Đại tá Đinh Thị Vân: Nữ tình báo huyền thoại và mạng lưới thép giữa lòng Sài Gòn (1916 - 1995)

Nhắc đến tình báo Việt Nam, người ta thường nhớ đến những nam điệp viên với vỏ bọc hào nhoáng. Nhưng có một nữ điệp viên thầm lặng đã xây dựng nên một trong những mạng lưới tình báo vĩ đại và hiệu quả nhất ngay trong lòng dinh lũy kẻ thù: Đại tá Đinh Thị Vân (quê ở Xuân Trường, Nam Định).

Năm 1954, sau khi hiệp định Geneva được ký kết, bà được cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ vào Nam hoạt động với chỉ thị phải xây dựng một hệ thống tình báo chiến lược từ con số không. Khác với những điệp viên đóng vai chính khách hay nhà báo, Đinh Thị Vân chọn một vỏ bọc bình dị, khó lường nhất: bà hóa trang thành một người phụ nữ buôn bán tảo tần, khi thì làm người giúp việc, khi lại giả làm người đi tìm người thân. Bằng sự khôn khéo và nhẫn nại phi thường, bà đã từng bước tiếp cận, cảm hóa và đưa vào mạng lưới của mình những sĩ quan cao cấp, những thư ký thân cận của các tướng lĩnh trong Bộ Tổng Tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Mạng lưới tình báo do bà tổ chức hoạt động cực kỳ tinh vi, an toàn và hiệu quả. Những tài liệu tối mật về các cuộc càn quét, các kế hoạch tác chiến chiến lược của Mỹ - ngụy đều đặn được mạng lưới của bà thu thập và gửi ra Trung ương, góp công lớn vào chiến thắng Mậu Thân 1968 và các chiến dịch sau này. Năm 1959, mạng lưới của bà từng bị lộ một phần do có kẻ chỉ điểm. Đinh Thị Vân bị mật vụ của chính quyền Ngô Đình Diệm bắt giam và tra tấn vô cùng tàn bạo, nhưng bà đã dùng sự mưu trí để đánh lạc hướng địch, giữ vững khí tiết và bảo vệ an toàn cho toàn bộ hệ thống cốt cán. Không tìm được bằng chứng, kẻ thù buộc phải trả tự do cho bà. Với những cống hiến thầm lặng mà mang sức nặng định đoạt chiến trường, bà đã vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và trở thành nữ Đại tá tình báo đầu tiên của Việt Nam.