ĐẠI TÁ BÙI QUANG THẬN NGƯỜI CẮM CỜ TRÊN NÓC DINH ĐỘC LẬP

Câu chuyện về Bùi Quang Thận gắn liền với một trong những thời khắc mang tính biểu tượng nhất của lịch sử Việt Nam hiện đại: Sự kiện ngày 30 tháng 04 năm 1975 tại Sài Gòn.

Ông là một người con ưu tú của quê hương Thái Bình – mảnh đất giàu truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của ông gắn liền với đồng ruộng, cuộc sống tuy lam lũ nhưng yên bình, đã hun đúc nên ý chí kiên cường. Lớn lên trong bối cảnh đất nước bị chia cắt, ông sớm nuôi dưỡng khát vọng tham gia quân đội, mong được góp sức mình vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng và thống nhất đất nước.

Vào tháng 8 năm 1966, Bùi Quang Thận nhập ngũ. Trong quá trình huấn luyện và chiến đấu, ông luôn được đánh giá là người điềm tĩnh, bản lĩnh và giàu tinh thần trách nhiệm. Đồng đội nhận xét rằng ông là người không ngại gian khó, luôn sẵn sàng nhận những nhiệm vụ hiểm nguy, đặc biệt là xung phong đi đầu trong đội hình, nơi đòi hỏi sự dũng cảm và ý chí kiên cường nhất. Từ 1966 đến 1975, ông trưởng thành từ chiến sĩ pháo thủ lên Đại đội trưởng Đại đội 8, Trung đoàn Tăng thiết giáp 202.

Đến năm 1975, khi chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử được triển khai, Bùi Quang Thận không quản ngại hy sinh, tình nguyện đảm nhận nhiệm vụ. Vào thời điểm đó, ông là Đại đội trưởng Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 203, Quân đoàn 2 – đơn vị chủ công đánh chiếm Dinh Độc Lập.

Trong những ngày cuối cùng của chiến dịch, các đơn vị tăng thiết giáp như những mũi nhọn thép dồn dập tiến về trung tâm Sài Gòn, xuyên phá từng tuyến phòng thủ còn sót lại của đối phương. Không khí chiến trường khi ấy căng như dây đàn, từng giờ, từng phút đều mang theo nhịp bước gấp gáp của lịch sử. Mọi mũi tiến công đồng loạt siết chặt vòng vây, hướng thẳng vào các mục tiêu trọng yếu, báo hiệu thời khắc quyết định đang đến rất gần.

Đến 9 giờ ngày 30 tháng 4, ông chỉ huy xe tăng T-54 số hiệu 843 dẫn đầu đội hình thọc sâu. Khi đến Dinh Độc Lập, xe 843 bị vướng ở cổng phụ, còn xe tăng 390 do Chính trị viên Vũ Đăng Toàn chỉ huy đã húc đổ cổng chính. Không chút do dự, ông Thận rời xe, mang theo lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, tay không vũ khí, chạy thẳng vào Dinh.

Theo lời kể của Bùi Quang Thận:

Tôi cầm theo lá cờ rồi chạy vào Dinh mà không mang theo một thứ vũ khí gì! Gặp Lý Quý Chung (Bộ trưởng bộ VHTT chính quyền Việt Nam Cộng hoà), tôi túm chặt tay bảo “Cho gặp tổng thống Dương Văn Minh”. Thấy tổng thống Dương Văn Minh ra, tôi ra lệnh “Đưa tôi lên cột cờ Dinh Độc Lập”. Dương Văn Minh đã yêu cầu Lý Quý Chung đưa tôi lên.

Theo lời kể của Vũ Đăng Toàn chính trị viên đại đội, chỉ huy xe tăng 390:

Tôi thấy anh Bùi Quang Thận cầm cờ chạy tới nơi. Biết đồng đội vào Dinh làm nhiệm vụ cắm cờ, tôi vội xách khẩu AK chạy theo để yểm hộ. Hai chúng tôi vừa vào tầng 1 của Dinh đã gặp ông Nguyễn Hữu Hạnh – Phụ tá Tổng thống Dương Văn Minh. Tôi nhớ rõ ông Hạnh chào rất lễ phép và nói Tổng thống Dương Văn Minh đang đợi quân Cách mạng. Lên đến lầu 2, anh Bùi Quang Thận định lên cắm cờ nhưng không biết đường. Ông Nguyễn Hữu Hạnh cử người đi theo và có một người mặc chiếc áo trắng cộc tay nhận dẫn anh Thận đi lên nóc Dinh bằng thang máy. Còn lại một mình với khẩu AK vẫn lăm lăm trên tay, tôi thất Nội các của Dương Văn Minh nhốn nháo với thái độ khá sợ hãi. Lúc này Ngô Sĩ Nguyên cũng lên tói nơi. Hai anh em chúng tôi đã dồn Nội các của Dương Văn Minh vào một chỗ, sau đó Nguyên ra đứng gác ở cửa.”

