Đại tá Lã Văn Nho – Người lính gần 10 năm trên chiến trường K

Cuối năm 1978, khi chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam bước vào giai đoạn quyết liệt, Lã Văn Nho cùng đồng đội nhận nhiệm vụ sang Campuchia thực hiện nghĩa vụ quốc tế. Ngày 1/1/1979, ông đặt chân lên đất nước Chùa Tháp. Trước mắt những người lính Việt Nam lúc ấy không chỉ là một chiến trường với tàn quân Pol Pot, mà còn là một đất nước vừa trải qua thảm họa diệt chủng, người dân đói khát, kiệt quệ và phải rời bỏ quê hương.

Trong những ngày đầu tiến quân, có một hình ảnh khiến ông không thể nào quên. Trên các trục đường, những đoàn người Campuchia dắt díu nhau chạy loạn, quần áo rách rưới, nhiều người đói đến mức kiệt sức. Đơn vị đang truy quét địch phải dừng lại cứu dân rồi mới tiếp tục hành quân. Với người lính Lã Văn Nho, đó là khoảnh khắc mà nhiệm vụ chiến đấu và tình người hòa vào nhau: đánh địch nhưng trước hết phải cứu những người dân đang cần được sống.

Gần mười năm trên chiến trường K là gần mười năm của những cuộc hành quân dài giữa rừng núi khắc nghiệt. Mùa khô, có những ngày bộ đội phải hành quân 50–60km đường rừng, những cánh rừng khộp khô cháy không tìm nổi một giọt nước. Có lần, đơn vị phải chờ xe bọc thép chở nước tới cứu rồi mới có thể tiếp tục hành quân. Mùa mưa, đất rừng ngập úng, bệnh sốt rét lại trở thành một kẻ thù đáng sợ.

Đặc biệt ám ảnh ông là những năm tháng ở Cao Mê Lai – vùng đất được xem là “rừng thiêng nước độc”. Mùa khô, bộ đội phải đào đá tìm nước, có khi phải gặm rễ cây để cầm cự. Bản thân ông từng bị sốt rét kéo dài, sốt cao đến mức tiểu ra máu. Trong một đại đội gần 60 người năm 1980, ông kể có tới khoảng 90% từng mắc sốt rét và 30% phải nhập viện vì bệnh nặng. Những con số ấy cho thấy chiến trường K không chỉ có tiếng súng mà còn có một cuộc chiến âm thầm với thiên nhiên và bệnh tật.

Nhưng giữa những năm tháng khốc liệt ấy, người lính Việt Nam vẫn giữ trong mình một nguyên tắc: bảo vệ nhân dân Campuchia. Bộ đội được quán triệt những quy định nghiêm ngặt về bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân. Chính nhân dân Campuchia sau đó cũng nhiều lần che chở, báo tin cho bộ đội Việt Nam khi tàn quân Khmer Đỏ xuất hiện. Tình cảm ấy trở thành một phần không thể tách rời trong ký ức của Đại tá Lã Văn Nho về những năm tháng trên đất bạn.

Gần mười năm sau, khi trở về, điều ông mang theo không chỉ là ký ức về những trận đánh. Đó còn là hình ảnh những đồng đội đã nằm lại, những người lính trở về với một phần máu thịt để lại nơi đất bạn, và những người dân Campuchia từng đói khát, đau thương rồi từng bước hồi sinh. Với ông, những năm tháng ấy là quãng đời không thể quên – một tuổi trẻ đã dành cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế.