ĐẠI TÁ ĐINH THỊ VÂN – HUYỀN THOẠI NỮ TÌNH BÁO "UY VŨ BẤT NĂNG KHUẤT" VÀ CHUYỆN "LẤY VỢ CHO CHỒNG"
Trong lịch sử ngành tình báo quốc phòng Việt Nam, cố Đại tá Đinh Thị Vân (1916 - 1995) là một tượng đài rực rỡ. Giữa một mặt trận không tiếng súng nhưng đầy rẫy hiểm nguy, bằng trí tuệ sắc sảo, lòng quả cảm và một tinh thần thép, bà đã xây dựng nên mạng lưới tình báo chiến lược xuyên suốt từ Bắc vào Nam, cung cấp những tài liệu mật có giá trị quyết định cho ngày đại thắng. Nhưng đằng sau những chiến công hiển hách ấy là một cuộc đời hy sinh trọn vẹn cả hạnh phúc riêng tư vì đại cuộc của dân tộc
Bà Đinh Thị Vân (tên thật là Đinh Thị Mậu) sinh ra trong một gia đình nhà nho giàu lòng yêu nước tại huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Tham gia cách mạng từ năm 17 tuổi, bà lấy chồng cùng quê và từ đó thường được gọi theo tên chồng. Năm 1954, sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, đất nước bị chia cắt thành hai miền. Khi đang là Huyện ủy viên huyện Xuân Trường, bà nhận được nhiệm vụ đặc biệt từ Cục Nghiên cứu (nay là Tổng cục II - Bộ Quốc phòng): Biến mất khỏi miền Bắc, đóng vai người di cư để thâm nhập vào đầu não chính quyền Sài Gòn hoat động bí mật.
Biết rằng chuyến đi này lành ít dữ nhiều và chưa hẹn ngày trở lại, bà đã đưa ra một quyết định chưa từng có trong lịch sử: Chủ động tìm kiếm, hỏi cưới một người phụ nữ nết na khác cho chồng mình để có người thay bà phụng dưỡng mẹ già, chăm lo gia đình. Nén mọi đau đớn, nước mắt của người phụ nữ vào trong, bà gạt bỏ hạnh phúc riêng tư, mang theo một trái tim sắt đá bước vào sào huyệt của kẻ thù. Với bí danh Trần Thị Mỹ, bà Vân đóng vai một người buôn bán, khéo léo kết thân và thâm nhập sâu vào giới thượng lưu, gia đình các sĩ quan cấp cao trong quân đội và ngụy quyền Sài Gòn. Bằng sự mưu trí, sắc sảo và nghệ thuật thu phục lòng người, bà đã xây dựng được một hệ thống tình báo chiến lược vươn sâu, vươn xa. Hệ thống này đã thu thập và chuyển ra căn cứ nhiều tài liệu quân sự tối mật, đặc biệt là kế hoạch phòng thủ toàn miền Nam và các đợt chuyển quân quy mô lớn của địch.
Thế nhưng, hoạt động trong lòng địch như đi trên lưỡi dao. Năm 1959, do có kẻ phản bội, bà Đinh Thị Vân bị địch bắt giam. Kẻ thù dùng mọi thủ đoạn nham hiểm, từ mua chuộc, dụ dỗ bằng tiền tài, danh vọng cho đến những đòn tra tàn bạo, chết đi sống lại tại các nhà lao khét tiếng.
Đứng trước lằn ranh sinh tử, bà giữ vững khí tiết "Uy vũ bất năng khuất". Bà giả điên, cắn răng chịu đựng những đòn roi tra tấn cốt để bảo vệ trọn vẹn danh tính các cơ sở trong mạng lưới của mình. Do không tìm được bất kỳ bằng chứng cụ thể nào ngoài sự nghi ngờ, kẻ thù buộc phải trả tự do cho bà sau vài năm giam giữ. Ngay sau khi ra tù, dù sức khỏe giảm sút nghiêm trọng, bà lập tức chắp nối lại liên lạc, tiếp tục chỉ huy mạng lưới tình báo hoạt động cho đến ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.