Khi xông vào Dinh Độc Lập thì Bùi Quang Thận đã lao đầu vào cửa kính, ngã bật ra phía sau, có lẽ do ngoài Bắc Việt Nam không có loại kính trong suốt này. Sau đó khi được Đại tá Chiêm của Việt Nam Cộng hoà mời vào Dinh, ông cũng không dám leo lên thang máy. Theo ông thì: Lúc đó tôi thấy thang máy giống như…cái hòm – Bùi Quang Thận nhớ lại – Vào đó nó nhốt mình luôn, biết bao giờ mới ra được! Sau khi nghe ông Đại tá giải thích, ông Thận bắt ông Đại tá vào trước, ông vào sau.

Vào trong Dinh, Bùi Quang Thận đề nghị Vũ Đăng Toàn ở lại “canh chừng” các thành viên Nội các Việt Nam Cộng hoà và chờ cấp chỉ huy đến, còn ông thực hiện cho được nhiệm vụ của mình là cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập. Đại tá Chiêm, chỉ huy trưởng lực lượng phòng vệ phủ tổng thống, được lệnh dẫn Bùi Quang Thận cùng hai người đi theo hỗ trợ là Nguyễn Hữu Thái – cựu chủ tịch Tổng hội Sinh viên Sài Gòn và nhà báo Huỳnh Văn Tòng lên cắm cờ trên nóc Dinh.

Bùi Quang Thận kể tiếp:

Khi đến nơi, tôi hạ cờ nguỵ xuống. Nhưng do cờ được buộc chắc chắn nên phải cắn bằng răng, sau đó treo cờ giải phóng vào. Kéo cờ mình lên, tôi lại hạ xuống, đưa tay xem đồng hồ. Tôi thận trọng ghi: 11 giờ 30 ngày 30-4 và ký tên Thận lên góc lá cờ Tổ quốc. Song, kéo cờ lên lại. Tôi quay đầu bước đi, rồi lại quay lại nhặt lá cờ của nguỵ với ý định làm vật kỷ niệm trong cuộc đời chiến đấu. Nhưng lá cờ ấy, sau này tôi trao lại cho bảo tàng vì nghĩ làm như thế có ý nghĩa hơn. Sự kiện cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập của tôi thì lịch sử đã ghi nhận. Đây là hành động tất yếu của nguòi chiến sĩ ở giây phút lịch sử thiêng liêng. Bất kỳ ai có được giây phút ấy cũng không thể làm khác, việc làm ấy trước hết thuộc về lịch sử dân tộc.

Việc Bùi Quang Thận cắm lá cờ giải phóng trên nóc Dinh Độc Lập không chỉ là một hành động mang tính biểu tượng, mà còn là kết tinh thiêng liêng của biết bao máu xương, ý chí và khát vọng hòa bình của cả dân tộc. Trong khoảnh khắc lịch sử ấy, khi lá cờ tung bay giữa bầu trời Sài Gòn, cũng là lúc 21 năm chiến tranh khốc liệt chính thức khép lại. Hành động ấy đã khẳng định sâu sắc tinh thần kiên cường, bất khuất và lòng yêu nước nồng nàn của con người Việt Nam. Đồng thời, nó mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của độc lập, thống nhất, non sông thu về một mối. Hình ảnh ấy sẽ mãi mãi in sâu trong tâm khảm mỗi người dân, trở thành niềm tự hào bất diệt của dân tộc và của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, như một sự ghi nhận xứng đáng cho tinh thần quả cảm và ý chí kiên cường, cùng với một số phần thưởng khác cũng không kém phần tự hào.

Sau khi nghỉ hưu năm 2000, như nhiều cựu chiến binh khác, ông hoà vào trong cuộc sống đời thường,về quê và sống một cuộc sống giản dị. Cùng vợ mở cửa hàng gas ở trung tâm xã Thụy Xuân, huyện Thái Thuỵ (Thái Bình cũ). Sáng sáng ông phụ bà mở cửa, tự chạy xe máy đi giao bình cho khách. Khi địa phương phát triển nghề nuôi tôm, ông đấu thầu 4 sào đầm. Trừ những ngày bận họp hành, sáng chiều ông bám đầm chăm sóc tôm, nhiều hôm tối mịt mới về.

Đại tá Bùi Quang Thận từ trần ngày 24/6/2012 tại quê nhà.Tuy nhiên, lá cờ mang chữ ký của ông và chiếc xe tăng số hiệu 843 hiện vẫn được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam như những chứng tích thiêng liêng của ngày toàn thắng.