Đại tá Đinh Thị Vân

Đại tá Đinh Thị Vân (tên thật là Đinh Thị Mậu) sinh năm 1916 tại làng Đông An, xã Xuân Thành, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Xuất thân trong một gia đình Nho học yêu nước, bà sớm giác ngộ cách mạng và tích cực hoạt động từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.

Sau Hiệp định Geneva năm 1954, bà được cấp trên giao một trọng trách vô cùng nguy hiểm: bí mật vào miền Nam, xâm nhập ngay giữa Sài Gòn để xây dựng một mạng lưới tình báo chiến lược. Với sự nhạy bén và mưu trí xuất chúng, người con gái Nam Định đã khéo léo tạo ra những vỏ bọc hoàn hảo, len lỏi và xây dựng thành công "Hệ thống tình báo Đinh Thị Vân" hoạt động vô cùng hiệu quả ngay trong lòng đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Lưới tình báo này đã cung cấp những tin tức vô giá, góp phần định hình chiến lược cho nhiều chiến thắng lịch sử của quân đội ta.

Làm tình báo đồng nghĩa với việc phải chấp nhận đi trên lưỡi dao và đối mặt với nỗi cô đơn cùng cực. Để bảo vệ vỏ bọc an toàn, bà buộc phải chịu đựng sự hiểu lầm, thậm chí là hàm oan từ chính xóm làng. Người thân và mẹ già ở Nam Định từng phải trải qua những năm tháng đau lòng khi bà bị địch tung tin giả nhằm đánh đòn tâm lý. Đó là một sự hy sinh thầm lặng mà ngôn từ khó lòng diễn tả hết.

Tháng 8 năm 1959, do một tên phản bội chỉ điểm, bà rơi vào tay địch. Sở mật vụ Sài Gòn đã dùng đến những nhục hình tàn khốc nhất để đối phó với bà. Chúng đánh đập dã man khiến các ngón tay bà sưng húp không thể cử động, đóng đinh bù loong, rồi dùng máy quay điện tra tấn đến mức bà ngất đi tỉnh lại vô số lần.

Dù thể xác bị vùi dập tơi bời, đối mặt với cái chết cận kề, ý chí của người nữ cộng sản vẫn không hề lay chuyển. Bà không hé lộ một nửa lời về tổ chức. Không thể bẻ gãy được khí tiết của bà, kẻ thù đành bất lực đưa bà đi đày qua nhiều nhà tù khét tiếng, nhưng ở đâu bà cũng trở thành hạt nhân lãnh đạo phong trào đấu tranh của chị em tù chính trị.

Với những chiến công lẫy lừng và sự hy sinh vĩ đại, bà Đinh Thị Vân trở thành người đầu tiên của ngành Tình báo Quốc phòng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1970. Nữ đại tá tình báo ấy đã để lại một di sản tinh thần bất diệt, trở thành niềm tự hào to lớn của quê hương Nam Định.