ĐẠI TÁ, ANH HÙNG TỪ ĐỄ – PHI CÔNG PHI ĐỘI QUYẾT THẮNG VÀ TRẬN TẬP KÍCH LỊCH SỬ VÀO SÂN BAY TÂN SƠN NHẤT

Từ niềm đam mê bầu trời đến người phi công chiến đấu

Tình yêu dành cho bầu trời đến với Từ Đễ từ khi ông mới 16 tuổi. Niềm đam mê ấy đã đưa ông đến với lực lượng không quân, trải qua quá trình huấn luyện gian khổ và những nhiệm vụ chiến đấu đầy hiểm nguy. Trong những năm tháng quân ngũ, ông luôn kính trọng người chỉ huy trực tiếp của mình là Thiếu tướng Trần Mạnh, một cán bộ có nhiều đóng góp cho lực lượng không quân Việt Nam.

Đầu năm 1975, trước yêu cầu cấp bách của chiến trường, Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân tổ chức nghiên cứu, chuẩn bị kế hoạch tập kích sân bay Tân Sơn Nhất. Đây là một căn cứ quân sự và hậu cần quan trọng của quân đội Việt Nam Cộng hòa và Mỹ, có vai trò lớn trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến.

Trong giai đoạn chuẩn bị, Từ Đễ đang công tác tại Đại đội 4, Trung đoàn 923. Ông cùng một số phi công được điều động tham gia nghiên cứu, làm quen và huấn luyện trên máy bay A-37 do Mỹ sản xuất. Đây là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn, bởi các phi công vốn quen điều khiển máy bay do Liên Xô sản xuất, trong khi hệ thống điều khiển của A-37 phức tạp và sử dụng tiếng Anh. Hơn nữa, những chiếc máy bay thu được có tình trạng kỹ thuật không đồng đều, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa phi công và lực lượng kỹ thuật.

Thông thường, việc chuyển loại máy bay cần nhiều tháng huấn luyện. Nhưng trước yêu cầu thần tốc của chiến dịch, các phi công phải khẩn trương tiếp thu kiến thức và làm chủ máy bay chỉ trong khoảng sáu ngày. Từ Đễ cùng đồng đội vừa học tập, luyện tập, vừa tìm cách khắc phục khó khăn kỹ thuật để sẵn sàng nhận nhiệm vụ.

Ngày 24/4/1975, ông được giao thực hiện chuyến bay thử nghiệm máy bay A-37. Với kinh nghiệm từng xử lý tình huống hạ cánh bằng bụng trên máy bay MiG-17 khi còn học tập tại Liên Xô, ông tự tin nhận nhiệm vụ. Sau khoảng 15 phút bay thử, ông hạ cánh an toàn, mở nắp buồng lái và giơ ngón tay cái báo hiệu thành công. Báo cáo với chỉ huy Trần Mạnh, ông vui vẻ nói: “Báo cáo thủ trưởng, bay ngon ạ!”. Câu nói giản dị ấy thể hiện sự tự tin, tinh thần lạc quan và quyết tâm của người phi công trước nhiệm vụ lịch sử.

Phi đội Quyết Thắng - Sẵn sàng cho những nhiệm vụ đặc biệt

Sau khi làm chủ máy bay A-37, Từ Đễ cùng đồng đội tiếp tục chuẩn bị cho trận đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất. Phi công Nguyễn Thành Trung, người thông thạo địa hình và từng lái máy bay F-5E, được đưa ra phối hợp huấn luyện trên loại máy bay mới. Ngày 27/4/1975, Phi đội Quyết Thắng được thành lập, tập hợp những phi công được lựa chọn để thực hiện nhiệm vụ đặc biệt.

Theo lời kể của Đại tá Từ Đễ, đội hình chiến đấu gồm Nguyễn Thành Trung bay số 1, Từ Đễ bay số 2, Nguyễn Văn Lục bay số 3, Hoàng Mai Vượng và Trần Văn On bay số 4, Hán Văn Quảng bay số 5. Phi đội sử dụng năm máy bay A-37 được lựa chọn từ các sân bay Đà Nẵng và Phù Cát, sau đó tập trung tại sân bay Thành Sơn, Phan Rang, để chuẩn bị xuất kích.

Trước giờ lên đường, Đại tá Lê Văn Tri, Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân, căn dặn các phi công phải xác định rõ mục tiêu và tuân thủ nghiêm ngặt yêu cầu chiến đấu: chỉ tập kích khu vực đỗ máy bay quân sự, không ném bom đường băng, không tấn công nhà ga dân sự và tuyệt đối tránh khu vực trại Davis, nơi có lực lượng của ta đang đóng quân.

Nhiệm vụ đặt ra nhiều thách thức. Những chiếc A-37 được lắp ghép từ các bộ phận thu được ở nhiều nơi nên tiềm ẩn nguy cơ trục trặc kỹ thuật. Việc phối hợp với lực lượng phòng không trên đường bay cũng đòi hỏi sự thận trọng để tránh nhầm lẫn. Thời tiết cuối tháng Tư tại Sài Gòn thường có mưa, ảnh hưởng đến tầm nhìn và khả năng xác định mục tiêu. Trong khi đó, sân bay Tân Sơn Nhất được bảo vệ bởi lực lượng không quân mạnh, khiến nguy cơ bị phát hiện và đánh chặn luôn hiện hữu.

