Đại tá Lê Hữu Thúy – Người chiến sĩ tình báo trong lòng chính trường Sài Gòn

Lê Hữu Thúy (1926–2000) là một tình báo viên chiến lược tiêu biểu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ của Việt Nam. Ông được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1996, ghi nhận những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong lĩnh vực tình báo và công tác nội tuyến.

Sinh năm 1926 tại Hoằng Quang, Hoằng Hóa, Thanh Hóa trong một gia đình nhà Nho có truyền thống học vấn, Lê Hữu Thúy sớm được tiếp cận nền giáo dục bài bản và có tư duy xã hội sắc bén. Từ nhỏ, ông theo học tại trường trung học Alexandre de Rhodes ở Thanh Hóa, sau đó tốt nghiệp Tú tài. Chính nền tảng học vấn này giúp ông sớm tham gia hoạt động báo chí và trí thức, mở ra con đường hoạt động cách mạng sau này.

Năm 1945, ông tham gia khởi nghĩa giành chính quyền và gia nhập Việt Minh. Đến năm 1947, ông công tác tại Ty Công an Thanh Hóa, bắt đầu bước vào lĩnh vực an ninh – tình báo. Nhờ năng lực chuyên môn và tư duy sắc sảo, ông được đào tạo và giao nhiệm vụ hoạt động bí mật. Năm 1950, ông được điều ra Hà Nội hoạt động với bí danh A.25, đồng thời tham gia viết báo và xây dựng các mối quan hệ trong giới trí thức, tạo nền tảng cho hoạt động lâu dài.

Năm 1954, ông được điều động vào miền Nam hoạt động. Tại đây, ông tham gia nhiều hoạt động báo chí và công vụ, từng làm việc trong các cơ quan hành chính và báo chí, qua đó xây dựng được vỏ bọc hợp pháp trong chính quyền Sài Gòn. Đến cuối những năm 1950, ông chính thức tham gia Nha An ninh Quân đội, mang cấp bậc Chuẩn úy và sau đó là Thiếu úy, tiếp cận sâu hơn vào hệ thống an ninh của đối phương.

Tuy nhiên, hoạt động của ông bị nghi ngờ và dẫn đến việc bị bắt giữ bí mật vào cuối thập niên 1950. Ông bị giam tại Huế cho đến năm 1963, sau khi chính quyền Ngô Đình Diệm sụp đổ mới được trả tự do. Giai đoạn bị giam giữ và trải nghiệm trong tù đã trở thành bước ngoặt, giúp ông tiếp tục hoạt động trở lại với vị thế mới.

Sau khi được thả, Lê Hữu Thúy quay lại hoạt động báo chí và tình báo, tham gia xây dựng các cơ sở nội tuyến quan trọng trong chính quyền Sài Gòn. Ông đặc biệt nổi bật trong việc xây dựng mạng lưới tình báo liên quan đến vụ án cụm tình báo A.22 – một hệ thống điệp báo có ảnh hưởng lớn trong giai đoạn cuối thập niên 1960, góp phần cung cấp nhiều thông tin chiến lược quan trọng cho phía cách mạng.

Trong giai đoạn 1965–1968, ông tham gia thu thập nhiều thông tin về tình hình chiến sự, chiến lược của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, đồng thời hỗ trợ các kế hoạch chuẩn bị cho những chiến dịch lớn. Đến năm 1969, nhiều thành viên trong hệ thống tình báo bị phát hiện và bắt giữ, trong đó có Lê Hữu Thúy. Ông bị giam giữ và sau đó đưa ra Côn Đảo.

Tại Côn Đảo, ông tiếp tục được cho làm công việc kế toán, nhờ đó có điều kiện tiếp cận thông tin về hệ thống tù chính trị. Theo các tư liệu, ông đã thu thập và chuyển ra ngoài nhiều tài liệu quan trọng liên quan đến số lượng và tình trạng tù nhân, góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề trong đàm phán quốc tế về trao đổi tù binh trong giai đoạn cuối chiến tranh.

Năm 1973, ông được trao trả và trở về miền Bắc. Sau khi được xác minh, ông tiếp tục phục vụ trong lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam với cấp bậc Thượng úy, và đến năm 1990 được phục hồi đảng tịch, thăng vượt cấp lên Đại tá.

Đại tá Lê Hữu Thúy qua đời năm 2000, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử tình báo Việt Nam. Ông là một trong những điệp viên chiến lược tiêu biểu, có đóng góp quan trọng trong việc xây dựng và vận hành hệ thống tình báo nội tuyến, góp phần vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.