang, bí mật lớn nhất của người làm tình báo không nằm ở kỹ thuật mật mã mà nằm ở lòng dân.

“Thế trận lòng dân” trong kháng chiến

Tháng 4/2026, khi cả nước đang hướng về Lễ kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, tôi may mắn có cơ hội được trò chuyện cùng ông Tư Cang. Dù tuổi đã cao, sức khỏe có phần giảm sút sau đợt kiểm tra định kỳ hồi tháng 3 nhưng hôm nay khi nhắc lại những năm tháng hoạt động tình báo của mình, giọng ông vẫn khỏe và rành mạch.

Ông kể về thời điểm năm 1965, để cứu vãn chế độ Sài Gòn bị lung lay sau những trận đánh vang dội của Quân giải phóng ở Bình Giã (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ), Ba Gia (tỉnh Quảng Ngãi), Đồng Xoài (tỉnh Bình Phước cũ), đế quốc Mỹ đã đổ quân vào miền Nam nước ta. Địa điểm đầu tiên mà Sư đoàn thủy quân lục chiến Mỹ đổ bộ là Đà Nẵng. Sau đó, những đơn vị sừng sỏ khác lần lượt được tung vào chiến trường miền Nam.

Trong đó, phía Bắc Sài Gòn có Sư đoàn 1 bộ binh được mệnh danh “Anh cả đỏ” đóng quân tại Lai Khê (Bến Cát, tỉnh Bình Dương cũ) và Sư đoàn 25 bộ binh được mệnh danh “Tia chớp nhiệt đới” đóng quân tại Đồng Dù (Củ Chi); phía Nam Sài Gòn có Lữ đoàn khinh binh 199. Một năm sau, ở vùng xung quanh Sài Gòn, lực lượng cơ động của quân đội Mỹ tham gia những trận đánh lớn có Lữ đoàn dù 173, Trung đoàn thiết giáp số 11.

Khi đó, ông Tư Cang đang là Thiếu tá, Cụm trưởng Cụm tình báo chiến lược H63 đã nhận chỉ thị từ đồng chí Trần Văn Danh, Phó Tham mưu trưởng chiến trường B2 với nhiệm vụ vào Sài Gòn sống thử 10 ngày để đánh giá xem các cụm trưởng bên mình có sống trong thành được không?

Ngay sau đó, ông đã hóa thân thành một người dân thành phố, từ quần áo, giày, tất đến giấy thông hành (giả) do Ban kỹ thuật cung cấp. Theo con đường Bến Cát, qua Bình Dương, đến Lái Thiêu, từ đó ông thâm nhập vào nội đô.

Đúng một tuần sống tại cơ sở quần chúng ở số nhà 136B đường Gia Long (nay là Lý Tự Trọng) và trực tiếp cùng Điệp viên Phạm Xuân Ẩn quan sát tình hình; khi trở về căn cứ, ông đã báo cáo với đồng chí Trần Văn Danh rằng: Ở trên thì rừng cây, công sự che chở chúng ta, còn vào thành phố thì quần chúng Nhân dân nuôi nấng, bảo vệ chúng ta. Ông cũng không quên dặn dò các cụm trưởng phải học theo lời Bác Hồ: “Tình báo cũng như mọi việc khác phải dựa vào dân. Vì vậy, tình báo phải cố gắng làm thế nào cho dân giúp sức thì sẽ thành công to”.