Dẫu vậy, các phi công vẫn giữ vững quyết tâm. Họ hiểu rằng thành công của nhiệm vụ không chỉ phụ thuộc vào lòng dũng cảm, mà còn đòi hỏi sự chính xác, khả năng phối hợp và tinh thần kỷ luật cao.

Chiều ngày 28/4/1975, sau khi chuẩn bị, các thành viên Phi đội Quyết Thắng ăn bữa nhẹ trước giờ xuất kích, cùng chụp ảnh lưu niệm rồi tiến về những chiếc máy bay đã sẵn sàng. Khoảng 16 giờ, phi đội cất cánh từ sân bay Thành Sơn, hướng về Sài Gòn.

Trên đường bay, đội hình gặp tình huống nguy hiểm khi lực lượng phòng không của ta tại Bình Thuận nhận diện nhầm máy bay là của đối phương và nổ súng. May mắn, không chiếc máy bay nào bị trúng đạn. Phi đội tiếp tục hành trình, tiến vào khu vực mục tiêu dưới sự dẫn đường của Nguyễn Thành Trung.

Khi tiếp cận sân bay Tân Sơn Nhất, các phi công lần lượt bổ nhào, thả bom vào những mục tiêu quân sự đã xác định. Những tiếng nổ liên tiếp vang lên, khói đen bao phủ một phần sân bay. Trận tập kích bất ngờ gây thiệt hại cho máy bay và các cơ sở quân sự của đối phương, góp phần làm gián đoạn hoạt động tại một căn cứ quan trọng trong những ngày cuối cùng của chiến tranh.

Điều đáng ghi nhận là cả năm chiếc A-37 đều trở về căn cứ ở Phan Rang an toàn. Trận đánh thể hiện tinh thần dũng cảm, sự mưu trí và khả năng tổ chức chiến đấu của lực lượng không quân cách mạng trong điều kiện thời gian chuẩn bị ngắn, phương tiện không đồng bộ và tình hình chiến trường hết sức phức tạp. Phi đội Quyết Thắng được xem là một trong những mũi tiến công đặc biệt góp phần tạo nên sức ép quân sự trong những giờ phút quyết định, tiến tới giải phóng Sài Gòn ngày 30/4/1975.

Nỗi nhớ về nhiệm vụ và những sinh mạng được bảo vệ

Khi nhớ lại trận tập kích, Đại tá Từ Đễ không chỉ nhắc đến kết quả chiến đấu mà còn xúc động kể về trách nhiệm đối với sinh mạng con người. Ông cho biết, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, phi đội phải đặc biệt chú ý đến việc xác định chính xác mục tiêu, tránh gây thiệt hại cho khu vực dân sự.

Theo hồi ức của ông, trong lượt ném bom của mình, ông đã thả bom vào khu vực có những chiếc máy bay C-47 nhưng không nhìn thấy xe cộ hay người ở gần đó. Kỷ niệm ấy theo ông suốt nhiều năm, bởi ông luôn ý thức rằng giữa một trận đánh ác liệt, việc hạn chế thương vong cho người vô tội cũng là trách nhiệm lớn lao của người lính.

Với Từ Đễ, chiến thắng không chỉ nằm ở việc hoàn thành mục tiêu quân sự mà còn ở việc trở về an toàn, bảo vệ đồng đội và hạn chế những tổn thất không đáng có. Đó là suy nghĩ thể hiện bản lĩnh của một người lính đã trải qua chiến tranh và thấu hiểu giá trị của sự sống, của hòa bình.

Sau chiến thắng mùa Xuân năm 1975, Đại tá Từ Đễ tiếp tục phục vụ trong quân đội, đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong ngành không quân và từng giữ chức Phó Cục trưởng Cục Quân huấn, Bộ Quốc phòng. Với khoảng 60 năm gắn bó với lực lượng không quân, ông tự hào vì đã dành phần lớn cuộc đời mình cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, cùng đồng đội vượt qua những thử thách và hoàn thành các nhiệm vụ được giao.

Hành trình của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Từ Đễ là câu chuyện về lòng yêu nước, tinh thần học hỏi, khả năng thích ứng và ý chí vượt khó của người lính. Từ việc làm chủ một loại máy bay mới trong thời gian ngắn đến tham gia trận tập kích có ý nghĩa lịch sử, ông cùng đồng đội đã góp phần viết nên trang sử hào hùng của Bộ đội Không quân Việt Nam.

Là một đoàn viên thanh niên hôm nay, tôi nhận thức sâu sắc rằng thế hệ trẻ cần trân trọng những hy sinh, cống hiến của các thế hệ cha anh để giành lại độc lập, tự do cho dân tộc. Tấm gương của Đại tá Từ Đễ nhắc nhở tôi rằng lòng yêu nước phải được thể hiện bằng tinh thần trách nhiệm, sự chủ động học tập, ý chí vượt qua khó khăn và quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ. Noi gương những người lính đã cống hiến tuổi trẻ cho bầu trời Tổ quốc, thanh niên hôm nay cần tiếp tục rèn luyện bản lĩnh, nâng cao tri thức, sống có lý tưởng và góp sức xây dựng, bảo vệ đất nước, gìn giữ thành quả hòa bình mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi biết bao công sức và hy sinh để có được.