Đại tá Đặng Đức Song – người anh hùng gắn liền với trận đánh tại cứ điểm C1 trong chiến dịch Điện Biên Phủ (1954).

Giữa những ngày tháng 5 lịch sử, khi nhắc về Điện Biên Phủ, người ta thường nhớ đến lá cờ quyết chiến quyết thắng tung bay trên nóc hầm De Castries. Nhưng với ông Đặng Đức Song, ký ức đậm nét nhất lại là mùi thuốc súng nồng nặc và màu đất đỏ quạch vì máu và mồ hôi trên đỉnh đồi C1.

Lúc bấy giờ, đồi C1 được ví như một "cối xay thịt". Quân Pháp quyết giữ, ta quyết lấy. Hai bên giành giật nhau từng mét giao thông hào, từng hố rác. Ông Song khi đó là một chiến sĩ trẻ của Trung đoàn 98, Sư đoàn 316, được giao nhiệm vụ phòng thủ một đoạn hào chiến lược. "Có những lúc, ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ mỏng như một hơi thở. Chúng tôi ở đầu hào này, quân Pháp ở đầu hào kia, chỉ cách nhau chừng mươi mét." – Ông nhớ lại.

Trong một trận đánh ác liệt, pháo binh Pháp dập xuống như trút nước, biến đỉnh đồi xanh mướt thành một vùng đất chết trắng xóa vôi và bụi đá. Đơn vị của ông bị tổn thất nặng, chỉ còn lại vài người có thể chiến đấu.

Giữa lúc ngặt nghèo nhất, ông Song đã nảy ra một sáng kiến táo bạo: "Đánh lừa pháo binh". Thay vì tập trung đông người trong hầm, ông hướng dẫn đồng đội phân tán, lúc ẩn lúc hiện dọc theo các đoạn hào bị sụt lở. Mỗi khi quân Pháp xông lên, ông lại sử dụng súng tiểu liên và lựu đạn, di chuyển liên tục để tạo cảm giác ta có cả một đại đội đang phòng thủ.

Khó khăn nhất không phải là đạn dược, mà là cơn khát và sự thiếu ngủ. Nước uống phải chắt chiu từng giọt, cơm nắm trộn lẫn bùn đất và thuốc súng là chuyện bình thường. Thế nhưng, cứ nghe tiếng hô "Vì Tổ quốc", những đôi mắt trũng sâu vì thiếu ngủ lại rực sáng lên một ý chí sắt đá.

Chiều ngày 7/5/1954, khi lệnh đầu hàng của quân Pháp vang lên, cả cánh đồng Mường Thanh bùng nổ trong tiếng reo hò. Nhưng trên đỉnh C1, ông Song và những người đồng đội còn sống sót chỉ lặng lẽ ngồi xuống cạnh những bao cát rách bươm.

Ông không khóc khi bị thương, nhưng lại rơi nước mắt khi nhìn sang những khoảng trống trong đội hình. Những người đồng chí mới sáng nay còn chia nhau mẩu lương khô, nay đã nằm lại vĩnh viễn dưới lòng đất mẹ để đổi lấy màu xanh cho thung lũng Điện Biên.

Câu chuyện của Anh hùng Đặng Đức Song không chỉ là một hồi ức cá nhân, mà là minh chứng cho nghệ thuật chiến tranh nhân dân: lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh bằng trí tuệ và lòng quả cảm vô song. Những nhân chứng như ông chính là những "pho sử sống", nhắc nhở thế hệ sau về cái giá của hòa bình và độc lập.