Đại tá, Anh hùng Phùng Văn Khầu – Người pháo thủ làm nên kỳ tích ở Điện Biên Phủ

Trong lịch sử Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, bên cạnh những trận đánh quyết liệt của bộ binh còn có những chiến công đặc biệt của lực lượng pháo binh. Một trong những người để lại dấu ấn sâu đậm nhất là Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phùng Văn Khầu (1930–2021), người dân tộc Nùng, quê ở Cao Bằng. Cuộc đời binh nghiệp của ông gắn với nhiều chiến trường lớn, từ Điện Biên Phủ đến các chiến trường chống Mỹ.

Tuổi thơ của Phùng Văn Khầu trải qua nhiều gian khó. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, năm lên 8 tuổi ông phải đi ở để kiếm sống. Sau Cách mạng Tháng Tám, cuộc đời ông bước sang một trang mới. Ông tham gia hoạt động cách mạng, từng làm liên lạc và chiến sĩ an ninh. Tháng 12/1949, ông xung phong nhập ngũ và được biên chế vào Trung đoàn 675 thuộc Đại đoàn Pháo binh 351.

Những ngày đầu làm quen với pháo binh không hề dễ dàng. Không biết chữ và không sử dụng được máy ngắm, Phùng Văn Khầu phải tìm cách ngắm bắn trực tiếp qua nòng pháo. Từ những lần bắn chưa chính xác, ông kiên trì luyện tập, từng bước làm chủ khẩu pháo. Khả năng quan sát, phán đoán và kỹ năng chiến đấu được rèn luyện qua nhiều chiến dịch, giúp ông trở thành một pháo thủ xuất sắc.

Đỉnh cao trong sự nghiệp chiến đấu của Phùng Văn Khầu là trận đánh tại đồi E1 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Khẩu đội do ông chỉ huy được giao nhiệm vụ dùng sơn pháo 75mm khống chế hỏa lực địch, chi viện cho bộ binh chiến đấu. Trong điều kiện pháo binh Pháp bắn phá dữ dội, khẩu đội vẫn kiên cường bám trụ trận địa. Có thời điểm khẩu đội chỉ còn rất ít người, bản thân Phùng Văn Khầu nhiều lần bị sức ép và bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu.

Một trong những chiến công nổi bật nhất của ông là khả năng ngắm bắn trực tiếp qua nòng pháo. Theo các tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, trong trận đánh tại đồi E1, khẩu đội của Phùng Văn Khầu đã bắn 22 quả đạn và có 21 quả trúng mục tiêu. Một nguồn tư liệu của ngành văn hóa Điện Biên ghi nhận trong những trận chiến tại đây, khẩu đội đã tiêu diệt nhiều hỏa điểm và pháo binh của đối phương.

Đáng nhớ hơn cả là hình ảnh người pháo thủ trong những thời khắc khốc liệt nhất của trận chiến. Khi đồng đội lần lượt hy sinh, Phùng Văn Khầu vẫn bám lấy khẩu pháo, vừa chiến đấu vừa điều chỉnh hỏa lực. Với ý chí quyết tâm và khả năng thao tác thuần thục, ông cùng đồng đội góp phần quan trọng vào việc chế áp các trận địa của quân Pháp, hỗ trợ bộ binh tiến công các cứ điểm.

Sau 56 ngày đêm chiến đấu, ngày 7/5/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi. Chiến thắng lịch sử ấy đã làm nên một dấu mốc đặc biệt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong thắng lợi chung đó có đóng góp của những người lính pháo binh đã ngày đêm vận chuyển, bảo vệ và sử dụng những khẩu pháo giữa chiến trường vô cùng ác liệt.

Ngày 31/5/1955, Phùng Văn Khầu được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông là một trong những Anh hùng tiêu biểu của lực lượng pháo binh Điện Biên Phủ. Sau đó, ông tiếp tục tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, chiến đấu tại nhiều chiến trường như Đường 9 – Khe Sanh, Hạ Lào, Quảng Trị và Mậu Thân 1968. Từ một người lính trẻ, ông trưởng thành qua chiến đấu và sau này nghỉ hưu với quân hàm Đại tá.

Không chỉ được nhắc đến bởi những chiến công trong chiến tranh, Phùng Văn Khầu còn được biết đến bởi tinh thần trách nhiệm và thái độ thẳng thắn trong cuộc sống thời bình. Sau khi rời quân ngũ, ông vẫn giữ phẩm chất của người lính, quan tâm đến những vấn đề xã hội và đấu tranh chống những biểu hiện tiêu cực.

Ngày 25/8/2021, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phùng Văn Khầu qua đời. Nhưng hình ảnh người pháo thủ dân tộc Nùng với khẩu sơn pháo 75mm vẫn được nhắc nhớ như một biểu tượng của ý chí vượt lên hoàn cảnh, lòng dũng cảm và tinh thần sáng tạo trong chiến đấu. Khẩu sơn pháo gắn với chiến công của ông hiện được lưu giữ, trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Cuộc đời Phùng Văn Khầu cho thấy một con người có thể đi lên từ hoàn cảnh vô cùng khó khăn bằng ý chí, nghị lực và lòng yêu nước. Từ cậu bé mồ côi từng phải đi ở đợ, ông trở thành người chiến sĩ pháo binh xuất sắc, một vị Đại tá và Anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tên tuổi Phùng Văn Khầu mãi gắn với những trận địa pháo Điện Biên Phủ, với hình ảnh người chiến sĩ kiên cường bên khẩu pháo 75mm. Đó không chỉ là câu chuyện về một chiến công, mà còn là câu chuyện về nghị lực của một con người và một thế hệ đã dành trọn tuổi trẻ cho độc lập, tự do của Tổ quốc.