Đại tá, Anh hùng phi công Lê Xuân Dỵ
Diệt tàu khu trục Mỹ
một trong những trận “hiệp đồng đẹp” mà ông không bao giờ quên là lần chỉ huy biên đội hai chiếc MiG-17 tấn công vào đội hình tàu chiến Mỹ ở vùng biển Quảng Trạch, Quảng Bình cách đây 50 năm. Còn nhớ, từ cuối năm 1971, cùng với việc tăng cường đưa máy bay leo thang đánh phá miền Bắc, đế quốc Mỹ còn thường xuyên cho tàu khu trục vào gần bờ biển nước ta pháo kích các mục tiêu quân sự, kinh tế, giao thông ven biển từ Quảng Bình đến Hải Phòng nhằm khống chế, uy hiếp các hoạt động trên biển và ven bờ của ta.
Trước tình hình đó, Bộ Tổng Tham mưu giao nhiệm vụ cho các quân khu hiệp đồng với Binh chủng Pháo binh tổ chức các trận địa pháo bờ biển đánh tàu địch, đồng thời giao cho không quân lập phương án hiệp đồng với hải quân tìm cách đánh tàu địch. Thực hiện nhiệm vụ này, Bộ tư lệnh Không quân đã tuyển chọn 10 phi công MiG-17 của Trung đoàn 923 tập trung xuống Kiến An, Hải Phòng để huấn luyện bay biển và tập công kích mục tiêu trên biển. Đồng chí Lê Xuân Dỵ-Đại đội trưởng Đại đội 4 (Phi đội 4), Trung đoàn 923 là một trong số đó.
Khi chúng tôi gợi nhắc về sự kiện năm ấy, ánh mắt ông sáng lên đầy tự hào. Ông kể: “Thời gian này, Cuba cử đồng chí Trung úy phi công Ernesté và một cán bộ kỹ thuật sang giúp phi công ta tập đánh tàu chiến địch. 10 phi công chúng tôi đã tập bay biển và ném bom thia lia ở vùng biển Đồ Sơn, mục tiêu giả định là đảo đèn Long Châu. Sau một thời gian huấn luyện, đã có 6 phi công thuần thục động tác bay thấp trên biển và nắm được kỹ thuật mới”.
Để thực hiện ý định tác chiến của ta, sân bay Gát (hoặc Khe Gát)-Quảng Bình được chọn làm căn cứ xuất phát cho máy bay MiG-17 đi đánh tàu chiến địch. Sau khi nhận chỉ thị của Bộ tư lệnh Không quân, Đảng ủy Trung đoàn 923 đã họp ra quyết tâm “đánh chìm, đánh cháy các tàu chiến địch”. Trung đoàn phó Lưu Huy Chao tổ chức chỉ huy trực tiếp ở Đồng Hới và Trung đoàn phó Cao Thanh Tịnh tổ chức chỉ huy máy bay cất hạ cánh ở sân bay Gát. Bộ tư lệnh Không quân bố trí một tổ chỉ huy bổ trợ tại sở chỉ huy tiền phương của Bộ tư lệnh Hải quân, một đài quan sát ở Cửa Dinh và đặt trạm radar 43 ở Nhật Lệ nhằm thu thập tin tình báo trên biển cung cấp cho sở chỉ huy. Máy bay MiG-17 của Trung đoàn 923 được cải tiến lắp dù giảm tốc có thể hạ cánh xuống sân bay có đường băng ngắn và hẹp...
Từ 23 giờ đêm 18-4-1972, chỉ trong vòng 50 phút địch đã cho 4 tàu khu trục bắn pháo vào khu vực Quảng Xá và Lý Nhân Nam (Quảng Bình). Chúng chưa phát hiện được việc chuẩn bị trận đánh của ta. Sáng 19-4, biên đội Lê Xuân Dỵ-số 1 và Nguyễn Văn Bảy B-số 2 trực ban chiến đấu. Tất cả bộ phận, thành phần tham dự trận đánh đã sẵn sàng. Đúng 16 giờ 5 phút cùng ngày, sở chỉ huy cho phép biên đội cất cánh, bay theo hướng 80 độ.
Phi công Lê Xuân Dỵ nhớ lại: “Khi còn cách bờ biển khoảng 10km, biên đội vòng phải lấy hướng 150 độ bay ra biển tiếp đích theo lệnh của sở chỉ huy Đồng Hới. Được sở chỉ huy thông báo có một tốp tàu địch nằm chếch về hướng nam, chúng tôi xin lệnh công kích tốp tàu chiến này. Sau khi lấy lại hướng bay 145 độ, bay qua cửa Lý Hòa phát hiện trong đất liền có các cột khói bốc lên, chúng tôi biết là địch đang pháo kích vào bờ. Quan sát mặt biển kỹ, tôi thấy hai vệt trắng trên làn nước xanh thẳm liền báo cáo: “Đã phát hiện tàu địch ở cự ly khoảng 12km”. Qua bộ đàm, sở chỉ huy tiếp tục thông báo tình hình và nhắc biên đội “bình tĩnh, chuẩn xác, quyết tâm tiêu diệt địch”.
Sau khi ra tới biển, tôi được sở chỉ huy cho vòng trái lấy hướng bay thẳng đến mục tiêu. Cách mục tiêu 800m, các phần tử ngắm ổn định tôi cắt bom rồi ép độ nghiêng về bên trái. Hai quả bom vừa chạm mặt nước đã bật lên lao thẳng vào thân tàu địch. Lúc này, số 2 Nguyễn Văn Bảy B do chú ý quan sát có máy bay địch hay không nên để mất số 1, anh tiếp tục bay theo hướng 145 độ trong 20 giây rồi vòng trái hướng ra biển. Đến Cửa Dinh vẫn chưa phát hiện được mục tiêu, anh bay tiếp một đoạn nữa thì nhìn thấy hai tàu địch. Vì cự ly quá gần, không kịp làm động tác ngắm bắn, anh cho máy bay bay vọt qua tàu và ước tính cự ly thích hợp rồi ép độ nghiêng trái vòng lại, lấy hướng bay nhằm thẳng vào chiếc tàu thứ hai, cách mục tiêu 800m liền cắt bom. Anh hạ cánh an toàn vào lúc 16 giờ 20 phút, chỉ sau tôi hai phút”...
Trận đánh diễn ra trong 15 phút, là kết quả của công tác tổ chức chuẩn bị công phu, thể hiện rõ tinh thần đoàn kết hiệp đồng, lập công tập thể của các thành phần tham gia chiến đấu. Địch hoàn toàn bất ngờ, không kịp đối phó. Theo kết quả ta quan sát và tin địch thú nhận: Cả 4 quả bom các phi công ta bắn đều trúng mục tiêu làm hai tàu khu trục (thuộc Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ) bị hỏng, trong đó tàu khu trục hộ tống Higbee bị hỏng rất nặng, dàn pháo trên boong tàu bị phá hủy hoàn toàn. Sau trận đánh, biên đội Lê Xuân Dỵ được Thủ tướng Phạm Văn Đồng gặp mặt và khen thưởng.
