ĐẠI TÁ, ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN LA VĂN CẦU

La Văn Cầu (1932–2026), người dân tộc Tày, quê Cao Bằng, là một trong những biểu tượng tiêu biểu của thế hệ chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Từ một thiếu niên có tuổi thơ nghèo khổ, ông đã trở thành người chiến sĩ anh dũng, nổi bật với hành động chấp nhận chặt đứt cánh tay bị thương để tiếp tục mang bộc phá phá lô cốt địch trong trận Đông Khê năm 1950.

Tuổi thơ cơ cực và khát vọng đổi đời

La Văn Cầu sinh năm 1932 trong một gia đình nghèo ở vùng núi Cao Bằng. Tuổi thơ của ông gắn với đói nghèo, thiếu thốn và sự áp bức của chế độ thực dân, phong kiến. Không được đến trường, từ nhỏ ông đã phải vào rừng kiếm củi, làm thuê, cày ruộng để phụ giúp gia đình.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cuộc sống của gia đình ông có những thay đổi. Ông tham gia thiếu nhi cứu quốc, làm công tác liên lạc và dần được giác ngộ cách mạng.

Năm 1948, khi mới 16 tuổi, dù chưa đủ tuổi nhập ngũ, La Văn Cầu vẫn tìm cách thuyết phục cán bộ tuyển quân cho mình vào bộ đội. Ông nói: “Tôi 18 tuổi rồi, vác được cày”. Sau đó, ông chính thức trở thành chiến sĩ và bắt đầu cuộc đời quân ngũ.

Người chiến sĩ gan dạ trên chiến trường

Ngay từ những trận đánh đầu tiên, La Văn Cầu đã thể hiện sự nhanh nhẹn, gan dạ và tinh thần không sợ hy sinh.

Trong trận phục kích quân Pháp ở đèo Bông Lau năm 1949, ông đã dũng cảm tiếp cận đội hình địch, tiêu diệt nhiều lính Pháp và thu được súng tiểu liên Thompson. Có lần, khi được giao vận chuyển khẩu súng 12,7 mm về căn cứ, dù bị địch bao vây, ông vẫn quyết tâm mang súng trở về với suy nghĩ: “Chết thì chết chứ không bỏ súng lại cho địch.”

Những hành động đó không chỉ thể hiện lòng dũng cảm mà còn cho thấy ý thức trách nhiệm của một người lính trẻ đối với vũ khí và nhiệm vụ được giao.

Chặt cánh tay để tiếp tục chiến đấu ở Đông Khê

Dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời chiến đấu của La Văn Cầu là trận đánh đồn Đông Khê ngày 16/9/1950, trong Chiến dịch Biên giới.

Ông là tổ trưởng tổ bộc phá, có nhiệm vụ phá hàng rào và lô cốt chính của địch. Trong lúc tiến công, La Văn Cầu bị trúng đạn, cánh tay phải bị thương nặng, gần như lìa khỏi cơ thể.

Biết rằng cánh tay bị thương đang cản trở việc mang bộc phá, ông quyết định nhờ đồng đội chặt đứt cánh tay bị thương.

Sau khi được đồng đội dùng lưỡi lê chặt phần cánh tay còn dính lại, La Văn Cầu vẫn tiếp tục chiến đấu. Ông dùng tay trái ôm khối bộc phá nặng khoảng 12 kg, bò qua làn đạn, tiếp cận lô cốt.

Tại đây, ông nhiều lần tìm cách đưa khối bộc phá vào lỗ châu mai. Khi bị quân Pháp đẩy bộc phá ra, ông dùng sức chân đạp khối bộc phá vào vị trí cần thiết rồi giật nụ xòe.

Khối bộc phá phát nổ, lô cốt địch bị phá hủy, mở đường cho bộ đội tiến vào đồn Đông Khê.

Sau trận đánh, La Văn Cầu được đưa về trạm quân y. Ông mất rất nhiều máu và phải phẫu thuật cắt cụt phần còn lại của cánh tay phải đến vai.

Điều đặc biệt là sau khi bình phục, ông vẫn mong muốn trở lại chiến trường nhưng không được bác sĩ cho phép.

Người anh hùng của thế hệ kháng chiến chống Pháp

Sau chiến thắng Đông Khê, La Văn Cầu trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào thi đua yêu nước trong quân đội.

Năm 1952, tại Đại hội thi đua toàn quốc lần thứ nhất, ông được tuyên dương Anh hùng Quân đội, thuộc lớp những anh hùng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ông cũng từng được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và tham gia các hoạt động tuyên truyền, cổ vũ tinh thần chiến đấu của bộ đội.

Sau khi rời chiến trường, dù chỉ còn một tay, La Văn Cầu vẫn tiếp tục học tập, công tác. Ông từng công tác tại Quân khu 1 và Bảo tàng Quân đội, sau đó nghỉ hưu năm 1996.

Điều đáng quý ở ông không chỉ nằm ở chiến công trên chiến trường mà còn ở lối sống giản dị, khiêm tốn và luôn nhắc nhở con cháu phải sống có đạo đức, biết làm những việc có ích cho cộng đồng.

Một biểu tượng của lòng dũng cảm

La Văn Cầu đã trở thành hình ảnh tiêu biểu cho tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của người lính Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp.

Ở tuổi 18, ông đã chấp nhận mất đi một phần cơ thể để hoàn thành nhiệm vụ. Hành động ấy không chỉ là câu chuyện về lòng dũng cảm cá nhân mà còn phản ánh ý chí chiến đấu, tinh thần đặt nhiệm vụ và lợi ích của Tổ quốc lên trên sự sống của bản thân.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng đánh giá La Văn Cầu là một trong những lá cờ đầu của phong trào giết giặc lập công trong Chiến dịch Biên giới 1950.

Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc, La Văn Cầu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.

Cuộc đời La Văn Cầu là câu chuyện về một người thanh niên từ tuổi thơ cơ cực đã lựa chọn con đường cách mạng, sẵn sàng hy sinh thân mình để hoàn thành nhiệm vụ. Hình ảnh người chiến sĩ trẻ ôm khối bộc phá bằng cánh tay còn lại, lao về phía lô cốt Đông Khê vẫn là một biểu tượng mạnh mẽ về lòng yêu nước, ý chí và tinh thần bất khuất của con người Việt Nam.